តេឡេស្កុប

រកឃើញភពថ្មីមួយទៀតដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អំណោយផលដល់ជីវិត

ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញផែនដីយក្សមួយទៀតដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលអាចរស់នៅបាន និងវិលជុំវិញផ្កាយមេដែលមានចម្ងាយពីព្រះអាទិត្យ 137 ឆ្នាំពន្លឺ។

ភពខាងលើដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឱ្យថា TOI-715b វិលជុំវិញកូនផ្កាយក្រហមមួយដួង មានទំហំតូចជាងព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្ស។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញភពថ្មីនេះតាមរយៈការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណបតេឡេស្កុប TESS របស់ណាសា។ យោងតាម CNN ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 10 កុម្ភៈ 2024 ព័ត៌មានខាងលើត្រូវបានប្រកាសលើទស្សនាវដ្ដី Monthly Notices of the Royal Astronomical Society។

TOI-715b ធំជាងផែនដី 1.5 ដង ហើយមួយឆ្នាំរបស់វាគឺមានតែ 19 ថ្ងៃ។ TOI-715b ស្ថិតនៅក្បែរផ្កាយមេរបស់វា ដែលនេះ អនុញ្ញាតឱ្យទឹកមានសភាពរាវ ដែលជាអំណោយផលល្អដល់ការកកើតជីវិត។

អ្នកស្រាវជ្រាវឱ្យដឹងថា ឆាប់ៗខាងមុខនេះ ភព TOI-715b នឹងត្រូវបានសង្កេតដោយតេឡេស្កុបអវកាស James Webb ហើយបរិយាកាសរបស់វានឹងត្រូវបានបញ្ជាក់៕

February 12, 2024

យានអវកាសជប៉ុន ហោះចូលដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទ

យានអវកាស SLIM នឹងត្រៀមខ្លួនចុះចតលើផ្ទៃរបស់ព្រះចន្ទនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ 2024 ដែលអាចនាំឱ្យជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសទីប្រាំធ្វើបានដូច្នេះ បន្ទាប់ពី សូវៀត សហរដ្ឋអាម៉េរិក ចិន និងឥណ្ឌា។

យានចុះចតលើឋានព្រះចន្ទដោយស្វ័យប្រវត្ត SLIM របស់ជប៉ុន បានហោះដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទកាលពីថ្ងៃទី 25 ធ្នូ 2023 ដូចការគ្រោងទុក។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវអវកាសជប៉ុន (ចាសា – JAXA)។ SLIM ឆ្ពោះចូលដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទ នៅវេលាម៉ោង 13 និង 51 នាទី ថ្ងៃទី 25 ធ្នូ ម៉ោងនៅកម្ពុជា។

យោងតាមចាសា យាន SLIM កំពុងហោះហើរទៅតាមគន្លងគោចររាងពងក្រពើ និងចំណាយពេល 6.4 ម៉ោង ដើម្បីហោះបានមួយជុំព្រះចន្ទ ពីកម្ពស់ 600 គីឡូម៉ែត្រនៅតំបន់ដែលជិតបំផុត និង 4,000 គីឡូម៉ែត្រ នៅតំបន់ដែលឆ្ងាយបំផុត។ នេះគឺជាជំហានថ្មីដែលបញ្ជាក់ថា SLIM កំពុងឆ្ពោះជិតដល់គោលដៅចុះចតលើឋានព្រះចន្ទនៅថ្ងៃទី 19 មករា ឆ្នាំ 2024។

នេះនឹងជាជោគជ័យក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រោះថា មកដល់បច្ចុប្បន្ន មានតែប្រទេសចំនួនបួនប៉ុណ្ណោះ រួមមាន សូវៀត សហរដ្ឋអាម៉េរិក ចិន និងឥណ្ឌា ដែលបានបញ្ជូនយានអវកាសទៅចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទដោយជោគជ័យ។

យាន SLIM ដែលមានប្រវែង 2.7 ម៉ែត្រ ត្រូវបានបាញ់បង្ហោះកាលពីថ្ងៃទី 06 កញ្ញា 2023 រួមជាមួយនឹង XRISM ជាតេឡេស្កុបអវកាសប្រើកាំរស្មី X កម្លាំងខ្លាំង។

ចាសាឱ្យដឹងថា SLIM មានបេសកកម្មស្វែងរកវិធីចុះចតប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ដែលជារឿងចាំបាច់សម្រាប់យានចុះចតនាពេលអនាគត៕

December 26, 2023

ណាសាបញ្ជូនវីដេអូមកកាន់ផែនដី ពីចម្ងាយជាង 30 លានគីឡូម៉ែត្រ

នេះជាលើកដំបូងហើយដែល ទីភ្នាក់ងារអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា-NASA) បញ្ជូនវីដេអូដែលមានភាពច្បាស់ខ្ពស់ ពីទីអវកាសដ៏ឆ្ងាយ មកកាន់ផែនដី ដោយប្រើប្រាស់ពន្លឺឡាស៊ែរ នៅក្នុងការពិសោធនៅលើយាន Psyche។

កាលពីថ្ងៃទី 11 ធ្នូ 2023 កម្មវិធីពិសោធផ្នែកទំនាក់ទំនងដោយពន្លឺក្នុងអវកាសឆ្ងាយ (DSOC) នៃបន្ទប់ពិសោធន៍កម្លាំងរុញច្រានល្បឿនលឿន (JPL) របស់ណាសា បានបញ្ជូនវីដេអូដែលមានភាពច្បាស់កម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង ស្ដីពីសត្វឆ្មាមួយក្បាលដែលមានឈ្មោះថា Taters កំពុងដេញតាមព្រួញពន្លឺឡាស៊ែរ ពីចម្ងាយប្រហែល 31 លានគីឡូម៉ែត្រ។ ការធ្វើតេស្តនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើយានអវកាស Psyche របស់ណាសា ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងហោះហើរទៅកាន់ 16 Psyche ដែលជាអាចម៍ផ្កាយលោហធាតុស្ថិតក្នុងតំបន់ខ្សែក្រវាត់អាចម៍ផ្កាយចម្បងគេ នៅចន្លោះភពអង្គារ និងភពព្រហស្បតិ៍ ក្រោយពីត្រូវបានបាញ់បង្ហោះតាមរយៈរ៉ុក្កែត Falcon Heavy របស់ SpaceX កាលពីថ្ងៃទី 13 តុលា។

«ការបង្កើនកម្រិតបញ្ជូនគឺជារឿងចាំបាច់ដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅវិទ្យាសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវក្នុងអនាគត។ យើងឆ្ពោះទៅកាន់ជោគជ័យនៃបច្ចេកវិទ្យាគន្លឹះនេះ ហើយផ្លាស់ប្ដូរវិធីទាក់ទងនៅក្នុងបេសកកម្មអន្តរភព» Pam Melroy អនុប្រធានរបស់ណាសា ឱ្យដឹងដូច្នេះ។

វីដេអូស្ដីពី Taters ត្រូវបានបញ្ជូនដោយឧបករណ៍ថ្មីដែលអភិវឌ្ឍដោយ JPL និងត្រូវបានហៅថា ប្រព័ន្ធបញ្ជូន និងទទួលឡាស៊ែរក្នុងជើងហោះហើរ។ ឧបករណ៍នេះបញ្ជូនពន្លឺឡាស៊ែរក្បែរអ៊ីហ្វ្រារ៉េដ ទៅកាន់តេឡេស្កុប Hale នៅឯស្ថានីយ Palomar របស់វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យា California។ រលកសញ្ញានេះចំណាយពេល 101 វិនាទី ដើម្បីធ្វើដំណើរមកដល់ផែនដី ក្នុងល្បឿន 267 មេហ្គាប៊ិត/វិនាទី (Mbps)។

Ryan Rogalin អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលទទួលខុសត្រូវលើឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចទទួលរលកសញ្ញារបស់គម្រោងនេះ និយាយថា «បើទោះបញ្ជូនពីចម្ងាយរាប់សិបលានគីឡូម៉ែត្រ ប្រព័ន្ធនេះនៅតែអាចបញ្ជូនវីដេអូបានលឿនជាងអ៊ីនធើណិតស្ទើរតែទាំងអស់នៅលើផែនដី»។

ប្រព័ន្ធបញ្ជូន និងទទួលឡាស៊ែរក្នុងជើងហោះហើរ បានធ្វើការពិសោធដំបូងកាលពីខែវិច្ឆិកា ដោយការបញ្ជូនរលកសញ្ញាមកកាន់ផែនដី ពីចម្ងាយ 16 លានគីឡូម៉ែត្រ។

យានអវកាស Psyche នឹងហោះកាត់ភពអង្គារនៅក្នុងឆ្នាំ 2026 និងថតរូបរបស់ភពក្រហមនេះ មុននឹងហោះឆ្ពោះទៅកាន់គោលដៅចុងក្រោយ គឺ អាចម៍ផ្កាយ 16 Psyche ដែលគ្រោងនឹងទៅដល់នៅក្នុងឆ្នាំ 2029៕

December 21, 2023

រកឃើញភពមួយស្រដៀងនឹងផែនដី ប៉ុន្តែមួយឆ្នាំមានតែជាងបីថ្ងៃ

ណាសាបានរកឃើញភពថ្មមួយដែលមានឈ្មោះថា LTT 1445 Ac កំពុងគោចរជុំវិញកូនផ្កាយក្រហមមួយដួង។

ភព LTT 1445 Ac ដែលត្រូវបានរកឃើញដំបូងដោយតេឡេស្កុប TESS របស់ណាសា ស្ថិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយបីដ៏ចម្លែកមួយ និងមានចម្ងាយពីផែនដីប្រហែល 22 ឆ្នាំពន្លឺ ដែលមួយឆ្នាំពន្លឺមានចម្ងាយ 9.46 លានលាន/ទ្រីលាន (9,460,000,000,000) គីឡូម៉ែត្រ។

LTT 1445 Ac គោចរជុំវិញកូនផ្កាយក្រហមមួយដួងដែលមានឈ្មោះថា LTT 1445 A តែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ បើសិនអ្នកស្ថិតនៅលើភពនេះ អ្នកអាចមើលឃើញទាំងផ្កាយ LTT 1445 B និង LTT 1445 C ធ្វើឱ្យទិដ្ឋភាពលើភពនេះ ស្រដៀងទៅនឹងភពប្រឌិតមួយនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត Star Wars។

ក្នុងរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវមួយដែលទើបត្រូវបានប្រកាសលើទស្សនាវដ្ដី Astronomical Journal ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវដែលដឹកនាំដោយបណ្ឌិត Emili Pass មកពីមជ្ឈមណ្ឌលរូបវិទ្យាតារាសាស្ត្រ Harvard & Smithsonian (សហរដ្ឋអាម៉េរិក) បានរកឃើញប្រការពិសេសមួយ នោះគឺថា LTT 1445 Ac ស្ថិតក្នុងប្រភេទភពដែលមានទំហំប៉ុនផែនដី។

យោងតាមការសង្កេតបន្ថែមដោយតេឡេស្កុប Hubble ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាម៉េរិកបានគណនាឃើញថា ភពនេះមានម៉ាសធ្ងន់ជាង 1.37 ដង និងកាំធំជាង 1.07 ដង ធៀបនឹងផែនដី។ ដូច្នេះ ភពថ្ម LTT 1445 Ac មានម៉ាស និងទំហំប្រហាក់ប្រហែលនឹងផែនដី។

ប្រការដែលគួរឱ្យស្ដាយគឺថា LTT 1445 Ac ស្ថិតនៅក្បែរផ្កាយមេរបស់វាពេក ធៀបនឹងការចង់បានរបស់មនុស្ស។ បើទោះកូនផ្កាយនេះមានពន្លឺតិច និងត្រជាក់ជាងព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្ស ប៉ុន្តែដោយសារវដ្ដនៃគន្លងគោចរត្រឹមតែ 3.12 ថ្ងៃ ផ្ទៃរបស់ភព LTT 1445 Ac មានសីតុណ្ហភាពរហូតដល់ 260 អង្សាសេ ដែលមិនងាយនឹងឱ្យជីវិតដូចលើផែនដី អាចកកើតបាន។

ស្ថានភាពរបស់ភព LTT 1445 Ac អាចជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយល់ច្បាស់ជាងមុនអំពីរបៀបដែលភពស្រដៀងនឹងផែនដី អាចកកើត និងរីកចម្រើននៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយផ្សេងៗ ដែលនេះក៏នឹងជួយកាត់បន្ថយទំហំនៃ ការស្វែងរកជីវិតនៅក្នុងចក្រវាល៕

November 22, 2023

ណាសារកឃើញផ្កាយពីរដួងបុកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លារហូតដល់ «បង្កើតបានជាមាស»

ដោយការប្រើប្រាស់តេឡេស្កុបអវកាស James Webb (JWST) ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញករណីផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា (GRB) ដ៏មហាចែងចាំង។ នេះគឺជាករណីប៉ះទង្គិចគ្នាដ៏ខ្លាំងក្លារវាងផ្កាយណឺត្រុងពីរដួង។

ករណីផ្ទុះក្នុងទីអវកាសដ៏កម្រដែលត្រូវបានហៅថា គីឡូណូវ៉ា (Kilonova) នេះ ខ្លាំងរហូតដល់អាចបង្កើតបានជាមាស ប្លាទីន និងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមក្នុងទីអវកាស។

ការស្លាប់របស់ផ្កាយណឺត្រុងពីរដួង

ករណីផ្ទុះគីឡូណូវ៉ា កើតឡើងនៅពេលផ្កាយណឺត្រុងពីរដួង (ជាផ្កាយខ្នាតយក្សដែលត្រូវបែកធ្លាយ) ស្រូបទាញគ្នា ហើយចុងក្រោយក៏ប៉ះទង្គិចនឹងគ្នា។ ការប៉ះទង្គិចខ្លាំងក្លានេះត្រូវបានហៅថា ការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា ដែលបញ្ចេញរលកថាមពលនៃកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ អ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ និងកាំរស្មីអ៊ិច។ ករណីផ្ទុះនេះត្រូវបានណាសាដាក់ឈ្មោះឱ្យថា GRB 230307A។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើប្រាស់តេឡេស្កុបអវកាស James Webb (JWST) ក្នុងការតាមរកករណីផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា (GRB) ដ៏មហាចែងចាំងនេះ។

ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខាងលើបានប្រើប្រាស់តេឡេស្កុបអវកាស James Webb ដើម្បីតាមដានការធ្វើដំណើររបស់បណ្ដាផ្កាយណឺត្រុង មុនពេលពួកវាផ្ទុះ។ ពួកវាគឺជាផ្កាយពីរដួងនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយភ្លោះដែលស្ថិតនៅក្នុងកាឡាក់ស៊ីរាងគូទខ្យងមួយ។ ផ្កាយមួយដួងក្នុងចំណោមនេះបានផ្ទុះ បន្សល់ទុកផ្កាយណឺត្រុងមួយដួង ហើយក្រោយមក ការផ្ទុះនេះក៏បានកើតឡើងចំពោះផ្កាយដែលនៅសល់។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមានបំណងស្វែងរកបន្ថែមនូវករណីប៉ះទង្គិចនានាដែលបង្កើតបានជាការផ្ទុះកាំរស្មីហ្គាម៉ា ដើម្បីកំណត់មូលហេតុ ក៏ដូចជាឱ្យដឹងច្បាស់ថា តើធាតុនានាមានការពាក់ព័ន្ធទៅនឹងដំណើរការនេះ ឬអត់៕

November 1, 2023

ចាប់បានរលកវិទ្យុជះពី 8 ពាន់លានឆ្នាំមុន និងមានចង្វាក់ដូចសំឡេងបេះដូង

រលកវិទ្យុ «ផ្ទុះ» ភ្លឹបភ្លែតដែលទើបតែត្រូវបានរកឃើញ មានប្រភពពីទីដ៏គួរឱ្យព្រឺព្រួច ជាពេលដែលចក្រវាលទើបតែកកើតដំបូងៗ។

រលកសញ្ញាដ៏អាថ៌កំបាំង មានឈ្មោះថា FRB 20220610A ដែលកើតឡើងតាំងពី 8 ពាន់លានឆ្នាំមុន គឺជា «រលកវិទ្យុមួយចង្វាក់»។ រលកវិទ្យុមួយចង្វាក់គឺជារលកសញ្ញាវិទ្យុល្បឿនលឿនមួយប្រភេទដែលខ្លាំងក្លា អាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់លំហអន្តរកាឡាក់ស៊ី។ អ្នកខ្លះថា វាកើតឡើងដោយសារការប៉ះគ្នារវាងប្រហោងខ្មៅ (Black Hole) ផ្កាយនឺរត្រុង ឬពីមនុស្សភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

យោងតាម Live Science រលកវិទ្យុនេះមានវ័យចំណាស់ និងឆ្ងាយជាង 1.5 ដង បើធៀបនឹងរលកវិទ្យុដែលកាន់កាប់កំណត់ត្រាមុននោះ។

នៅក្នុងជ្រុងមួយនៃតេឡេស្កុបវិទ្យុ ពន្លឺជះចេញពីព្រឹត្តិការណ៍ផ្ទុះ មានល្បឿនលឿន ភ្លឹបភ្លែតទៅតាមវដ្ដមួយដូចចង្វាក់បេះដូង។

លើកនេះ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា ពួកគេបានដឹងអំពីប្រភពរបស់វា នោះគឺ ហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកាឡាក់ស៊ីបុរាណចំនួនបី។

October 20, 2023

រកឃើញ «ភ្នែកអវកាស» ដ៏មហិមា កំពុងសម្លឹងមកផែនដី

តេឡេស្កុបវិទ្យុ ASKAP នៅអូស្ត្រាលីភាគខាងលិច ថតបានរូបភាពដ៏ស្រស់ស្អាតស្ដីពីរចនាសម្ព័ន្ធអវកាសមួយដែលមានរូបរាងដូចភ្នែកដ៏ធំ លាតសន្ធឹងរហូតដល់ 60,000 ឆ្នាំពន្លឺ។ យោងតាមទំព័រ SpacePlace របស់ណាសា មួយឆ្នាំពន្លឺមានចម្ងាយប្រមាណ 9 ទ្រីលាន (9,000,000,000,000) គីឡូម៉ែត្រ។

យោងតាមការប្រកាសនៅលើទំព័រ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society រចនាសម្ព័ន្ធអវកាសចម្លែកនេះគឺជា កាឡាក់ស៊ីប្រភេទ Polar-ring (បកប្រែក្រៅផ្លូវការថា «កាឡាក់ស៊ីរង្វង់ចិញ្ចៀន») និងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឱ្យថា NCG 4632។

ខុសពីកាឡាក់ស៊ីដែលមានផែនដី Milky Way កាឡាក់ស៊ី NCG 4632 មានថាសពន្លឺមួយ និងពពកដ៏មហិមាព័ទ្ធជុំវិញស្នូលរបស់វា។ រង្វង់ពពកនេះភាគច្រើនគឺជាឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែន និងផ្អៀងប្រហែល 90 ឌឺក្រេ បើធៀបនឹងផ្ទៃរបស់កាឡាក់ស៊ី។

រចនាសម្ព័ន្ធដែលមានរូបរាងដូចភ្នែកនេះអាចមានផ្ទុកធូលី និងផ្កាយ។ រង្វង់របស់ NCG 4632 លាតសន្ធឹងរហូតដល់ 60,000 ឆ្នាំពន្លឺ។ រង្វង់ឧស្ម័ននៅខាងក្រៅ បូករួមនឹងថាសខាងក្នុងដែលនៅជុំវិញស្នូល NCG 4632 ហាក់ដូចជាកែវភ្នែកដ៏ធំមួយគ្រាប់កំពុងសម្លឹងមកកាន់ផែនដី។

ការស្វែងយល់អំពីកាឡាក់ស៊ីរង្វង់មូលដូច NCG 4632 នឹងរួមចំណែកជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយល់ដឹងអំពីអាថ៌កំបាំងដែលមនុស្សមិនទាន់ដឹង ទាក់ទងនឹងរបៀបកកើតរបស់បណ្ដាកាឡាក់ស៊ី និងការវិវត្តរបស់ពួកវានៅក្នុងចក្រវាល។ យោងតាម Science News មកដល់បច្ចុប្បន្ន អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅតែមិនទាន់អាចឆ្លើយនឹងសំណួរដែលថា «ហេតុអ្វីកាឡាក់ស៊ីមួយចំនួនមានរង្វង់មូល ខណៈកាឡាក់ស៊ីស្ទើរតែទាំងអស់បែរជាមិនរង្វង់បែបនេះទៅវិញ?»។

October 3, 2023

វត្ថុអវកាស «ពាក់កណ្ដាលផ្កាយ ពាក់កណ្ដាលភព» ចំនួនពីរ ត្រូវថតបានដោយផ្ទាល់

ប្រព័ន្ធផ្កាយមួយដែលមានវត្ថុអវកាសចម្លែកចំនួនបួន ទើបតែត្រូវបានក្រុមអ្នកតារាសាស្ត្រថតបានដោយផ្ទាល់ ក្នុងនោះមានវត្ថុអវកាសពីរដែលស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពពាក់កណ្ដាលភព ពាក់កណ្ដាលផ្កាយ។

យោងតាម Sci-News ប្រព័ន្ធផ្កាយដែលទើបត្រូវថតបានដោយផ្ទាល់នេះរួមមាន ប្រព័ន្ធផ្កាយភ្លោះពីរដួងដែលមានឈ្មោះថា HIP 81208 និងវត្ថុអវកាសពីរទៀតដែលនៅក្បែរ មានចម្ងាយពីផែនដីប្រហែល 486 ឆ្នាំពន្លឺ និងនៅក្នុងកញ្ចុំផ្កាយ Scorpius។

នោះគឺជាប្រព័ន្ធផ្កាយដែលមានអាយុទើបតែ 17 លានឆ្នាំ ក្នុងនោះ ផ្កាយដែលភ្លឺជាងគេមានឈ្មោះថា HIP 81208A និងកូនផ្កាយក្រហម HIP 81208C ដែលវិលជុំវិញផ្កាយមេ HIP 81208A។

ប្រព័ន្ធនេះមិនទាន់មានភពពេញលេញ ប៉ុន្តែមានភពដែលកើតពី «ផ្កាយបរាជ័យ» ដែលមានឈ្មោះថា HIP 81208B ស្ថិតនៅក្បែរផ្កាយ A ដែលភ្លឺជាងគេ។ HIP 81208B គឺជាវត្ថុអវកាសដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកូនផ្កាយប្រផេះ។

ក្នុងការថតរូបផ្ទាល់ដោយឧបករណ៍ SPHERE ដែលបំពាក់លើតេឡេស្កុប ESO នៅប្រទេសស៊ីលី អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញវត្ថុអវកាសអាថ៌កំបាំងមួយផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានហៅថា HIP 81208Cb ស្ថិតនៅក្បែរកូនផ្កាយក្រហម និងមានម៉ាសធំជាងភពព្រហស្បតិ៍ 15 ដង ធ្វើឱ្យវាត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងប្រភេទ «ភពព្រហស្បតិ៍យក្ស» និងកូនផ្កាយប្រផេះ។

ផ្កាយប្រផេះគឺជាវិធីហៅវត្ថុអវកាសមួយដែលស្ថិតនៅចន្លោះនិយមន័យរបស់ផ្កាយ និងភព។ ពួកវាតូចខ្លាំង មិនអាចរក្សាការប្រតិកម្មនុយក្លេអែរក្នុងស្នូលដូចផ្កាយមួយដួង ប៉ុន្តែធំខ្លាំងបើធៀបនឹងភព។ ពួកវាកើតចេញពីពពកឧស្ម័នធូលីក្នុងលំហអវកាសដូចទៅនឹងផ្កាយធម្មតានានា ដោយមិនមែនកើតពីថាសធូលីរបស់ផ្កាយ ។ ក៏ប៉ុន្តែ ពួកវាក៏មិនមានលទ្ធភាពធ្វើឱ្យថាសធូលីដែលនៅជុំវិញខ្លួន កើតជាភពដូចបណ្ដាផ្កាយដទៃ។

ដូច្នេះ កូនផ្កាយប្រផេះក៏ត្រូវបានគេប្រដូចទៅនឹង «ផ្កាយបរាជ័យ» មួយដួង ឬ «ភពលំដាប់ខ្ពស់» ដែលមានភាពឯកា និងអាថ៌កំបាំង៕

September 21, 2023

រកឃើញភពមួយចម្ងាយ 120 ឆ្នាំពន្លឺ ក្នុងតំបន់អាចរស់នៅបាន «អាចមានមហាសមុទ្រ»

ភព K2-18 b មានទំហំធំជាងពីរដងធៀបនឹងផែនដី និងគោចរក្នុងតំបន់ដែលអាចរស់នៅបាននៅជុំវិញផ្កាយមេដែលមានចម្ងាយ 120 ឆ្នាំពន្លឺពីព្រះអាទិត្យ (មួយឆ្នាំពន្លឺមានចម្ងាយ 9.46 ទ្រីលានគីឡូម៉ែត្រ)។

តេឡេស្កុបអវកាស James Webb (JWST) របស់អាម៉េរិក បានរកឃើញភស្តុតាងស្ដីពីម៉ូលីគុលដែលមានផ្ទុកកាបូននៅក្នុងបរិយាកាសរបស់ភព K2-18 b ដែលត្រូវបានសង្ស័យថាមានមហាសមុទ្រ។ ភព K2-18 b នេះគឺជាគោលដៅដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកតារាសាស្ត្រ ព្រោះពួកគេកំពុងស្វែងរកភាវៈរស់នៅខាងក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ យោងតាម Space ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 11 កញ្ញា 2023 ការសិក្សាស្វែងយល់ និងសង្កេតដោយតេឡេស្កុបអវកាស Hubble មុននោះបង្ហើបឱ្យដឹងថា ភពខាងលើនេះអាចជាភពដែលមានមហាសមុទ្រទឹករាវ។

K2-18 b មានម៉ាសធំជាងផែនដីប្រហែល 8.6 ដង និងស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលអាចរស់នៅបានរបស់ប្រព័ន្ធផ្កាយក្រហម K2-18។

ភពនេះមានកាំធំជាងផែនដីពី 2 ទៅ 3 ដង និងមានចម្ងាយពីព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្ស 120 ឆ្នាំពន្លឺ។ លទ្ធផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវថ្មីបង្ហាញថា ដានរបស់កាបូនឌីអុកស៊ីត និងមេតានក្នុងបរិយាកាសរបស់ភព K2-18 b និងមិនមានអាម៉ូញាក់ បញ្ជាក់ថា មានមហាសមុទ្រមួយនៅខាងក្រោមបរិយាកាសដែលសម្បូរអ៊ីដ្រូសែន។

JWST ហាក់បានរកឃើញ dimethyl sulfide (DMS) ក្នុងបរិយាកាសរបស់ភព K2-18 b ទៀតផង។ សមាសធាតុនេះកើតឡើងតែពីប្លង់តុង (plankton គឺជាមីក្រូសារពាង្គកាយដែលរស់នៅក្នុងស្រទាប់លើនៃប្រព័ន្ធទឹក) លើផែនដី។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ Cambridge ឱ្យដឹងថា នឹងបន្តសង្កេត K2-18 b ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីលក្ខខណ្ឌនៃបរិស្ថានរបស់វា។ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេនឹងត្រូវបានផ្សាយលើទស្សនាវដ្ដី Astrophysical Journal Letters៕

September 13, 2023

ជប៉ុនបាញ់បង្ហោះស្ថានីយចុះចតលើឋានព្រះចន្ទ

យានអវកាស SLIM នឹងហោះដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទនៅក្នុងរយៈពេលពី 3 ទៅ 4 ខែទៀត រួចក៏នឹងចុះចតខាងក្នុងមាត់រណ្ដៅមួយដែលមានទំហំ 300 ម៉ែត្រ។

រ៉ុក្កែត H-2A របស់ជប៉ុន ដឹកស្ថានីយចុះចត SLIM និងតេឡេស្កុបអវកាស XRISM ហោះឡើងពីមជ្ឈមណ្ឌលអវកាស Tanegashima កាលពីម៉ោង 6 និង 42 នាទី ថ្ងៃទី 6 កញ្ញា (ពេលវេលានៅកម្ពុជា) យឺតជាង 10 ថ្ងៃ បើធៀបនឹងផែនការដំបូង ដោយសារតែបញ្ហាអាកាសធាតុ។

យានអវកាសទាំងពីរគ្រឿងបានហោះហោះដូចការគ្រោងទុក បន្ទាប់ពីត្រូវបានបាញ់បង្ហោះជិតមួយម៉ោង។ បើសិនជាគ្រប់យ៉ាងដំណើរការរលូត តែប៉ុន្មានខែទៀតប៉ុណ្ណោះ SLIM (ស្ថានីយស្រាវជ្រាវព្រះចន្ទឆ្លាតវៃ) នឹងរកវិធីចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទជាលើកដំបូង ដើម្បីបើកផ្លូវសម្រាប់បេសកកម្មប្រកបដោយមហិច្ឆតាជាច្រើនផ្សេងទៀត។

យោងតាមអង្គការស្រាវជ្រាវអវកាសជប៉ុន (JAXA) ស្ថានីយ SLIM ឆ្ពោះទៅរកការធ្វើតេស្តប្រព័ន្ធស្រាវជ្រាវស្រាលក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូច និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាចុះចតប្រកបដោយភាពសុក្រឹតចាំបាច់សម្រាប់យានអវកាសចុះចតលើឋានព្រះចន្ទក្នុងពេលអនាគត។

SLIM គឺជាយានអវកាសខ្នាតតូច មានកម្ពស់ 2.4 ម៉ែត្រ, បណ្ដោយ 2.7 ម៉ែត្រ និងទទឹង 1.7 ម៉ែត្រ។ នៅពេលហោះឡើង យាននេះមានទម្ងន់ 700 គីឡូក្រាម ក្នុងនោះ ឥន្ធនៈមានរហូតដល់ 70% នៃទម្ងន់សរុប។ SLIM នឹងហោះទៅតាមគន្លងវែងឆ្ងាយដែលសន្សំសំចៃឥន្ធនៈ ហើយគ្រោងនឹងទៅដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទនៅ 3 ឬ 4 ខែទៀត។ យានអវកាសនេះនឹងសង្កេតមើលផ្ទៃព្រះចន្ទក្នុងមួយខែ មុននឹងបន្តចុះចតខាងក្នុងមាត់រណ្ដៅអាចម៍ផ្កាយ Shioli Crater ទំហំ 300 ម៉ែត្រ ដើម្បីធ្វើតេស្តបច្ចេកវិទ្យាចុះចត។

SLIM ក៏នាំយកយានស្រាវជ្រាវខ្នាតតូចពីរគ្រឿង ដែលគ្រោងនឹងត្រូវបានដាក់ពង្រាយលើផ្ទៃព្រះចន្ទ បន្ទាប់ពីបានចុះចត។ យានខ្នាតតូចមួយគូនេះនឹងជួយក្រុមអ្នកបច្ចេកទេសលើផែនដីអាចតាមដានស្ថានភាពរបស់យានចុះចត SLIM និងថតរូបតំបន់ចុះចត ក៏ដូចជាផ្ដល់ប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយនឹងផែនដី។

មុននោះ ស្ថានីយចុះចត Hakuto-R របស់ក្រុមហ៊ុនឯកជន Hakuto-R នៅតូក្យូ ក៏បានហោះដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់បុកដីកាលពីខែមេសាឆ្នាំកន្លង។ ដូច្នេះ ជោគជ័យរបស់ SLIM នឹងជាប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ។ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ន លើពិភពលោកមានតែបួនប្រទេសប៉ុណ្ណោះដែលធ្លាប់បានបញ្ជូនយានអវកាសទៅស្រាវជ្រាវឋានព្រះចន្ទ នោះគឺ សូវៀត អាម៉េរិក ចិន និងឥណ្ឌា។

ក្រៅពី SLIM រ៉ុក្កែតរុញច្រាន H-2A ក៏ដឹកឡេស្កុបអវកាស XRISM (បេសកកម្មថតរូបដែលបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាកាំរស្មីអ៊ិច (X)) ដែលជាគម្រោងសហការរវាងទីភ្នាក់ងារអវកាសជប៉ុន អាម៉េរិក និងអឺរ៉ុប នឹងធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងគន្លងតារាវិថីកម្រិតទាបរបស់ផែនដី។ តេឡេស្កុបនេះនឹងស្រាវជ្រាវចក្រវាលតាមរយៈកាំរស្មីអ៊ិចថាមពលខ្ពស់ក្នុងទីអវកាស៕

September 7, 2023

Tag: តេឡេស្កុប