ព្រះចន្ទ - La Reine Media

«រោងចក្រ» មួយរបស់ចក្រវាល ផលិតលោហធាតុធ្ងន់ស្មើផែនដីមួយពាន់ដង

ករណីផ្ទុះមួយដែលមានចម្ងាយពីផែនដី 3 ពាន់លានឆ្នាំពន្លឺ បង្កើតចេញលោហធាតុគ្រប់ប្រភេទដែលមានទម្ងន់សរុបលើសពីភព ព្រះចន្ទ និងអាចម៍ផ្កាយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យបូកបញ្ចូលគ្នាទៅទៀត។

ឆ្នាំ 2021 ស្ថានីយសង្កេតតារា Neil Gehrels បានរកឃើញករណីច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាងវត្ថុអវកាសក្រាស់ៗចំនួនពីរដែលហៅថា kilonova និងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឱ្យថា GRB 211211A។ នេះគឺជាឧទាហរណ៍ជិតបំផុតស្ដីពីព្រឹត្តិការណ៍តារាសាស្ត្រកម្រចួបនេះដែលមនុស្សមិនបានរកឃើញជាមួយនឹងរលកទំនាញ។ GRB 211211A ប្លែកពីគេ ដោយសារតែពន្លឺហ្គាម៉ា (GRB) ដែលវាបញ្ចេញ អូសបន្លាយពេលមួយនាទី។ កន្លងមក ថេរវេលាដូចគ្នានេះតែងតែអមជាមួយនឹង GRB ពីហេតុការណ៍ផ្ទុះផ្កាយនានាដែលហៅថាស៊ូពើណូវ៉ា ជំនួសឱ្យការច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាងផ្កាយនឺត្រុង។

ទំព័រ IFL Science រាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី 15 សីហាថា លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវចំនួនបួនត្រូវបានប្រកាសដំណាលគ្នាលើទស្សនាវដ្ដី Nature បរិយាយអំពីការរកឃើញខាងលើ និងដំណើរការដែលអាចបង្កើតបានជាព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាងគេនៃហេតុការណ៍នេះ អាចជាបរិមាណវត្ថុធាតុធ្ងន់ៗដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងពីការផ្ទុះដ៏អស្ចារ្យ ក្នុងនោះមានទាំងលោហធាតុកម្រ មានដូចជា មាស និងប្លាទីនជាដើម។

រូបភាពដែលបង្កើតឡើងត្រាប់តាមរស្មីហ្គាម៉ាដែលជះចេញពី GRB 211211A

ជាធម្មតា ផ្កាយមួយដួងតែងច្របាច់អ៊ីដ្រូសែនបញ្ចូលគ្នាឱ្យក្លាយជាអេល្យូម រួចក៏ប្រែក្លាយអេល្យូមទៅជាសារធាតុដទៃៗនៅក្នុងវដ្ដរបស់វា។ ពេលស្លាប់ទៅ ផ្កាយដែលមានម៉ាសតូចទាបនឹងបង្កើតសារធាតុថ្មីៗ ប៉ុន្តែវត្ថុធាតុភាគច្រើនទាមទារឱ្យមានវិធីកកើតដ៏ខ្លាំងក្លា។ សារធាតុដូចអាលុយមីញ៉ោម និងប៉ូតាស្យូមកកើតពីហេតុការណ៍ផ្ទុះផ្កាយមួយដួងដោយឡែកពីគ្នា (ស៊ូពើណូវ៉ា) ប៉ុន្តែ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសង្ស័យថា មានប្រភពសារធាតុធ្ងន់ៗដទៃ ដោយសារថា ចំនួនករណីផ្ទុះស៊ូពើណូវ៉ាដែលពួកគេបានប្រទះ មិនសមស្របនឹងកម្រិតសម្បូរបែបរបស់សារធាតុធ្ងន់ៗ។

នៅពេលផ្កាយនឺត្រុងពីរដួងប៉ះទង្គិចគ្នា និងត្រូវបានច្របាច់បញ្ចូលគ្នា ថាមពលដែលពួកវាបញ្ចេញកកើតទៅជាលោហធាតុធ្ងន់ជាងឆ្ងាយបើធៀបនឹងហេតុការណ៍ផ្ទុះស៊ូពើណូវ៉ា។ បើទោះជាគីឡូណូវ៉ា កម្រកើតមាន បើធៀបនឹងស៊ូពើណូវ៉ា តែពួកវាបង្កើតសារធាតុធ្ងន់ៗច្រើនជាង និងកាន់កាប់លោហធាតុធ្ងន់ៗភាគច្រើនដែលមាននៅក្នុងចក្រវាល។ ឧទាហរណ៍៖ ព្រះអាទិត្យមានម៉ាសធ្ងន់ជាងផែនដី 330,000 ដង ខណៈ 99.5% នៃសម្បកផែនដីមានផ្ទុកសារធាតុមិនធ្ងន់ជាងដែក។ ប្រការនេះបញ្ចាក់ថា «រោងចក្រផលិតមាសក្នុងចក្រវាល» មានទំហំធំខ្លាំងណាស់។

រូបភាពបរិយាយអំពីការច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាងផ្កាយក្រិនពណ៌ស (ឆ្វេង) និងផ្កាយនឺត្រុង (កណ្ដាលថាសវត្ថុធាតុ)

ដើម្បីឱ្យដឹងថា ព្រឹត្តិការណ៍ដូច GRB 211211A រួមចំណែកអ្វីខ្លះក្នុងការកកើតសារធាតុធ្ងន់ៗក្នុងចក្រវាល ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវការដឹងអំពីចំនួនរបស់ពួកវា។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងស្វែងរកអ្វីដែលបានបង្កើត GRB 211211A។ បច្ចុប្បន្ន សម្មតិកម្មមួយត្រូវបានលើកឡើង នោះគឺការច្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាងផ្កាយនីត្រុង និងកូនផ្កាយក្រិនពណ៌ស បង្កើតឱ្យមាន GRB 211211A មិនមែនការបុកបញ្ចូលគ្នារវាងផ្កាយនីត្រុងពីរដួងនោះទេ៕

August 17, 2023

យានស្រាវជ្រាវព្រះចន្ទរបស់រុស្ស៊ី ថតរូបពីទីអវកាស

Luna-25 ជាយានចុះចតលើឋានព្រះចន្ទដំបូងរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី ដែលត្រូវបានបាញ់បង្ហោះកាលពីថ្ងៃទី 11 សីហា បានបញ្ជូនមកកាន់ផែនដីនូវរូបភាពដំបូងដែលថតពីទីអវកាស។

យាន Luna-25 បានចេញដំណើរនៅម៉ោង 7 និង 10 នាទី ថ្ងៃទី 10 សីហា 2023 នៅរុស្ស៊ី (ត្រូវនឹងម៉ោង 6 និង 10 នាទី ថ្ងៃទី 11 សីហានៅកម្ពុជា) នៅលើរ៉ុក្កែត Soyuz-2.1b ពីព្រលានយានអវកាស Vostochny ក្នុងតំបន់ Amur ប្រទេសរុស្ស៊ី។ នេះគឺជាយានស្រាវជ្រាវផលិតក្នុងស្រុកដំបូងដែលបាញ់បង្ហោះទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីបច្ចុប្បន្ន។ មុននោះ បេសកកម្មព្រះចន្ទចុងក្រោយរបស់រុស្ស៊ីគឺ Luna-24 ត្រូវបានចេញដំណើរកាលពីឆ្នាំ 1976 និងបាននាំយកដីព្រះចន្ទប្រហែល 170 ក្រាម មកកាន់ផែនដី។

Luna-25 ថតរូបដំបូងកាលពីថ្ងៃទី 13 សីហា និងត្រូវបានវិទ្យាស្ថានស្រាវអវកាសនៃបណ្ឌិត្យសភាវិទ្យាសាស្ត្ររុស្ស៊ី (IKIRAS) ប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី 14 សីហា។ ក្នុងរូបថតនេះមានទង់ជាតិរុស្ស៊ីលើយានអវកាស រួមនឹងផែនដី និងព្រះចន្ទនៅទីឆ្ងាយ ក្នុងទីអវកាសងងឹត។

រូបភាពនិមិត្តរូបរបស់ Luna-25 នៅលើយានរបស់រុស្ស៊ី ដែលថតកាលពីថ្ងៃទី 13 សីហា 2023

យោងតាម IKIRAS រូបទាំងនេះត្រូវបានថតពីចម្ងាយប្រហែល 310,000 គីឡូម៉ែត្រ ធៀបនឹងផែនដី។ ចម្ងាយជាមធ្យមពីផែនដីទៅព្រះចន្ទគឺ 384,400 គីឡូម៉ែត្រ។

បើសិនគ្រប់យ៉ាងដំណើរការរលូន Luna-25 នឹងហោះដល់គោលដៅនៅពាក់កណ្ដាលខែនេះ ហើយបន្ទាប់មក វានឹងហោះជុំវិញព្រះចន្ទពី 5 ទៅ 7 ថ្ងៃ។ ពេលនោះ យាននេះនឹងព្យាយាមចុះចតក្បែររណ្ដៅមួយដែលនៅជិតប៉ូលខាងត្បូងរបស់ព្រះចន្ទ។

ពេលបរលើដីឋានព្រះចន្ទ Luna-25 នឹងធ្វើការពិសោធវិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួន មានដូចជា ការវិភាគដី ស្វែងរកទឹកកក និងស្វែងយល់ពីបរិយាកាស។ល។

Luna-25 ថតរូបផែនដី (ឆ្វេង) និងព្រះចន្ទ (ស្ដាំ) ពីយានរបស់រុស្ស៊ី កាលពីថ្ងៃទី 13 សីហា 2023

Luna-25 គ្រាន់តែជាបេសកកម្មស្រាវជ្រាវមួយក្នុងចំណោមរាប់សិបរបស់ពិភពលោក ដែលធ្វើតេស្តការចុះចត ឬពិសោធវិទ្យាសាស្ត្រនៅក្បែរប៉ូលខាងត្បូងរបស់ព្រះចន្ទ៕

August 16, 2023

របៀបដែល ណាសា (NASA) ប្រើប្រាស់ដែនទំនាញ និងរលកវិទ្យុ ដើម្បីសិក្សាភព និងព្រះច័ន្ទ

ទីភ្នាក់ងារអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា) កំពុងតែប្រើប្រាស់អង់តែនវិទ្យុនៅលើដីដើម្បីទាក់ទងជាមួយយានអវកាសរាប់សិបគ្រឿងរបស់ខ្លួន ដែលកំពុងធ្វើសកម្មភាព និងស្រាវជ្រាវវត្ថុអវកាសនានា។

ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វករកំពុងទាក់ទង និងបញ្ជាយានអវកាសទាំងឡាយរបស់ពួកគេដែលស្ថិតនៅទីអវកាសសែនឆ្ងាយ តាមរយៈប្រព័ន្ធអវកាសជ្រៅ ជាបណ្ដាញដែលមានអង់តែនវិទ្យុខ្នាតយក្សរបស់ណាសា។

បណ្ដាញអវកាសជ្រៅ ឬ DSN មិនត្រឹមតែជាសេវាបញ្ជូនទិន្នន័យនោះទេ វាក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការពិសោធវិទ្យាសាស្ត្រស្ដីពីកម្លាំងទំនាញ និងរលកវិទ្យុផងដែរ។ តើវិទ្យាសាស្ត្រកម្លាំងទំនាញ និងរលកវិទ្យុគឺជាអ្វី? ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីឱ្យវាជួយដល់មនុស្សក្នុងការស្វែងយល់បន្ថែមពីបណ្ដាភព ព្រះចន្ទ រួមនឹងអាចម៍ផ្កាយនានានៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ?

គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែបានដឹងអំពីកម្លាំងទំនាញ។ នោះគឺជាកម្លាំងដែលជួយឱ្យវត្ថុមួយស្រូបទាញយកវត្ថុដទៃៗ ឧទាហរណ៍ដូចជា ភពមួយស្រូបទាញយានអវកាសឱ្យហោះសំដៅទៅរកវាជាដើម។ កម្លាំងទំនាញក៏ជាកម្លាំងដែលជួយឱ្យភពទាំងឡាយគោចរទៅតាមគន្លងតារាវិថីជុំវិញព្រះអាទិត្យផងដែរ។

នៅលើផែនដី មនុស្សប្រើប្រាស់ ឬឆ្លងកាត់កម្លាំងទំនាញជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នៅពេលទម្លាក់វត្ថុមួយ វានឹងធ្លាក់មកលើដីកាន់តែលឿន ព្រោះតែកម្លាំងទំនាញរបស់ផែនដីធ្វើឱ្យវត្ថុនោះធ្លាក់ចុះក្នុងល្បឿនកាន់តែលឿន។ យានអវកាសដែលហោះសំដៅភពណាមួយក្នុងល្បឿនលឿន ឬយឺតគឺអាស្រ័យទៅលើម៉ាសរបស់ភពនោះ។ ម៉ាសកាន់តែតូច កម្លាំងទំនាញក៏កាន់តែតិច។

សភាពនៃទំនាញ បូករួមនឹងចំណេះដឹងស្ដីពីរលកវិទ្យុ ជួយឱ្យមនុស្សប្រើប្រាស់កម្លាំងទំនាញដើម្បីស្រាវជ្រាវភពនានាក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ បន្ទាប់ពីទៅដល់គោលដៅ យានអវកាសនឹងប្រើប្រាស់អង់តែនវិទ្យុដើម្បីទាក់ទងមកកាន់ DSN នៅលើផែនដី ហើយបណ្ដាញនេះនឹងបញ្ជូនរលកវិទ្យុត្រលប់ទៅឱ្យយានអវកាសវិញ។

យានអវកាសនីមួយៗ គោចរទៅតាមគន្លងដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកំណត់ ហើយនឹងបញ្ជូនរលកវិទ្យុនៅពេលហោះជុំវិញគោលដៅ។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វករអាចគណនាឃើញទីតាំង និងល្បឿនរបស់យានអវកាស តាមរយៈការវាស់វែងទៅលើការប្រែប្រួលរបស់ប្រេកង់រលកវិទ្យុរបស់យាន។ ប្រការនេះអាចទៅរួចក៏ដោយសារតែ Doppler ដែលជាបាតុភូតធ្វើឱ្យសារ៉ែនរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់មានសំឡេងខុសប្លែកពីគ្នា នៅពេលវាផ្លាស់ទីសំដៅមករកអ្នក និងពេលវាចាកចេញទៅឆ្ងាយពីអ្នក។

បាតុភូត Doppler ដែលត្រូវបានសង្កេតនៅទីនេះគឺនៅពេលយានអវកាស និងអង់តែន DSN ផ្លាស់ទីបែរទៅរកគ្នា។ ភាពខុសគ្នារវាងប្រេកង់របស់រលកវិទ្យុដែលយានអវកាសបញ្ជូនមកនៅពេលវាគោចរជុំវិញលើគន្លងតារាវិថី និងរលកសញ្ញាដែលទទួលបាននៅលើផែនដី នាំមកនូវព័ត៌មានលំអិតស្ដីពីវិសាលភាពនៃដែនទំនាញរបស់វត្ថុអវកាសមួយ។ ឧទាហរណ៍៖ បើសិនកម្លាំងទំនាញខ្លាំងជាងបន្តិច យានអវកាសនឹងបង្កើនល្បឿនលឿនជាងមុនបន្តិច ប៉ុន្តែបើកម្លាំងទំនាញរបស់វត្ថុអវកាសនោះខ្សោយបន្តិច យានអវកាសក៏បង្កើនល្បឿនយឺតជាងបន្តិច។

តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរូបមន្តស្ដីពីដែនទំនាញរបស់វត្ថុអវកាស ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវអាចវិភាគព័ត៌មានស្ដីពីរចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងរបស់វត្ថុអវកាស ដោយប្រើប្រាស់ DSN៕

August 10, 2023

យានអវកាស Voyager 1 និង 2 នឹងហោះឆ្ពោះទៅណា បន្ទាប់ពីចប់ភារកិច្ច?

ប្រព័ន្ធដែលមិនមែនជាឧបករណ៍បច្ចេកទេសនៅលើយានអវកាស Voyager 1 និង Voyager 2 ត្រូវបានបិទខ្លះហើយ ដោយសង្ឃឹមថា នឹងជួយឱ្យពួកវាធ្វើសកម្មភាពរហូតដល់ឆ្នាំ 2030 ហើយក្រោយមក ពួកវាអាចនឹងដាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយផែនដី។

យានអវកាស Voyager 1 និង 2 របស់ណាសា ដែលត្រូវបានបាញ់បង្ហោះមុនក្រោយគ្នា 16 ថ្ងៃ ក្នុងឆ្នាំ 1977 ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីអាចបំពេញបេសកកម្មបាន 5 ឆ្នាំ។ យានមួយគូនេះបានសិក្សាស្រាវជ្រាវភពព្រហស្បតិ៍ ភពសៅរ៍ ភពអ៊ុយរ៉ានុស ភពណេបទូន និងព្រះចន្ទជាច្រើនទៀត។

ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយធ្វើសកម្មភាពបានជិត 46 ឆ្នាំ មកដល់ពេលនេះ យានអវកាសមួយគូនេះបង្កើតបានកំណត់ត្រាដ៏អស្ចារ្យ នៅពេលបានហោះឆ្លងផុតព្រំដែននៃតំបន់ឥទ្ធិពលរបស់ព្រះអាទិត្យ។ ពួកវានៅតែបន្តបញ្ជូនទិន្នន័យមកកាន់ផែនដី បើទោះស្ថិតក្នុងបរិស្ថានអន្តរតារា ដែលជាតំបន់អាថ៌កំបាំងនៅចន្លោះផ្កាយនានា។ ទោះជាពេលខ្លះជួបបញ្ហាបច្ចេកទេស ដាច់ទំនាក់ទងនឹងផែនដី ប៉ុន្តែដំណើរហោះហើរក្នុងទីអវកាសរបស់ពួកវា ទំនងជាអាចបន្តទៅមុខយូរទៀត។ នេះបើតាម Business Insider ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 04 សីហា។

ណាសាផលិតយាន Voyager គឺដើម្បីស្រាវជ្រាវផ្នែកខាងក្រៅរបស់ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ក្រោយពីចប់បេសកកម្មសំខាន់ ពួកវាបន្តហោះហើរផ្សងព្រេងក្នុងកាឡាក់ស៊ីមីលគីវ៉េ និងថតបានទិដ្ឋភាពចក្រវាលដ៏សែនអស្ចារ្យ។

កាលពីថ្ងៃទី 14 កុម្ភៈ 1990 Voyager 1 ថតបានរូបភាព «Pale Blue Dot» (ចំណុចពណ៌ខៀវ) ពីចម្ងាយ 6.4 ពាន់លានគីឡូម៉ែត្រ។ នោះគឺជារូបភាពនិមិត្តរូប និងជារូបថតឆ្ងាយបំផុតស្ដីពីផែនដី។

ក្នុងទសវត្សរ៍កន្លង Voyager 1 បានស្រាវជ្រាវតំបន់អន្តរតារា ជាទីដែលមានធូលី ឧស្ម័ន និងគ្រាប់ដែលមានផ្ទុកអគ្គិសនីយ៉ាងក្រាស់។ Voyager 2 បានទៅដល់តំបន់អន្តរតារាក្នុងឆ្នាំ 2018 ក្រោយ Voyager 1 6 ឆ្នាំ។ ការស្រាវជ្រាវរបស់ពួកវាទាក់ទងនឹងឧស្ម័ននៅតំបន់អន្តរតារា បានជួយឱ្យក្រុមតារាវិទូយល់ដឹងអំពីទីអវកាសដ៏អាថ៌កំបាំងនេះ។

នៅក្នុងគន្លាតប្រហែល 23.8 ពាន់លានគីឡូម៉ែត្រពីផែនដី Voyager 1 កំពុងហោះហើរក្នុងបរិស្ថានអន្តរតារាដ៏ងងឹត។ វាគឺជាយានអវកាសរបស់មនុស្សដែលបានហោះទៅឆ្ងាយពីផែនដីបំផុត។ ដោយសារតែហោះក្នុងទិសដៅផ្សេងគ្នា ដូច្នេះ Voyager 2 បច្ចុប្បន្នមានគម្លាតពីផែនដីប្រហែល 19.8 ពាន់លានគីឡូម៉ែត្រ។

ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ដោយមានការប្រឹងប្រែងដើម្បីគ្រប់គ្រងថាមពល ក្រុមវិស្វករបានបិទប្រព័ន្ធមួយចំនួនដែលមិនមែនជាឧបករណ៍បច្ចេកទេសនៅលើយានទាំងពីរនេះ ក្នុងនោះមានដូចជាប្រព័ន្ធកម្ដៅសម្រាប់ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រជាដើម ដោយសង្ឃឹមថា ពួកវាអាចនឹងបំពេញភារកិច្ចបានដល់ឆ្នាំ 2030។ បន្ទាប់ពីនោះ ពួកវាទំនងជាអស់លទ្ធភាពក្នុងការរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយផែនដី។

ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយពីអស់ថាមពល Voyager នឹងនៅតែបន្តហោះហើរអណ្ដែតត្រសែតក្នុងតំបន់អន្តរតារា។ ណាសាឱ្យដឹងថា ប្រហែល 300 ឆ្នាំទៀត Voyager 1 នឹងហោះចូលដល់ពពក Oort ជាតំបន់ដែលមានរូបរាងមូលនៅខាងក្រៅគន្លងគោចររបស់ភពភ្លុយតូ និងមានផ្ទុកផ្កាយដុះកន្ទុយត្រជាក់ចំនួនរាប់ពាន់លានដុំ។ Voyager នឹងត្រូវចំណាយពេល 30,000 ឆ្នាំទៀតដើម្បីហោះទៅដល់ចំណុចចុងក្រោយបង្អស់របស់ពពក Oort និងប្រហែល 40,000 ឆ្នាំទៀតដើម្បីទៅដល់ AC+ 79 3888 ជាផ្កាយមួយដួងដែលស្ថិតក្នុងកញ្ចុំផ្កាយ Camelopardalis។

ចំណែក Voyager 2 វិញ ប្រហែល 296,000 ឆ្នាំទៀត នឹងហោះឆ្លងកាត់ Sirius ជាផ្កាយមួយដួងដែលភ្លឺជាងគេក្នុងរាត្រីនៅលើផែនដី។ ណាសាឱ្យដឹងថា យាន Voyager ប្រហែលជាហោះអណ្ដែតត្រសែតជារៀងរហូតនៅក្នុងកាឡាក់ស៊ីមីលគីវ៉េ៕

August 8, 2023

អ្នកអវកាសដែល «ឯកាបំផុត» ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ

ជាង 50 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីបេសកកម្ម Apollo 11 អ្នកអវកាស Michael Collins នៅតែត្រូវបានគេរម្លឹកថាជាអ្នកក្លាហានស្ងាត់ស្ងៀម ដែលមានរហ័សនាមថា «មនុស្សឯកាបំផុត»។

កាលពីឆ្នាំ 1969 ក្នុងពេល Neil Armstrong និង Buzz Aldrin ចុះដើរលើឋានព្រះចន្ទជាលើកដំបូងរបស់មនុស្សជាតិ លោក Michael Collins អង្គុយម្នាក់ឯងនៅក្នុងបន្ទប់បញ្ចាការ Columbia របស់យានអវកាស Apollo 11 និងហោះពីក្រោយតំបន់ងងឹតរបស់ព្រះចន្ទ។

លោក Collins ទទួលខុសត្រូវក្នុងការបញ្ជាម៉ូឌុល Eagle នាំមិត្តរួមក្រុមពីរនាក់ចុះចតលើឋានព្រះចន្ទ។ នៅពេលនោះ រាល់ទំនាក់ទំនងជាមួយផែនដីត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ដោយសារតែមានការរារាំងពីព្រះចន្ទ ធ្វើឱ្យ Collins ត្រូវដាច់ទំនាក់ទំនងទាំងស្រុងជាមួយនឹងមនុស្សនៅលើផែនដី ហើយក៏ឆ្ងាយពីផ្ទះរាប់សែនគីឡូម៉ែត្រ។

លោក Collins និយាយថា «នៅខាងក្រៅកញ្ចក់យាន ខ្ញុំអាចមើលឃើញតែដួងតារា គឺមានតែប៉ុណ្ណឹង»។ លោកបន្តថា អារម្មណ៍ពេលនោះ គឺដូចទៅនឹងលោកកំពុងអង្គុយលើកូនទូកតូចមួយដែលកំពុងអណ្ដែតលើផ្ទៃទឹកមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ក្នុងរាត្រីងងឹតសូន្យសុង។

អ្នកអវកាស Michael Collins ថតរូបម៉ូឌុល Eagle របស់យានអវកាស Apollo 11 រួមនឹងព្រះចន្ទ និងផែនដី

លោក Collins បានស្ថិតនៅលើយាន Columbia អស់រយៈពេល 21 ម៉ោង គ្រាដែល Buzz Aldrin និង Neil Armstrong ចុះចត និងដើរលើឋានព្រះចន្ទ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Collins ធ្លាប់បាននិយាយថា លោកនៅតែពេញចិត្តនឹងអារម្មណ៍ឯកានោះ៕

July 21, 2023

ការបាញ់បង្ហោះយានចុះចតលើឋានព្រះចន្ទរបស់ឥណ្ឌា នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃនេះ

យោងតាមអង្គការស្រាវជ្រាវអវកាសឥណ្ឌា (ISRO) បេសកកម្ម Chandrayann 3 បានដោះស្រាយបញ្ហាធំរួចរាល់ហើយនៅមុនកាលបរិច្ឆេទនៃការបាញ់បង្ហោះដែលគ្រោងនឹងធ្វើឡើងនៅល្ងាចថ្ងៃទី 14 កក្កដា 2023។

បេសកកម្ម Chandrayaan 3 កំណត់គោលដៅនាំយានអវកាសរបស់ឥណ្ឌា ទៅចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទដោយជោគជ័យជាលើកដំបូង។ «ការវាយតម្លៃចំពោះការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់បេសកកម្ម បានចប់សព្វគ្រប់។ ការបាញ់បង្ហោះក៏ទទួលបានការអនុញ្ញាត» ISRO ប្រកាសនៅលើ Twitter ដូច្នេះ។

ការបាញ់បង្ហោះគ្រោងនឹងធ្វើឡើងនៅលើកោះ Sriharikota ក្បែរឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា នៅវេលាម៉ោង 16 និង 05 នាទី ថ្ងៃទី 14 កក្កដា (ម៉ោងនៅកម្ពុជា) ដោយប្រើប្រាស់រ៉ុក្កែត LVM3។ ក្នុងបេសកកម្ម Chandrayaan 3 យានអវកាស-រ៉ូបូត នឹងចុះចតនៅក្បែរប៉ូលខាងត្បូងរបស់ព្រះចន្ទ នៅចុងខែសីហា 2023។ បើសិនជាគ្រប់យ៉ាងដំណើរការល្អ ឥណ្ឌានឹងក្លាយជាប្រទេសទីបួនដែលចុះចតលើឋានព្រះចន្ទដោយជោគជ័យ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាម៉េរិក សូវៀត និងចិន។

យានចុះចតរបស់ឥណ្ឌា នឹងប្រមូលទិន្នន័យច្រើនប្រភេទទាក់ទងនឹងបរិស្ថានជុំវិញ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រទំនើប។

Chandrayaan 3 គឺជាបេសកកម្មព្រះចន្ទទីបីរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា និងជាការប្រឹងប្រែងលើកទីពីរដើម្បីអាចចុះចតលើឋានព្រះចន្ទដោយជោគជ័យ។ ការប្រឹងប្រែងលើកដំបូងត្រូវបានធ្វើឡើងកាលពីខែកញ្ញា 2019 និងបញ្ចប់ដោយបរាជ័យ នៅពេលយានចុះចត-រ៉ូបូតរបស់ Chandrayaan 2 ទម្លាក់ខ្លួនទៅបុកនឹងផ្ទៃព្រះចន្ទពេញមួយទំហឹង។

Chandrayaan 2 ក៏មានទាំងយានអវកាសដែលគោចរជុំវិញគន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រមូលទិន្នន័យនៅជុំវិញឋាននេះ។ Chandrayaan 3 មិនមានយានគោចរលើគន្លងតារាវិថី ប៉ុន្តែម៉ូឌុលរុញច្រានរបស់បេសកកម្មនេះនឹងនាំឧបករណ៍ស្រាវជ្រាវផែនដីពីចម្ងាយទៅជាមួយ។ ទិន្នន័យដែលវាប្រមូលបាននឹងមានប្រយោជន៍សម្រាប់បេសកកម្មបន្ទាប់៕

July 14, 2023

បាតុភូត «ព្រះចន្ទយក្ស» ដំបូងរបស់ឆ្នាំ 2023 កើតឡើងនៅយប់នេះ

ព្រះចន្ទដែលមានរូបរាងធំជាងគេដំបូងក្នុងឆ្នាំ 2023 គឺស្ថិតក្នុងចំណោមព្រះចន្ទធំៗជាងគេដែលនឹងកើតឡើងក្នុងខែកក្កដា សីហា និងកញ្ញាឆ្នាំ 2023។

«ព្រះចន្ទយក្ស» នៅថ្ងៃទី 03 ខែកក្កដានេះ គឺជាព្រះចន្ទធំជាងគេដំបូងបង្អស់ក្នុងឆ្នាំ 2023។ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ ព្រះចន្ទនឹងធំជាងធម្មតារហូតដល់ 30% និងភ្លឺជាងធម្មតា 14% នៅពេលមើលពីផែនដី។ ក៏ប៉ុន្តែ ភាពខុសគ្នានេះតែងពិបាកដឹងបានដោយមើលនឹងភ្នែកទទេ លើកលែងតែអ្នកមើលព្រះចន្ទច្រើនយប់ជាបន្តបន្ទាប់។ នេះបើតាមទំព័រ Space។

បាតុភូត «ព្រះចន្ទយក្ស» គឺជាលទ្ធផលដែលកើតឡើងនៅពេលព្រះចន្ទគោចរចូលក្បែរផែនដីជាងធម្មតានៅក្នុងពេលព្រះចន្ទពេញបូណ៌មី។ មន្ត្រីរបស់ណាសាឱ្យដឹងនៅថ្ងៃនេះថា ថ្ងៃនេះព្រះចន្ទស្ថិតនៅចម្ងាយពីផែនដី 361,934 គីឡូម៉ែត្រ ជិតជាងធៀបនឹងចម្ងាយធម្យម 382,900 គីឡូម៉ែត្រ។

«ព្រះចន្ទយក្ស» កើតឡើងដោយសារតែគន្លងគោចររបស់ព្រះចន្ទជុំវិញផែនដីមិនមែនមូលឥតខ្ចោះ។ ដោយសារតែទំនាញផែនដី គន្លងគោចររបស់ព្រះចន្ទមានរូបរាងស្រដៀងពងក្រពើ នេះមានន័យថា អំឡុងខែខ្លះព្រះចន្ទនៅជិតផែនដី និងខែខ្លះទៀតនៅឆ្ងាយពីផែនដី។ ពេលបាតុភូត «ព្រះចន្ទយក្ស» កើតឡើង ក៏ជាពេលដែលព្រះចន្ទពេញវង់ និងស្ថិតនៅក្បែរផែនដីជាងធម្មតា។

ក្រោយខែកក្កដា បាតុភូមខាងលើនឹងកើតឡើងម្ដងទៀតនៅក្នុងថ្ងៃទី 01 សីហា, 30 សីហា និង 28 កញ្ញា ឆ្នាំ 2023។ ចំណែកឆ្នាំ 2024 វិញ «ព្រះចន្ទយក្ស» នឹងកើតឡើងតែពីរលើកប៉ុណ្ណោះ គឺនៅថ្ងៃទី 18 កញ្ញា និង 18 តុលា៕

July 3, 2023

អ្នកជំនាញរបស់ណាសាថា ព្រះចន្ទអាចមានភាវៈរស់ ពិសេសគឺប្រភពរបស់វា

ភាវៈរស់ក្រៅភពផែនដីមិនមែននៅឆ្ងាយឡើយ តែអាចស្ថិតនៅលើភពរណបរបស់ផែនដី នោះគឺព្រះចន្ទរបស់មនុស្ស។

ប៉ូលខាងត្បូងរបស់ព្រះចន្ទក្លាយជាចំណុចដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់បណ្ដាប្រទេសមហាអំណាចអវកាស ពិសេសនៅពេលទីភ្នាក់ងារអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា) រៀបគម្រោងនាំមនុស្សឡើងទៅជាន់ដីព្រះចន្ទតាមរយៈបេសកកម្ម Artemis។

ថ្មីៗនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយរូបរបស់ណាសា បានចែករំលែកព័ត៌មានដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ នោះគឺ នៅលើឋានព្រះចន្ទអាចមានភាវៈរស់ បើទោះមានលក្ខខណ្ឌមិនអំណោយផលសម្រាប់ជីវិត។

យោងតាម Business Insider អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Prabal Saxena របស់អង្គការណាសា ឱ្យដឹងថា ជីវិតរបស់សត្វល្អិតអាចមានវត្តមាននៅក្នុងបរិស្ថានអាក្រក់ដូចនៅលើព្រះចន្ទ។ លោក Prabal បន្ថែមថា រណ្ដៅនានានៅលើផ្ទៃព្រះចន្ទទំនងជាបានផ្ដល់ជាជម្រកល្អសម្រាប់សត្វល្អិតទាំងនោះ ពិសេសគឺនៅប៉ូលខាងត្បូងដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនអាចទៅដល់។

លោក Prabal និងសហការីយល់ថា សត្វល្អិតទាំងនេះមានប្រភពមកពីទីអវកាស ពិសេសគឺផែនដីតែម្ដង។ សត្វល្អិតទាំងនេះ បើសិនជាមាន ពួកវាប្រហែលជាបានទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទតាមរយៈយានអវកាស ក្នុងនោះមានយានចុះចតដូចជា Apollo របស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក កាលពីឆ្នាំ 1969 ជាដើម។ ប្រសិនបើពេលនេះពុំមានសត្វល្អិត នៅថ្ងៃខាងមុខ ព្រះចន្ទក៏នៅតែមានវត្តមានរបស់ភាវៈរស់ ព្រោះថា អនាគត មនុស្សនឹងបង្កើនវត្តមានរបស់ខ្លួននៅទីនោះ៕

June 16, 2023

អាចម៍ផ្កាយដែលគោចរអមនឹងផែនដីតាំងពីឆ្នាំ 100 មុនគ្រិស្តសករាជ

ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រទះឃើញអាចម៍ផ្កាយ 2023 FW13 ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល 15 ម៉ែត្រ បានក្លាយជា «អ្នកជិតខាង» របស់ផែនដីតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនរហូតដល់ដល់បច្ចុប្បន្ន។

អាចម៍ផ្កាយ 2023 FW13 ស្ថិតក្នុងប្រភេទ «quasi-moon» ឬ «quasi-satellite» (ស្ដង់ដាព្រះចន្ទ ឬ ស្ដង់ដាផ្កាយរណប) ដែលមានន័យថា វាគោចរជុំវិញព្រះអាទិត្យទៅតាមពេលវេលាដូចទៅនឹងផែនដី ប៉ុន្តែទទួលរងឥទ្ធិពលតិចតួចបំផុតពីកម្លាំងទំនាញរបស់ផែនដី។ នេះបើតាម Live Science ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 31 ឧសភា 2023។

យោងតាមណាសា អង្កត់ផ្ចិតរបស់ 2023 FW13 ត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគណនាឃើញថា ប្រហែល 15 ម៉ែត្រ។ នៅក្នុងគន្លងតារាវិថីជុំវិញព្រះអាទិត្យ អាចម៍ផ្កាយ 2023 FW13 ក៏វិលជុំវិញផែនដី ក្នុងគម្លាតប្រហែល 14 លានគីឡូម៉ែត្រ។ ចំណែកព្រះចន្ទរបស់មនុស្សដែលមានអង្កត់ផ្ចិត 3,474 គីឡូម៉ែត្រ មានគន្លាតពីផែនដីជិតបំផុតត្រឹម 364,000 គីឡូម៉ែត្រ។

ស្ថានីយសង្កេតតារា Pan-STARRS ដែលមានទីតាំងនៅលើកំពូលភ្នំភ្លើង Haleakala ក្នុងរដ្ឋ Hawaii បានប្រទះឃើញ 2023 FW13 កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ 2023។ វត្តមានរបស់អាចម៍ផ្កាយនេះ ក្រោយមកក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយតេឡេស្កុបកាណាដា-បារាំង-ហាវាយ និងតេឡេស្កុបចំនួនពីរទៀតនៅ Arizona។ ថ្ងៃទី 01 មេសា 2023 មជ្ឈមណ្ឌលអាចម៍ផ្កាយនៃសហព័ន្ធតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ (IAU) បានបញ្ចូល 2023 FW13 ទៅក្នុងបញ្ជីជាផ្លូវការ។

ការគណនាមួយចំនួនបង្ហាញថា 2023 FW13 បានធ្វើជា «អ្នកជិតខាង» របស់ផែនដីយ៉ាងហោចក៏ចាប់ពីឆ្នាំ 100 មុនគ្រិស្តសករាជ។ Adrien Coffinet តារាវិទូដំបូងគេដែលបានចាត់ 2023 FW13 ទៅក្នុងប្រភេទស្ដង់ដាព្រះចន្ទ អះអាងថា អាចម៍ផ្កាយនេះនឹងបន្តផ្លាស់ទីទៅតាមគន្លងគោចរបច្ចុប្បន្នរហូតដល់ប្រហែលឆ្នាំ 3700។

«ដំណឹងល្អគឺថា គន្លងគោចរបែបនេះនឹងមិននាំឱ្យមានហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចជាមួយផែនដីនោះទេ» Alan Harris តារាវិទូនៅវិទ្យាស្ថានអវកាសវិទ្យាឱ្យដឹងដូច្នេះ។

2023 FW13 មិនមែនជាអាចម៍ផ្កាយប្រភេទស្តង់ដាព្រះចន្ទតែមួយគត់របស់ផែនដីនោះឡើយ។ អាចម៍ផ្កាយ Kamo’oalewa ដែលត្រូវបានរកឃើញកាលពីឆ្នាំ 2016 ក៏ត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងប្រភេទនេះ។ Kamo’oalewa គោចរក្បែរផែនដីនៅក្នុងគន្លងជុំវិញព្រះអាទិត្យ។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវកាលពីឆ្នាំ 2021 បង្ហាញថា Kamo’oalewa អាចជាបំណែកមួយរបស់ព្រះចន្ទកាលពីអតីតកាល។

យោងតាមទិន្នន័យខាងលើ យើងអាចចាត់ទុកបានថា បច្ចុប្បន្ន ផែនដីរបស់មនុស្សមានព្រះចន្ទរហូតដល់បីដួងទៅហើយ៕

June 1, 2023

អាចម៍ផ្កាយប្រវែង 200 ម៉ែត្រ កំពុងហោះសំដៅមកកាន់ផែនដី

ទីភ្នាក់ងារអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា) កំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើអាចម៍ផ្កាយខ្នាតធំមួយដែលនឹងហោះមកជិតផែនដីនៅចុងខែឧសភានេះ ក្នុងល្បឿន 25,750 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង។

អាចម៍ផ្កាយដែលកំពុងហោះមកកាន់ផែនដី និងមានឈ្មោះថា 2023 CL3 នេះ មានទទឹងប្រហែល 200 ម៉ែត្រ។ ណាសាបានដាក់អាចម៍ផ្កាយនេះទៅក្នុងក្រុម «ក្បែរផែនដី» ដែលត្រូវការតាមដានស្រាវជ្រាវបន្ត។

2023 CL3 មានទំហំធំជាងពីរដងធៀបនឹងរូបសំណាកសេរីភាព Statue of Liberty (កម្ពស់សរុបប្រហែល 93 ម៉ែត្រ)។ អាចម៍ផ្កាយនេះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ បើសិនធ្លាក់មកលើផែនដី។

តាមការព្យាករ អាចម៍ផ្កាយនេះនឹងហោះកាត់មុខផែនដីនៅថ្ងៃទី 24 ឧសភា ក្នុងគម្លាត 7.2 លានគីឡូម៉ែត្រ។ គម្លាតពីផែនដីទៅឋានព្រះចន្ទគឺ 384,400 គីឡូម៉ែត្រ។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគណនាឃើញថា អាចម៍ផ្កាយនេះនឹងហោះកាត់មុខផែនដីដោយសុវត្ថិភាពក្នុងល្បឿនជាង 25,750 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង។

ណាសាបានរកឃើញថា បច្ចុប្បន្នមានអាចម៍ផ្កាយប្រហែល 1,113,527 ដុំ នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ ពួកវាគោចរជុំវិញព្រះអាទិត្យ និងប្រមូលផ្ដុំត្រង់តំបន់ខ្សែក្រវាត់អាចម៍ផ្កាយដែលនៅចន្លោះភពអង្គារ និងភពព្រហស្បតិ៍៕

May 10, 2023

Tag: ព្រះចន្ទ