អន្តរជាតិ - La Reine Media

ឱកាសគយគន់ «ផ្កាយដុះកន្ទុយបីសាច»! មួយជីវិតអាចបានឃើញតែម្ដងគត់

ផ្កាយដុះកន្ទុយ 12P/Pons-Brooks ដែលមានរហ័សនាមថា «ផ្កាយដុះកន្ទុយបីសាច» បច្ចុប្បន្ន កំពុងហោះឆ្ពោះមកកាន់តែជិតផែនដី។

អ្នកជំនាញឱ្យដឹងថា ដោយសារតែ ផ្កាយដុះកន្ទុយ 12P/Pons-Brooks មានពន្លឺភ្លឺខ្លាំង ដូច្នេះប្រជាជននៅប្រទេសជាច្រើននឹងមានឱកាសបានគយគន់វា។ យោងតាមក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ផ្កាយដុះកន្ទុយ 12P/Pons-Brooks នឹងហោះមកក្បែរព្រះអាទិត្យបំផុតនៅក្នុងថ្ងៃទី 21 មេសា 2024 និងស្ថិតនៅក្បែរផែនដីបំផុតក្នុងថ្ងៃទី 02 មិថុនា 2024។

សម្រាប់មនុស្សស្ទើរគ្រប់រូប នេះនឹងជាឱកាសតែមួយគត់ក្នុងជីវិត ដែលអាចបានឃើញផ្កាយដុះកន្ទុយនេះ ។ ព្រោះថា 71 ឆ្នាំទៀត ទើបវាហោះចូលមកដល់ខាងក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យជាថ្មី ដែលព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងកើតឡើងនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ 2095។

សម្រាប់អ្នកដែលរស់នៅក្នុងអឌ្ឍគោលខាងជើង ពេលវេលាដែលអាចមើលឃើញ ផ្កាយដុះកន្ទុយ 12P/Pons-Brooks គឺនៅចុងខែមីនា 2024 ហើយវាក៏នឹងមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ភពផែនដី។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា – NASA)។

ទំព័រ Live Science ឱ្យដឹងថា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមួយចំនួនព្យាករថា ផ្កាយដុះកន្ទុយ 12P/Pons-Brooks អាចនឹងកញ្ជ្រោលខ្លាំងមួយលើកនៅក្នុងថ្ងៃទី 08 មេសា 2024។ នោះក៏ជាថ្ងៃដែលតំបន់មួយចំនួនលើពិភពលោក បានទស្សនាបាតុភូតសូរ្យគ្រាសពេញលេញផងដែរ។ អ្នកស្រឡាញ់វិស័យតារាសាស្ត្រប្រាកដជានឹងរំភើបចិត្តខ្លាំង នៅចំពោះមុខព្រឹត្តិការណ៍ «ពាន់ឆ្នាំមានម្ដង» មួយនេះ៕

March 15, 2024

រកឃើញ «សមុទ្រអវកាស» មានទឹកច្រើនជាងបីដង ធៀបនឹងផែនដី

នៅទីឋានដែលភពមួយ ឬច្រើនជិតកកើតឡើង ក្រុមអ្នកតារាសាស្ត្របានរកឃើញទឹកក្នុងបរិមាណច្រើនជាងបីដង បើធៀបនឹងទឹកទាំងអស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រលើភពផែនដី។

ដោយការប្រើប្រាស់ស្ថានីយតារាសាស្ត្រ ALMA ដែលជាឧបករណ៍សង្កេតរលកវិទ្យុអានុភាពខ្លាំងបំផុតលើពិភពលោក និងមានទីតាំងនៅលើសមុទ្រខ្សាច់ Atacama របស់ប្រទេសស៊ីលី (Chile) ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញ «សមុទ្រអវកាស» ដ៏មហិមា ស្ថិតនៅតំបន់មួយដែលមានចម្ងាយពីផែនដី 450 ឆ្នាំពន្លឺ នៅក្នុងបណ្ដុំផ្កាយ Taurus។

នោះគឺជាកូនផ្កាយវ័យក្មេងមួយដួង ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយថាសធូលីដែលបង្ហាញថា ភពថ្មីដំបូងជិតកកើតឡើង និងត្រូវបានហៅថា HL Tauri ហើយនៅទីនោះមានផ្ទុកទឹកក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើន នឹកស្មានមិនដល់។

តាមការគណនារបស់ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ បរិមាណទឹកនៅទីនោះអាចស្មើនឹងទឹកទាំងអស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក អាត្លង់ទិក មហាសមុទ្រឥណ្ឌា អង់តាកទិក និងមហាសមុទ្រខាងត្បូង (Southern Ocean) បូកចូលគ្នា រួចគុណនឹងបី។

យោងតាមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Milan ប្រទេសអ៊ីតាលី ការរកឃើញនេះបង្ហាញថា វត្តមានរបស់ទឹកអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងដូចម្ដ៉េច ដល់ការរីកចម្រើនរបស់ប្រព័ន្ធផ្កាយ។

អ្វីដែលយើងកំពុងមើលឃើញនៅក្នុងបណ្ដុំផ្កាយ Taurus អាចជារូបភាពដូចប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យកាលពី 4.5 ពាន់លានឆ្នាំមុន គ្រាដែល «ពន្លក» របស់ភពផែនដី ក៏ដូចជាបណ្ដាភពជាបងប្អូន កំពុងកកើតពីថាសធូលីដ៏សែនក្រាស់។

ពិសេសជាងនេះ យើងក៏ទំនងជាកំពុងសម្លឹងមើលទៅលើរូបភាពកាលពីវ័យក្មេងជាង 4.5 ពាន់លានឆ្នាំរបស់ភពផែនដី។

បរិមាណទឹកក្នុង HL Tauri មិនបានបែងចែកស្មើគ្នា ដោយទឹកប្រមូលផ្ដុំច្រើនជាងគេនៅត្រង់ចង្អូរមួយក្នុងថាសធូលីដែលជាដើមកំណើតរបស់ភព (protoplanetary disk)។ នេះបើតាមទំព័រ Space.com ។

បណ្ដាចង្អូរក្នុងថាសដើមកំណើតភពនេះ បានកកើតឡើងគ្រាដែលទីឋានណាមួយនោះ ឧស្ម័ន ធូលីប្រមូលផ្ដុំគ្នាក្លាយជាពន្លកភព។ ដូច្នេះ នៅក្នុងតំបន់ដែលមានទឹកច្រើននោះ ភពមួយទំនងជាកំពុងចាប់កំណើត។

យើងពិតជាកំពុងសម្លឹងមើលចំភពមួយដែលរាប់ពាន់លានឆ្នាំក្រោយ នឹងមានអរិយធម៌មួយដែលដូចទៅនឹងមនុស្សជាតិបច្ចុប្បន្ន ជាទីដែលមានភ្នំ បឹង ទន្លេនៅលើទ្វីប និងមហាសមុទ្រធំធេង។

ការរកឃើញនេះមិនត្រឹមតែជាជំហានដ៏សំខាន់ក្នុងការយល់ដឹងរបស់មនុស្សជាតិអំពីការកកើតរបស់ភព ប៉ុន្តែក៏ជាសមិទ្ធផលធំរបស់ ALMA។

March 12, 2024

រកឃើញព្រះចន្ទថ្មីចំនួនបីដួងទៀត នៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ

សហព័ន្ធតារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ (IAU) ទើបតែបានទទួលស្គាល់ «ពលរដ្ឋ» ថ្មីចំនួន 3 ទៀត របស់ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលរួមមាន ព្រះចន្ទពីរដួងរបស់ភពណិបទូន និងព្រះចន្ទមួយដួងរបស់ភពអ៊ុយរ៉ានុស។

ព្រះចន្ទថ្មីចំនួនបីដួងនេះ នឹងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះទៅតាមតួអង្គក្នុងទេវកថាក្រិក និងល្ខោន Shakespeare។

ព្រះចន្ទវិលជុំវិញភពអ៊ុយរ៉ានុសដែលមានស្លាកលេខ S/2023 U1 គឺជាព្រះចន្ទទី 28 ដែលត្រូវបានរកឃើញរបស់ភពនេះ។ ព្រះចន្ទដែលមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែលតែ 8 គីឡូម៉ែត្រនេះ គឺជាមួយក្នុងចំណោមព្រះចន្ទតូចបំផុតរបស់ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ S/2023 U1 ត្រូវការពេលវេលាប្រហែល 680 ថ្ងៃ ដើម្បីគោចរបានមួយជុំភពអ៊ុយរ៉ានុស។

ជាធម្មតា ព្រះចន្ទរបស់ភពអ៊ុយរ៉ានុស នឹងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះផ្លូវការទៅតាមតួអង្គណាមួយនៅក្នុងល្ខោន Shakespeare ដូចទៅនឹង Titania, Oberon និង Puck ដែលជាបងប្អូនរបស់វា។

ព្រះចន្ទថ្មីរបស់ភពណិបទូនដែលមានស្លាកលេខ S/2022 N5 និង S/2021 N1 ដែលមានអង្កត់ផ្ចិត 23 និង 14 គីឡូម៉ែត្រ ចំណាយពេល 9 ឆ្នាំ និងជិត 27 ឆ្នាំ ដើម្បីគោចរបានមួយជុំភពមេដ៏ធំរបស់ពួកវា។

ព្រះចន្ទទាំងពីរដួងខាងលើនេះ នឹងត្រូវបានដាក់ឈ្មោះទៅតាមឈ្មោះបុត្រីរបស់ព្រះម៉ែនាគី Nereus នៅក្នុងទេវកថាក្រិក។ មុននោះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញព្រះចន្ទចំនួន 16 របស់ភពណិបទូន។

កន្លងមក កាលពីដើមឆ្នាំ 2023 IAU ក៏ធ្លាប់បានបង្កើនតួលេខព្រះចន្ទរបស់ភពព្រហស្បតិ៍ឡើងដល់ 92 ដួង ក្រោយពីបានរកឃើញព្រះចន្ទថ្មីចំនួន 12 ដួងទៀតរបស់ភពនេះ។ ច្រើនខែបន្ទាប់មក ភពសៅរ៍ក៏បន្តមានព្រះចន្ទថ្មីចំនួន 62 ដួង ធ្វើឱ្យភពនេះក្លាយជាភពដែលមានព្រះចន្ទច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដោយមានព្រះចន្ទសរុប 145 ដួង៕

March 11, 2024

រដូវរងា «កំពុងវិលមកវិញ»៖ ជិតដល់ចុងខែមីនា នឹងមានរដូវត្រជាក់ថ្មី ចំពេលវេលាពិសេស!

បើទោះជាក្នុងខែនេះ អាកាសធាតុនៅតំបន់ភាគច្រើន បាន និងកំពុងឡើងកម្ដៅ ប៉ុន្តែ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកឧតុនិយមបានណែនាំថា គ្រប់គ្នាពុំគួរប្រញាប់បត់ទុកសម្លៀកបំពាក់ក្រាស់ៗនោះទេ។

Mark Margavage អ្នកជំនាញផ្នែកឧតុនិយមអាម៉េរិក ថ្មីៗនេះអះអាងថា «រដូវត្រជាក់ទីពីរ (របស់ឆ្នាំ 2023 – 2024) កំពុងវិលមកវិញ»។

អ្នកជំនាញខាងលើនិយាយថា បណ្ដារូបមន្ត ឬកម្មវិធីម៉ូដែលព្យាកររបស់កុំព្យូទ័រល្បីៗ ដែលមានដូចជា GFS និង EPS ជាដើម សុទ្ធតែយល់ថា នឹងមានរដូវ «ផ្ទុះប៉ូលខាងជើង» មួយ កើតឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។

រដូវ «ផ្ទុះប៉ូលខាងជើង» គឺជាខ្យល់អាកាសត្រជាក់ខ្លាំង ដែលតែងតែមានប្រភពពីតំបន់ Siberia របស់ទ្វីបអាស៊ី ធ្វើដំណើរចុះមកទិសខាងត្បូង ហើយអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសជាច្រើននៅអឌ្ឍគោលខាងជើង។

លោក Margavage ឱ្យដឹងថា ប្រព័ន្ធព្យាករបែបបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AIFS) ក៏បានព្យាករដូច GFS និង EPS ផងដែរ។ ប្រព័ន្ធនេះបានបញ្ជាក់ថា មួយក្នុងចំណោមបណ្ដារដូវ «ផ្ទុះប៉ូលខាងជើង» ដែលខ្លាំងក្លាបំផុតរបស់រដូវរងាឆ្នាំ 2023 – 2024 ជិតកើតឡើង។

ឆាប់ៗនេះ រដូវត្រជាក់ទីពីររបស់ឆ្នាំ 2023-2024 នឹងកើតឡើងនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង ក្នុងនោះមាន កម្ពុជា ផងដែរ

មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ បណ្ដាប្រព័ន្ធព្យាករឧតុនិយមខាងលើ ក៏បញ្ជាក់ថា រដូវ «ផ្ទុះប៉ូលខាងជើង» ដែលជិតកើតមាន នឹងកើតឡើងចំដំណាក់កាលចាប់ផ្ដើមនៃរដូវផ្ការីក។ ហេតុនេះហើយ ទើបក្រុមអ្នកឧតុនិយមរបស់លោកខាងលិច យល់ថា «រដូវរងាទីពីរ» នឹងចូលមកជំនួសកន្លែងរបស់រដូវផ្ការីកនាឆ្នាំនេះ។

យោងតាមទំព័រ Time and Date ដំណាក់កាលចាប់ផ្ដើមរដូវផ្ការីករបស់ប្រទេសខ្លះនៅទ្វីបអាស៊ី នឹងចាប់ផ្ដើមនៅវេលាម៉ោងប្រហែល 10 ថ្ងៃទី 20 មីនា។ តាមការព្យាករឧតុនិយមបច្ចុប្បន្ន នៅក្នុងថ្ងៃនោះ អាកាសធាតុក្នុងប្រទេសខ្លះ ក្នុងនោះក៏មានកម្ពុជាផងដែរ នឹងត្រូវប្រែប្រួល៖ សីតុណ្ហភាពថយចុះ និងមានភ្លៀងតិចតួច ខុសបន្តិចធៀបនឹងដំណាក់កាលមុននោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ សីតុណ្ហភាពពេលនោះនឹងធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅតំបន់ភាគខាងជើងនៃអឌ្ឍគោលខាងជើង៕

March 9, 2024

ប្រព័ន្ធផ្កាយមានភព 6 នេះ ត្រូវបានសង្ស័យថា «មានជីវិតឆ្លាតវៃ»

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា អាចរកឃើញបច្ចេកវិទ្យាពីភពផែនដី នៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយ HD 110067 ជាទីដែលមានភពរហូតដល់ 6 កំពុងវិលជុំវិញគ្នាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ។

ត្រូវបានរកឃើញកាលពីឆ្នាំ 2023 ប្រព័ន្ធ HD 110067 ដែលមានផ្កាយក្រិនពណ៌ទឹកក្រូចនៅចំកណ្ដាល ហើយនៅជុំវិញគឺជាភពចំនួន 6 ដែលមានគន្លងគោចរប្រទាក់ក្រឡាគ្នាយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ដែលហៅថា orbital resonance ត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយល់ថា អាចមានវត្តមាននៃភាវៈរស់។

ភពមួយដែលស្ថិតនៅក្បែរផ្កាយមេរបស់វាបំផុត បញ្ចប់ការវិលមួយជុំ (មួយឆ្នាំ) ក្នុងរយៈពេល 9.1 ថ្ងៃរបស់ផែនដី ខណៈបណ្ដាភពជាបន្តបន្ទាប់មានគន្លងគោចរដែលមានរយៈពេល 13.6 ថ្ងៃ, 20.5 ថ្ងៃ, 30.8 ថ្ងៃ, 41 ថ្ងៃ និង 54.7 ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ សមាមាត្រនៃឥទ្ធិពលរវាងភពដែលនៅក្បែរគ្នាក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយនេះគឺ 3:2, 3:2, 3:2, 4:3 និង 4:3 ។

យោងតាមលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវដែលទើបត្រូវបានប្រកាសលើទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រ Research Notes of the AAS ភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នាល្អឥតខ្ចោះនេះ ជួយឱ្យភពទាំង 6 ដែលមានទំហំជិតស្មើនឹងភពណិបទូន (Neptune) មានបរិស្ថាននឹងនរអស់រាប់ពាន់លានឆ្នាំមកហើយ។

ភពខ្លះនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្កាយ HD 110067 ថែមទាំងមានសញ្ញាណរបស់ទឹកនៅលើផ្ទៃរបស់ពួកវាទៀតផង។ ពួកវាក៏ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនឹងនរ មិនច្របូកប្របល់យ៉ាងតិចមួយពាន់លានឆ្នាំកន្លង បន្ទាប់ពីកកើតរូបរាងល្អឥតខ្ចោះ និងវិលជុំវិញផ្កាយមេដែលមានអាយុបួនពាន់លានឆ្នាំ។

ប្រព័ន្ធផ្កាយ HD 110067 – (រូបភាព៖ Thibaut Roger, NCCR Planets)

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅវិទ្យាស្ថានស្វែងរកជីវិតឆ្លាតវៃក្រៅភពផែនដី (SETI) របស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក គណនាឃើញថា ភាពនឹងនរ និងពេលវេលានោះ គឺគ្រប់គ្រាន់ដែលអាចនាំមកនូវឱកាសល្អសម្រាប់ការកកើតជីវិត ការវិវត្ត និងការរីកចម្រើន។ ជាងនេះ ភាវៈរស់នោះទំនងជាបានវិវឌ្ឍដល់កម្រិតមួយដែលក្លាយជាអរិយធម៌ធំៗ ជាជីវិតដែលមានបច្ចេកវិទ្យាដែលអាចត្រូវបានរកឃើញពីចម្ងាយ។

ទំព័រ Science Alert បានផ្សាយថា ក្រុម SETI ក៏បានព្យាយាមស្វែងរករលកសញ្ញាពីបច្ចេកវិទ្យារបស់មនុស្សពិភពផ្កាយដែលស្ថិតក្នុងប្រព័ន្ធ HD 110067 តាមរយៈស្ថានីយតារាសាស្ត្រ Green Bank នៅសហរដ្ឋអាម៉េរិក ប៉ុន្តែមិនទាន់ចាប់បានប្រការដែលកំពុងទន្ទឹងរង់ចាំ។

March 8, 2024

ផ្កាយមួយដួងនឹងផ្ទុះក្នុងឆ្នាំ 2024 ហើយអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ

នៅកណ្ដាលកញ្ចុំផ្កាយ Hercules នឹងមានវត្ថុអវកាសមួយដែលមើលទៅដូចផ្កាយថ្មីទើបបង្ហាញខ្លួននៅលើផ្ទៃមេឃ។

យោងតាម Science Alert ហេតុការណ៍ផ្ទុះផ្កាយជិតនឹងកើតឡើងរបស់ T Coronae Borealis ដែលជាផ្កាយមួយគូ រួមមាន «ផ្កាយខ្មោចឆៅ» មួយដួង និងជនរងគ្រោះរបស់វា នឹងបញ្ចេញពន្លឺរហូតដល់ថ្នាក់មនុស្សនៅលើផែនដីអាចមើលឃើញវាដោយភ្នែកទទេ។

T Coronae Borealis ធ្លាប់បានផ្ទុះម្ដងរួចហើយកាលពីឆ្នាំ 1946។ យោងតាមការគណនារបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅអង្គការណាសា ផ្កាយភ្លោះ T Coronae Borealis នឹងត្រូវផ្ទុះម្ដងទៀត នៅចន្លោះពីខែកុម្ភៈ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2024។

បច្ចុប្បន្ន វាមិនទាន់ផ្ទុះ ដូច្នេះ អ្នកដែលចូលចិត្តវិស័យតារាសាស្ត្រ អាចទន្ទឹមរង់ចាំមើលព្រឹត្តិការណ៍នេះ ចាប់ពីពេលនេះរហូតដល់ដាច់ខែកញ្ញា។

តាមរយៈភ្នែកទទេ អ្នកនឹងបានឃើញចំណុចដែលភ្លឺមួយដូចទៅនឹងផ្កាយថ្មីមួយដួងទើបរះនៅកណ្ដាលកញ្ចុំផ្កាយ Hercules ជាទីដែលផ្កាយមួយគូខាងលើកំពុងស្ថិតនៅ។ ក្នុងនោះ ពន្លឺរបស់វា ភ្លឺស្មើនឹងផ្កាយ North Star។

T Coronae Borealis គឺជាប្រព័ន្ធផ្កាយមួយដែលបានឈានចូលដល់ដំណាក់កាលស្លាប់។ បច្ចុប្បន្ន វារួមមាន ផ្កាយយក្សក្រហមមួយដួង និងកូនផ្កាយក្រិនពណ៌ស (White Dwarf) មួយដួង។ កូនផ្កាយក្រិនពណ៌សនេះ ដើរតួជាផ្កាយខ្មោចឆៅ ខណៈដែលផ្កាយយក្សក្រហមគឺជាជនរងគ្រោះរបស់វា។

កូនផ្កាយក្រិនពណ៌សនេះ ចេះតែជះកម្លាំងសម្ពាធ ហែកសាច់ផ្កាយយក្សក្រហមជាបន្តបន្ទាប់។ នៅពេលសម្ពាធធំគ្រប់គ្រាន់ ផ្កាយយក្សក្រហមនឹងផ្ទុះទៅតាមវដ្ដមួយនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលត្រូវបានហៅថា ហេតុការណ៍ផ្ទុះណូវ៉ា ដោយបញ្ចេញវត្ថុធាតុមួយផ្នែករបស់វាទៅក្នុងបរិយាកាស។

វត្ថុធាតុពីផ្កាយយក្សក្រហមដែលត្រូវបានបំបែកចេញ ក៏ត្រូវបានកូនផ្កាយក្រិនពណ៌ស ស៊ីជាចំណី ក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ដូច្នេះ អ្នកអាចតាមដានគយគន់ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាច្រើនថ្ងៃផងដែរ។

រហូតដល់ថ្ងៃណាមួយនោះ ផ្កាយយក្សក្រហមនឹងត្រូវផ្កាយក្រិនពណ៌ស ហែកស៊ីវត្ថុធាតុរហូតដល់ឆ្អែត «បែកពោះ»។ ពេលនោះ ផ្កាយមួយគូនេះនឹងត្រូវផ្ទុះដំណាលគ្នា និងខ្លាំងក្លាជាងការផ្ទុះរបស់វានាពេលកន្លង នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលហៅថា «ហេតុការណ៍ផ្ទុះស៊ុបពើណូវ៉ា»។

ផ្កាយយក្សក្រហមគឺជាបណ្ដាផ្កាយដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាល «ដង្ហើមចង្រិត» ពេលដែលជិតអស់ថាមពល។ ព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្ស នៅសល់ 5 ពាន់លានឆ្នាំទៀត ក៏នឹងក្លាយជាផ្កាយយក្សក្រហម។

ក្រោយការផ្ទុះណូវ៉ា និងការផ្ទុះស៊ុបពើណូវ៉ា អ្វីដែលនៅសេសសល់ នឹងប្រមូលផ្ដុំគ្នា ក្លាយជាកូនផ្កាយក្រិនពណ៌ស ដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលនឹងភពផែនដី ប៉ុន្តែមានផ្ទុកថាមពលមហិមា។

តាមការគណនា ក្រោយរយៈពេលប្រហែល 10 ពាន់លានឆ្នាំទៀត ពោលគឺប្រហែល 5 ពាន់លានឆ្នាំដែលបានក្លាយជាផ្កាយយក្សក្រហម ព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្សនឹងក្លាយទៅជាកូនផ្កាយក្រិនពណ៌ស៕

March 4, 2024

យានអវកាសឯកជនអាម៉េរិក បញ្ជូនរូបថតដំបូងពីឋានព្រះចន្ទមកកាន់ផែនដី

យាន Odysseus បញ្ជូនរូបថតពីរសន្លឹកស្ដីពីផ្ទៃព្រះចន្ទ មកកាន់ផែនដី នៅមុនពេលបញ្ចប់បេសកកម្មឆាប់ជាងច្រើនថ្ងៃ បើធៀបនឹងគម្រោងដំបូង។

យោងតាមសារព័ត៌មាន Space កាលពីថ្ងៃទី 26 កុម្ភៈ ក្រុមហ៊ុន Intuitive Machines ប្រកាសលើបណ្ដាញសង្គម X ថា យាន Odysseus នៅតែភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងក្រុមគ្រប់គ្រងនៅលើផែនដី បើទោះវាដួលផ្អៀងទៅម្ខាង បន្ទាប់ពីបានចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទ។ យាននេះក៏បញ្ជូនរូបថតពីរសន្លឹកពីឋានព្រះចន្ទមកកាន់ផែនដី ក្នុងនោះមានមួយសន្លឹកត្រូវបានថតនៅពេលយានចុះដល់ទីតាំងចុះចតដែលមានឈ្មោះថា Malapert A ខណៈរូបមួយសន្លឹកទៀតគឺជារូបថតលើផ្ទៃព្រះចន្ទដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូងស្ដីពីផ្ទៃភពរណបនេះ។

យាន Lunar Reconnaissance របស់ណាសា ដែលមានជំនាញខាងស្កេនព្រះចន្ទពីគន្លងតារាវិថីតាំងពីឆ្នាំ 2009 ក៏បានថតរូបភាពរបស់យាន Odysseus ពីកម្ពស់ 90 គីឡូម៉ែត្រ។ រូបភាពពីកាម៉េរិករបស់យាន Lunar Reconnaissance បញ្ជាក់ថា Odysseus បានចុះចតដោយជោគជ័យ ពីកម្ពស់ 2,759 ម៉ែត្រ។

Intuitive Machines ឱ្យដឹងថា ក្រោយពីបានហោះហើរជាង 965,600 គីឡូម៉ែត្រ យាន Odysseus ក៏បានចុះចតលើទីតាំងដែលមានចម្ងាយពីគោលដៅ Malapert A 1.5 គីឡូម៉ែត្រ។ ក្រុមគ្រប់គ្រងបេសកកម្មបញ្ជាក់ថា Odysseus រអិលដួលផ្អៀងទៅម្ខាង សង្កត់លើថ្មមួយដុំ ធ្វើឱ្យអង់តែនមួយចំនួនរបស់វាត្រូវបែរទិសខុសពីការកំណត់។ ផ្អែកលើទីតាំងរបស់ផែនដី និងព្រះចន្ទ ក្រុមហ៊ុនខាងលើគណនាឃើញថា ក្រុមអ្នកគ្រប់គ្រងយានអាចបន្តទាក់ទងជាមួយ Odysseus រហូតដល់ព្រឹកថ្ងៃទី 27 កុម្ភៈ 2024 ឆាប់ជាងច្រើនថ្ងៃ បើធៀបនឹង 9 ថ្ងៃ ដែលជាការគ្រោងទុកដំបូង។

យាន Odysseus ត្រូវបានបាញ់បង្ហោះលើរ៉ុក្កែត Falcon 9 របស់ SpaceX ពីមជ្ឈមណ្ឌលអវកាស Kennedy របស់ណាសា នៅ Cape Canaveral រដ្ឋ Florida កាលពីថ្ងៃទី 15 កុម្ភៈ 2024 និងហោះចូលដល់គន្លងតារាវិថីព្រះចន្ទកាលពីថ្ងៃទី 21 កុម្ភៈ។ យាននេះបានចុះចតលើដីក្បែរមាត់រណ្ដៅ Malapert A នៅប៉ូលខាងត្បូងរបស់ព្រះចន្ទ។ យោងតាមណាសា នេះគឺជាតំបន់ដែលទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រតាំងពីយូរមកហើយ ព្រោះតែវត្តមានរបស់ផ្ទាំងទឹកកក ដែលអាចបំបែកទៅជាអ៊ីដ្រូសែន និងអុកស៊ីសែន សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាឥន្ធនៈរបស់រ៉ុក្កែតនាពេលអនាគត។

បេសកកម្ម Odysseus ស្ថិតក្នុងកម្មវិធី Commercial Lunar Payload Services របស់ណាសា ដែលជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍយានចុះចតឯកជន។ ណាសាបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយនឹងបណ្ដាក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីដឹកទំនិញ និងឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រឡើងទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ។ នៅមុនជោគជ័យរបស់ Odysseus ក៏មានយាន 5 គ្រឿងបានបរាជ័យក្នុងការចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទនាពេលថ្មីៗនេះ ក្នុងនោះក៏មានបេសកកម្មឯកជន Peregrine ដែលបានបរាជ័យកាលពីខែមុនផងដែរ៕

February 27, 2024

ព្រះចន្ទ Europa ជាគោលដៅក្នុងឆ្នាំ 2024 របស់យានរុករកភាវៈរស់របស់ណាសា

យោងតាមអង្គការអវកាសអាម៉េរិក (ណាសា) ឆ្នាំ 2024 គឺជាការចាប់ផ្ដើមរបស់ភពក្នុងក្ដីស្រមៃមួយ ដែលត្រូវបានណាសាសម្ងំដាក់ផែនការតាំងពីច្រើនឆ្នាំមុន នោះគឺ «គម្រោងទៅកាន់ Europa»។

ក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ Europa គឺជាភពរណបធំទី 6 និងជាភពរណបតូចបំផុតក្នុងក្រុមព្រះចន្ទ Galilean របស់ភពព្រហស្បតិ៍ (Jupiter)។ ក្រុមនេះ ក្រៅពី Europa ក៏នៅមាន Ganymede, Calisto និង Io ផងដែរ។ ព្រះចន្ទទាំងបួនដួងនេះត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Galileo Galilei សង្កេតឃើញជាលើកដំបូងកាលពីចុងឆ្នាំ 1609 ឬដើមឆ្នាំ 1610។

ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន ព្រះចន្ទទាំងនេះត្រូវបានណាសាចាត់ទុកថាជា «ព្រះចន្ទរស់» ព្រោះព្រះចន្ទនីមួយៗសុទ្ធតែមានផ្ទុកវត្ថុធាតុមួយចំនួនដែលសមស្របនឹងជីវិត។ ប៉ុន្តែ Europa ត្រូវបានគេឱ្យតម្លៃខ្ពស់ជាងគេ។

ដូច្នេះហើយ ណាសាមានផែនការបាញ់បញ្ជូនយានអវកាស Europa Clipper ឬហៅថា Clipper ទៅកាន់ព្រះចន្ទ Europa របស់ភពព្រហស្បតិ៍ នៅខែតុលា ឆ្នាំ 2024។

យាននេះគ្រោងនឹងហោះហើរជុំវិញ Europa ក្នុងរយៈចម្ងាយជិតដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យស្ដីពីបរិយាកាស ផ្ទៃ និងមហាសមុទ្រជាដើម របស់វា សម្រាប់បម្រើដល់គោលដៅរុករកភាវៈរស់នៅទីនោះ៕

ព្រះចន្ទទាំងបួនដួងគឺ Europa ក៏នៅមាន Ganymede, Calisto និង Io ត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ Galileo Galilei សង្កេតឃើញជាលើកដំបូងកាលពីចុងឆ្នាំ 1609 ឬដើមឆ្នាំ 1610។

ព្រះចន្ទ Europa អាចមានលាក់មហាសមុទ្រទឹករាវនៅក្រោមស្រទាប់ទឹកកក

February 26, 2024

រកឃើញវត្ថុអវកាសដែលភ្លឺជាងគេបង្អស់ក្នុងចក្រវាល

វត្ថុអវកាសមួយដែលទើបត្រូវបានរកឃើញ មិនត្រឹមតែជាឃ្វីហ្សា (quasar) ដែលភ្លឺជាងគេនោះទេ តែក៏ជាវត្ថុអវកាសដែលបញ្ចេញពន្លឺខ្លាំងជាងគេមិនធ្លាប់បានរកឃើញពីមុនផងដែរ។

ឃ្វីហ្សា J0529-4351 ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីផែនដីដល់ថ្នាក់ ពន្លឺរបស់វាត្រូវការពេលវេលា 12 ពាន់លានឆ្នាំទើបធ្វើដំណើរមកដល់ផែនដី។ ថាមពលរបស់វាបានមកពីប្រហោងខ្មៅ (black hole) ដែលកំពុងរីកមាឌយ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុតដែលក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រធ្លាប់បានជួបប្រទះ។ Black hole នេះស៊ីវត្ថុអវកាសប៉ុនព្រះអាទិត្យជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ នេះបើតាមលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវដែលត្រូវបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី 19 កុម្ភៈ នៅលើទស្សនាវដ្ដី Nature Astronomy។

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ Black hole ដែលស្ថិតនៅកណ្ដាល J0529-4351 «ស៊ី» ឬប្រមូលផ្ដុំឧស្ម័ន និងធូលីបានប្រហាក់ប្រហែលនឹងព្រះអាទិត្យចំនួន 370 ដួង។ ប្រការនេះធ្វើឱ្យ J0529-4351 ភ្លឺជាង 500 លានលានដង បើធៀបនឹងព្រះអាទិត្យ។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវគណនាឃើញថា អង្កត់ផ្ចិតរបស់ J0529-4351 វែងជាងប្រហែល 45,000 ដង បើធៀបនឹងចម្ងាយពីផែនដីទៅព្រះអាទិត្យ។

ឃ្វីហ្សា (quasar មកពីពាក្យ quasi-stellar object – វត្ថុមានរូបរាងដូចផ្កាយ) គឺជាតំបន់ដែលស្ថិតនៅចំកណ្ដាលកាឡាក់ស៊ីនានា និងមានផ្ទុកប្រហោងខ្មៅមហាយក្សដែលព័ន្ធជុំវិញដោយធូលី និងឧស្ម័នក្ដៅ៕

February 20, 2024

រកឃើញភពថ្មីមួយទៀតដែលស្ថិតក្នុងតំបន់អំណោយផលដល់ជីវិត

ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញផែនដីយក្សមួយទៀតដែលស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលអាចរស់នៅបាន និងវិលជុំវិញផ្កាយមេដែលមានចម្ងាយពីព្រះអាទិត្យ 137 ឆ្នាំពន្លឺ។

ភពខាងលើដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះឱ្យថា TOI-715b វិលជុំវិញកូនផ្កាយក្រហមមួយដួង មានទំហំតូចជាងព្រះអាទិត្យរបស់មនុស្ស។ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញភពថ្មីនេះតាមរយៈការប្រើប្រាស់ផ្កាយរណបតេឡេស្កុប TESS របស់ណាសា។ យោងតាម CNN ដែលបានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី 10 កុម្ភៈ 2024 ព័ត៌មានខាងលើត្រូវបានប្រកាសលើទស្សនាវដ្ដី Monthly Notices of the Royal Astronomical Society។

TOI-715b ធំជាងផែនដី 1.5 ដង ហើយមួយឆ្នាំរបស់វាគឺមានតែ 19 ថ្ងៃ។ TOI-715b ស្ថិតនៅក្បែរផ្កាយមេរបស់វា ដែលនេះ អនុញ្ញាតឱ្យទឹកមានសភាពរាវ ដែលជាអំណោយផលល្អដល់ការកកើតជីវិត។

អ្នកស្រាវជ្រាវឱ្យដឹងថា ឆាប់ៗខាងមុខនេះ ភព TOI-715b នឹងត្រូវបានសង្កេតដោយតេឡេស្កុបអវកាស James Webb ហើយបរិយាកាសរបស់វានឹងត្រូវបានបញ្ជាក់៕

February 12, 2024

Category: អន្តរជាតិ