គ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់យន្តហោះដឹកមនុស្ស 229 នាក់កាលពីឆ្នាំ 1998 បានធ្វើឱ្យមានការកែប្រែជាច្រើននៅក្នុងស្ដង់ដាសុវត្ថិភាពរបស់វិស័យអាកាសចរណ៍ពិភពលោក។
កាលពីថ្ងៃទី 02 កញ្ញា 1998 ជើងហោះហើរលេខ 111 របស់យន្តហោះពាណិជ្ជកម្ម MD-11 បានចេញដំណើរពីទីក្រុង New York សហរដ្ឋអាម៉េរិក ទៅកាន់ប្រទេសស្វ៊ីស។ យន្តហោះនេះ ហោះឡើងដោយរលូតនៅវេលាម៉ោង 20 និង 18 នាទី។ ប៉ុន្តែ ពេលហោះឡើងដល់កម្ពស់ 10,100 ម៉ែត្រ ក្លិនអាក្រក់ក៏ចាប់ផ្ដើមភាយក្នុងកាប៊ីនអ្នកបើកបរ។ ពីឡុតក៏ដឹងថា ក្លិននេះភាយចេញពីប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនត្រជាក់ក្នុងកាប៊ីនពីឡុត ខណៈដែលកាប៊ីនអ្នកដំណើរមិនមានបញ្ហា។
បួននាទីក្រោយមក ក្លិនចម្លែកនេះក៏ភាយកាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងកាប៊ីនពីឡុត អមនឹងផ្សែងពណ៌ស។ ពេលនេះទើបក្រុមអ្នកបើកបរដឹកថា មានអគ្គិភ័យក្នុងកាប៊ីន រួចក៏រាយការណ៍ដល់ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងអាកាសចរណ៍។ ភ្លាមនោះ អណ្ដាតភ្លើងក៏ចាប់ផ្ដើមឆាបឆេះ ធ្វើឱ្យក្រុមពីឡុតមានពេលតិចតួចសម្រាប់ការចុះចតបន្ទាន់។ MD-11 ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យចុះចតលើព្រលានយន្តហោះ Halifax Stanfield (កាណាដា) ដែលមានចម្ងាយជាង 100 គីឡូម៉ែត្រពីយន្តហោះ។
បួននាទីបន្ទាប់មកទៀត យន្តហោះក៏ហោះបានប្រហែល 50 គីឡូម៉ែត្រ។ ក្រុមហោះហើរក៏បានស្នើឱ្យអូសបន្លាយពេលវេលាហោះហើរដើម្បីបន្ទាបខ្លួន និងបញ្ចេញចោលឥន្ធនៈ។
នៅក្នុងអំឡុងពេលនោះ ក្រុមពីឡុតបានបិទចរន្តអគ្គិសនីក្នុងកាប៊ីន និងកង្ហារនៅលើពិតានយន្តហោះ ដែលនេះបានប្រែក្លាយលំហនៅពិតានទៅជាឧបករណ៍ស្រូបខ្យល់។ ភ្លាមនោះ ស្រាប់តែអណ្ដាតភ្លើងឆេះរាលដាលពេញកាប៊ីនពីឡុង ហើយផ្នែកជាច្រើនក៏លែងដំណើរការ ក្នុងនោះមានទាំងមុខងារបើបរស្វ័យប្រវត្ត និងអេក្រង់សម្រាប់មើលរបស់ពីឡុតផងដែរ។
MD-11 ក៏បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង។ ក្រុមហោះហើរបានផ្ដល់សញ្ញា «Mayday» ដែលរាយការណ៍អំពីគ្រោះអាសន្នកម្រិតខ្ពស់បំផុត ហើយក៏បាត់ទំនាក់ទំនង។ យន្តហោះនេះបានធ្លាក់ចុះមហាសមុទ្រនៅម៉ោង 22 និង 31 នាទី ក្នុងល្បឿន 555 គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង ធ្វើឱ្យដងខ្លួនយន្តហោះខ្ទេចជារាប់លានបំណែកក្នុងរយៈពេលមិនដល់មួយវិនាទី។
ហេតុការណ៍ធ្លាក់យន្តហោះរបស់ក្រុមហ៊ុន Swissari នេះ បានសម្លាប់មនុស្ស 229 នាក់។ ក្រោយ MD-11 បានធ្លាក់ គណៈកម្មការសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍កាណាដា (TSB) ក៏បានចាប់ផ្ដើមស៊ើបអង្កេតរកមូលហេតុ។ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវបង្ហាញថា អណ្ដាតភ្លើងបានចាប់ផ្ដើមឆេះចេញពីបណ្ដាញខ្សែភ្លើងខាងលើកាប៊ីនអ្នកបើកបរ ហើយរាលដាលយ៉ាងលឿន ធ្វើឱ្យផ្នែកជាច្រើនរបស់យន្តហោះត្រូវខូចខាត។ អេក្រង់នានានៅក្នុងកាប៊ីនអ្នកបើកបរបានខូច នាំឱ្យពីឡុតត្រូវរាវដើម្បីបញ្ជាយន្តហោះព្រោះមើលមិនឃើញ ហើយក៏ហោះខុសទិសដៅ និងធ្លាក់ចូលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។
យន្តហោះនេះមិនមានប្រព័ន្ធស្វែងរកប្រភពអណ្ដាតភ្លើង និងប្រព័ន្ធពន្លត់ភ្លើង ទើបក្រុមហោះហើរត្រូវប្រើច្រមុះដើម្បីហិតក្លិន ពេលនោះ ហេតុការណ៍បានប្រែជាអាក្រក់ណាស់ទៅហើយ។
TSB សន្និដ្ឋានថា មូលហេតុនៃគ្រោះថ្នាក់នេះគឺដោយសារ «ស្ដង់ដាគ្រប់គ្រងអគ្គិភ័យសម្រាប់វត្ថុធាតុក្នុងយន្តហោះ មិនសមស្រប»។
ក្រោយហេតុការណ៍ខាងលើ សំណើជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើងដើម្បីកែលំអស្តង់ដានានានៅក្នុងយន្តហោះ។ សំណើទាំងនេះក៏បាននាំឱ្យមានការកែប្រែច្រើននៅក្នុងស្ដង់ដាសុវត្ថិភាពអាកាសចរណ៍របស់ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងអាកាសចរណ៍ នៅក្នុងការផលិតយន្តហោះ និងវិស័យអាកាចរណ៍ទាំងមូលរបស់ពិភពលោក៕
ចាប់ផ្ដើមចូលសង្គមច្រើនឡើង
Sសាំង មានកូន អាយុ ៦ខួប នាងរៀបរាប់ថា ពីមុននាងមានអាជីពជាអ្នកនិពន្ធឯករាជ្យ មុនពេលមានកូន នាងមាននិស្ស័យខ្ជិលច្រអូសខ្លាំងណាស់ ទើបធ្វើការបែបតាមដំណើរ ត្រេតត្រត ពី ១ថ្ងៃទៅ ១ថ្ងៃ និងតែងតែចុះចាញ់អ្វីៗ ដែលធ្វើញាប់ញ័រអារម្មណ៍ ដែលនៅជុំវិញខ្លួនជានិច្ច។ ឧទាហរណ៍ដូចជា បន្ទាប់ពីអង្គុយធ្វើការ បានមិនយូរប៉ុន្មាន ពេលនាងដឹងខ្លួនឡើង ទើបដឹងថា ខ្លួនឯងមកអង្គុយលេងអ៊ីនធើណិត ឬអង្គុយមើលទូរទស្សន៍បាត់ទៅហើយ ហើយការងារផ្ទះ ក៏ត្រូវត្រាំៗទុកចោលសិន ទុកស្អែកចាំធ្វើ ជារឿយៗទៅ។
Oសាំង មានកូន អាយុ 3ខួប និង 9ខួប នាងរៀបរាប់ថា កាលសម័យនៅជាសិស្ស នាងមាននិស្ស័យភ្លេចនេះ ភ្លេចនោះជាប់ជានិច្ច ដូចជា “អេ៎? យើងដូចជាភ្លេចផ្ញើកិច្ចការផ្ទះឱ្យលោកគ្រូទេដឹង?” ដល់ពេលចាប់ផ្ដើមចូលធ្វើការ ក៏ច្រើនតែភ្លេចជាញឹកញាប់ រឿងកំណត់ពេលផ្ញើកិច្ចការងារដែលមេប្រគល់ឱ្យ ទើបត្រូវហាមាត់សុំពន្យារពេលជាញឹកញាប់ដូចគ្នា។
Hសាំង មានកូន អាយុ 3ខួប នាងរៀបរាប់ថា ការពិតទៅ កាលពីពេលមិនទាន់មានកូន នាងមានអារម្មណ៍ថា មិនចូលចិត្តក្មេងៗសោះតែម្ដង ព្រោះនាងគិតថា ពួកក្មេងៗ ចូលចិត្តតែបើកក្រពះស្រែកយំឮៗ អាត្មានិយមយ៉ាងចេះស្ដាប់អ្នកណា ស្មានពីអារម្មណ៍មិនត្រូវ សូម្បីតែកូនរបស់បងស្រីខ្លួនឯង ដែលជាក្មួយបង្កើត ក៏នាងមានអារម្មណ៍មិនចូលចិត្តដែរ។