Category: អន្តរជាតិ

ប្រធានាធិបតីម៉ាលីប្រកាសចុះចេញពីតំណែង ក្រោយត្រូវកងទ័ពចាប់ខ្លួន
ប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសម៉ាលី លោក Ibrahim Boubacar Keita វ័យ75ឆ្នាំ បានប្រកាសលាងលែងពីតំណែងភ្លាមៗនៅព្រឹកនេះ ក្រោយរយៈពេល1ថ្ងៃបន្ទាប់ពីមានរដ្ឋប្រហារយោធាកើតឡើង។
“នៅក្នុងគ្រានេះ ខ្ញុំសូមអរគុណដល់ប្រជាជនម៉ាលីទាំងអស់ដែលបានគាំទ្រខ្ញុំ ក៏ដូចជាមនោសញ្ចេតនាដ៏កក់ក្ដៅរបស់ពួកគេសម្រាប់ខ្ញុំក្នុងរយៈពេលច្រើនឆ្នាំមកនេះ។ ខ្ញុំក៏សូមប្រកាសប្រាប់ប្រជាជនអំពីការបោះបង់តំណែងរបស់ខ្ញុំ” នេះជាប្រសាសន៍របស់ប្រធានាធិបតី Keita ដែលថ្លែងនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាតិ ពីបន្ទាយទាហាននៅតំបន់ Kati ជាយក្រុង Bamako ជាទីដែលលោកត្រូវបានឃុំខ្លួនមុននេះ។
ដោយពាក់ម៉ាស់ និងទំនងជាកំពុងអស់កម្លាំង ប្រធានាធិបតី Keita ឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាល និងសភារបស់ប្រទេសម៉ាលីនឹងត្រូវរំលាយ។ លោកថ្លែងថា “បើសិនជាថ្ងៃនេះ មួយផ្នែកនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់យើងសម្រេចចិត្តថា ការធ្វើអន្តរាគមន៍គឺជារឿងចាំបាច់ តើខ្ញុំមានជម្រើសដែរឬ? ខ្ញុំមិនចង់ឃើញមានការបង្ហូរឈាមនោះឡើយ”។
សេចក្ដីប្រកាសនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោយរយៈពេល1ថ្ងៃបន្ទាប់ពីក្រុមទាហានបះបោរបានចាប់ខ្លួនលោក Keita និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី Boubou Cisse ក្រោយពីមានទាហានបះបោរនៃបន្ទាយ Kati នៅជាយក្រុង Bamako បានចាប់ផ្ដើមឡោមព័ទ្ធចាប់ខ្លួនក្រុមមន្ត្រីស៊ីវិលជាន់ខ្ពស់ និងក្រុមមន្ត្រីយោធានៃប្រទេសនេះ។
បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់ដឹងច្បាស់ថា អ្នកណាជាមេបះបោរនៃការចាប់ខ្លួននេះ ហើយអ្នកណានឹងឡើងដឹកនាំប្រទេសនៅពេលប្រធានាធិបតី Keita អវត្តមាន។ ជាងនេះ គេនៅមិនទាន់ដឹងអំពីរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមនេះដែរ។ អ្នកនាំពាក្យម្នាក់របស់កងទ័ពម៉ាលីបានថ្លែងថា លោកមិនទាន់ទទួលបានព័ត៌មាននេះនៅឡើយ។
សម្ព័ន្ធមិត្ត M5-RFP ជាក្រុមដែលនៅពីក្រោយបាតុកម្មធំៗនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកមួយនេះដែលធ្លាប់បានស្នើឱ្យប្រធានាធិបតី Keita ចុះចេញពីតំណែង ពេលនេះក៏បានសម្ដែងការគាំទ្រចំពោះសកម្មភាពរបស់ក្រុមទាហានបះបោរនេះដែរ។ អ្នកនាំពាក្យរបស់ក្រុម Nouhoum Togo នៃសម្ព័ន្ធមិត្ត M5-RFP បានឱ្យដឹងថា នេះ “មិនមែនជារដ្ឋប្រហារយោធានោះទេ តែវាគឺជាការក្រោកឈររបស់ប្រជាជន”។
មនុស្សរាប់រយនាក់ដែលជាក្រុមបាតុករ បាននាំគ្នាចេញមកកាន់ដងផ្លូវនៅរដ្ឋធានី Bamako ដើម្បីអបអរសាទរ ក្រោយពីបានទទួលដំណឹងថា Keita ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ ពួកគេបានចោទប្រធានាធិបតីថា បានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ និងធ្វើឱ្យមានការអន់ថយផ្នែកសន្តិសុខនៅភាគខាងជើងនិងភាគកណ្ដាលនៃប្រទេសម៉ាលី ជាកន្លែងដែលក្រុមប្រដាប់អាវុធអ៊ីស្លាមកំពុងធ្វើសកម្មភាព។
លោក Keita បានឡើងកាន់អំណាចចាប់ពីឆ្នាំ2013 និងបានជាប់ឆ្នោតម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ2018។ ប៉ុន្តែ ពលរដ្ឋប្រទេសនេះ មានការមិនពេញចិត្តកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ នៅចំពោះមុខភាពអន់ខ្សោយរបស់រដ្ឋាភិបាល អំពើពុករលួយ និងសេដ្ឋកិច្ចអនថយ។ ក្រុមបាតុករ កាលពីខែមុនបាននាំគ្នាចេញតវ៉ា ក្រោយពីតុលាការធម្មនុញ្ញបានធ្វើបញ្ច្រាសទៅនឹងលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតសភាជាតិដែលត្រូវបានធ្វើឡើងកាលពីខែមិនា និងខែមេសា ក្នុងនោះ បក្សរបស់លោក Keita បានទទួលបរាជ័យ។
ការបះបោររបស់ក្រុមទាហានធ្លាប់បានកើតឡើងនៅប្រទេសម៉ាលីកាលពីឆ្នាំ2012 ដោយចាប់ផ្ដើមចេញពីបន្ទាយ Kati ក្រោយមកបានបណ្ដាលឱ្យមានរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ប្រធានាធិបតី ដែលកាលណោះគឺលោក Amadou Toumani Toure។ បញ្ហានេះបានរុញច្រានតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់ក្រុមប្រដាប់អាវុធអ៊ីស្លាម។ មួយឆ្នាំក្រោយមក កងកម្លាំងរបស់ប្រទេសបារាំងក៏បានធ្វើអន្តរាគមន៍រុញច្រានក្រុមប្រដាប់អាវុធនេះឱ្យទៅម្ខាង។
ប្រភព៖ Reuters, Guardian
August 19, 2020
ប្រធានាធិបតីនិងនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាលី ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយក្រុមទាហានបះបោរ
ប្រធានាធិបតី Ibrahim Boubacar Keita រួមនឹងនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងក្រុមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសម៉ាលី ត្រូវបានក្រុមទាហានបះបោរចាប់ខ្លួននៅក្នុងរដ្ឋប្រហារមួយ។
ទាហានមួយរូបបានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានកាលពីយប់ថ្ងៃទី18សីហាថា “យើងអាចនិយាយបានថា ប្រធានាធិបតីនិងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកំពុងស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់យើង។ យើងបានចាប់ខ្លួនពួកគេនៅឯវិមានរបស់ប្រធានាធិបតី”។ ការប្រកាសនេះ ត្រូវបានប្រភពព័ត៌មានពីស្ថាប័នសន្តិសុខយ៉ាងតិចចំនួន២របស់រដ្ឋធានី Bamako ទទួលស្គាល់។
ហេតុការខាងលើនេះបានកើតឡើងក្រោយរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីក្រុមទាហានបះបោរនៅបន្ទាយ Kati នៅជាយក្រុង Bamako បានចាប់ផ្ដើមឡោមព័ទ្ធចាប់ខ្លួនក្រុមមន្ត្រីស៊ីវិលជាន់ខ្ពស់ និងក្រុមមន្ត្រីយោធានៃប្រទេសនេះ។ រូបភាពពីបណ្ដាញសង្គមបង្ហាញថា ប្រធានាធិបតី Keita និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី Boubou Cisse បង្ហាញខ្លួននៅក្នុងក្បួនរថយន្តយោធាមួយ ដែលឡោមព័ទ្ធដោយក្រុមទាហានប្រដាប់អាវុធ ប៉ុន្តែរូបភាពទាំងនេះមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនៅឡើយ។
បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់ដឹងច្បាស់ថា អ្នកណាជាមេបះបោរនៃការចាប់ខ្លួននេះ ហើយអ្នកណានឹងឡើងដឹកនាំប្រទេសនៅពេលប្រធានាធិបតី Keita អវត្តមាន។ ជាងនេះ គេនៅមិនទាន់ដឹងអំពីរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមនេះដែរ។ អ្នកនាំពាក្យម្នាក់របស់កងទ័ពម៉ាលីបានថ្លែងថា លោកមិនទាន់ទទួលបានព័ត៌មាននេះនៅឡើយ។
ក្រុមទាហានបះបោរនៃប្រទេសម៉ាលី
ទាក់ទិននឹងហេតុការណ៍នេះ សហភាពអឺរ៉ុប (EU) បានហៅការបះបោរនេះថា ជា “ការព្យាយាមធ្វើរដ្ឋប្រហារ” ហើយបានព្រមានថា អាចបង្កអស្ថិរភាពនៅទូទាំងតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច។ ប្រធានអង្គការសហប្រជាជាតិ Antonio Guterres បានអំពាវនាវឱ្យដោះលែងក្រុមមន្ត្រីម៉ាលី និង “ធ្វើការរៀបរយធម្មនុញ្ញ និងគោរពច្បាប់ឡើងវិញ”។
សម្ព័ន្ធមិត្ត M5-RFP ជាក្រុមដែលនៅពីក្រោយបាតុកម្មធំៗនៅប្រទេសអាហ្វ្រិកមួយនេះដែលធ្លាប់បានស្នើឱ្យប្រធានាធិបតី Keita ចុះចេញពីតំណែង ពេលនេះក៏បានសម្ដែងការគាំទ្រចំពោះសកម្មភាពរបស់ក្រុមទាហានបះបោរនេះដែរ។ អ្នកនាំពាក្យរបស់ក្រុម Nouhoum Togo នៃសម្ព័ន្ធមិត្ត M5-RFP បានឱ្យដឹងថា នេះ “មិនមែនជារដ្ឋប្រហារយោធានោះទេ តែវាគឺជាការក្រោកឈររបស់ប្រជាជន”។
ប្រធានាធិបតី Ibrahim Boubacar Keita
មនុស្សរាប់រយនាក់ដែលជាក្រុមបាតុករ បាននាំគ្នាចេញមកកាន់ដងផ្លូវនៅរដ្ឋធានី Bamako ដើម្បីអបអរសាទរ ក្រោយពីបានទទួលដំណឹងថា Keita ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ ពួកគេបានចោទប្រធានាធិបតីថា បានប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ និងធ្វើឱ្យមានការអន់ថយផ្នែកសន្តិសុខនៅភាគខាងជើងនិងភាគកណ្ដាលនៃប្រទេសម៉ាលី ជាកន្លែងដែលក្រុមប្រដាប់អាវុធអ៊ីស្លាមកំពុងធ្វើសកម្មភាព។
លោក Keita បានឡើងកាន់អំណាចចាប់ពីឆ្នាំ2013 និងបានជាប់ឆ្នោតម្ដងទៀតនៅឆ្នាំ2018។ ប៉ុន្តែ ពលរដ្ឋប្រទេសនេះ មានការមិនពេញចិត្តកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ នៅចំពោះមុខភាពអន់ខ្សោយរបស់រដ្ឋាភិបាល អំពើពុករលួយ និងសេដ្ឋកិច្ចអនថយ។ ក្រុមបាតុករ កាលពីខែមុនបាននាំគ្នាចេញតវ៉ា ក្រោយពីតុលាការធម្មនុញ្ញបានធ្វើបញ្ច្រាសទៅនឹងលទ្ធផលបណ្ដោះអាសន្ននៃការបោះឆ្នោតសភាជាតិដែលត្រូវបានធ្វើឡើងកាលពីខែមិនា និងខែមេសា ក្នុងនោះ បក្សរបស់លោក Keita បានទទួលបរាជ័យ៕
ប្រភព៖ Reuters
August 19, 2020
ជាង22លាននាក់បានឆ្លងCOVID-19 នៅទូទាំងពិភពលោក ក្នុងនោះមានជាង62,000នាក់កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាក្រក់
ពិភពលោកបានរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសCOVID-19 សរុបជាង22លាននាក់ និងអ្នកស្លាប់ដោយសារវីរុសនេះមានចំនួនជិត777,000នាក់។ សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងឥណ្ឌា នៅតែជាសម្បុកCOVID-19 ធំជាងគេក្នុងពិភពលោក។
ប្រទេសនិងដែនដីចំនួន221ក្នុងសកលលោក ត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានរកឃើញអ្នកឆ្លងCOVID-19 សរុប22,029,475នាក់ និងអ្នកស្លាប់ដោយសារវីរុសនេះចំនួន776,623នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកជំងឺថ្មីចំនួន215,656នាក់ និងអ្នកស្លាប់ថ្មីចំនួន3,393នាក់ត្រូវបានរកឃើញក្នុងរយៈពេល24ម៉ោងចុងក្រោយនេះ។ ចំណែកអ្នកជំងឺកំពុងទទួលការព្យាបាលមានចំនួន6,483,328នាក់ ក្នុងនោះមាន62,037នាក់កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាក្រក់។ អ្នកជំងឺដែលបានជាសះស្បើយ មានចំនួន14,772,819នាក់។ នេះបើតាមស្ថិតិរបស់ Worldometers ជាគេហទំព័រដែលធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពតួលេខCOVID-19 បានលឿនជាងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោក។
ទ្វីបអាមេរិកមានអ្នកជំងឺសរុបជាង11,934,000 ទ្វីបអាស៊ីមានជាង5,737,900នាក់ ទ្វីបអឺរ៉ុបមានជាង3,203,000នាក់ និងទ្វីបអាហ្វ្រីកមានអ្នកជំងឺសរុបជាង1,131,600នាក់។
សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាប្រទេសដែលបានរកឃើញអ្នកឆ្លងវីរុសCOVID-19 ច្រើនជាងគេលំដាប់ទី1ក្នុងពិភពលោក ដោយមានអ្នកឆ្លងវីរុសសរុប5,610,154នាក់ និងអ្នកស្លាប់សរុប173,660នាក់។ អ្នកជំងឺកើន38,739នាក់ និងអ្នកស្លាប់កើន533នាក់បើធៀបនឹងម្សិលមិញ។
ប្រទេសរុស្ស៊ី បានរកឃើញអ្នកឆ្លងវីរុសសរុប3,363,235នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកជំងឺថ្មី23,038នាក់ និងអ្នកស្លាប់សរុប 108,654នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់ថ្មី775នាក់។
ឥណ្ឌាបានរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសសរុប2,701,604នាក់ និងអ្នកស្លាប់សរុប51,925នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកជំងឺថ្មី54,288នាក់ និងអ្នកស្លាប់ថ្មី880នាក់៕
ប្រភព៖ សារព័ត៌មានបរទេស
August 18, 2020
ទឹកជំនន់នៅប្រទេសចិន ជន់ដល់ពុទ្ធប្បដិមាថ្មធំនិងខ្ពស់ជាងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោក (វីដេអូ)
ទឹកជំនន់បានបណ្ដាលឱ្យតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រស្ថិតនៅខាងក្រោមនិងក្បែរព្រះបាទនៃរូបសំណាកព្រះពុទ្ធមួយអង្គដែលត្រូវបានដាក់ព្រះនាមថា Leshan Giant Buddha ត្រូវលិចទឹកជម្រៅ20សម ធ្វើឱ្យក្រុមប្រឹក្សាភិបាលត្រូវផ្អាករាល់សកម្មភាពទស្សនកិច្ចនៅទីនេះ។
រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ Leshan Giant Buddha (樂山大佛 /Yaoshan dafu) មានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ប្រសព្វគ្នានៃទន្លេ3 រួមមានទន្លេ Minjiang (Min River) ទន្លេ Qingyi និងទន្លេ Dadu River។ ភ្លៀងធ្លាក់ចាប់ពីថ្ងៃទី11សីហា ដល់12សីហា បានធ្វើឱ្យទឹកទន្លេកើនឡើងខ្ពស់។ គណៈកម្មការទប់ទល់នឹងទឹកជំនន់របស់ទីក្រុង Leshan បានប្រកាសអាសន្នកម្រិតទី3 ក្នុងចំណោម4កម្រិតរបស់គណៈកម្មការនេះ។ នេះគឺជាគ្រោះទឹកជំនន់ធំជាងគេបង្អស់នៅទន្លេ Minjiang ក្នុងរយៈពេល10ឆ្នាំមកនេះ។
ទឹកជំនន់បានជន់លិចកន្លែងអុជធូបដែលស្ថិតនៅខាងក្រោមក្បែរព្រះបាទរបស់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ។ ទឹកជំនន់ក៏ជន់ដល់កន្លែងដាក់ព្រះបាទរបស់ព្រះពុទ្ធប្បដិមាផងដែរ។ សកម្មភាពទេសចរណ៍ ដូចជាការឡើងភ្នំ អុំទូកគយគន់ទេសភាពនៅលើផ្ទៃទន្លេ សុទ្ធតែត្រូវបានផ្អាក។
រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ Leshan Giant Buddha គឺជាព្រះពុទ្ធប្បដិមាដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងភ្នំថ្មធំជាងគេ និងខ្ពស់ជាងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោក។ ព្រះពុទ្ធប្បដិមានេះ មានកម្ពស់ស្មើនឹងអគារ10ជាន់ (71ម៉ែត្រ) ក្នុងនោះ ផ្នែកខាងព្រះកេសមានកម្ពស់15ម៉ែត្រ ទទឹង28ម៉ែត្រ រោមចិញ្ចើមព្រះពុទ្ធមានប្រវែង5.5ម៉ែត្រ ច្រមុះមានកម្ពស់6ម៉ែត្រ ត្រចៀកប្រវែង7ម៉ែត្រ។ ព្រះបាទនីមួយៗមានបណ្ដោយ11ម៉ែត្រ ទទឹង8.5ម៉ែត្រ ដែលអាចឱ្យមនុស្សអង្គុយបាន100នាក់។
នៅក្នុងឥរិយាបថឈរត្រង់ ពុទ្ធប្បដិមានេះនឹងមានកម្ពស់ស្មើនឹងរូបសំណាកវិមានសេរីភាពជាតិ (Statue of Liberty National Monument) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ Leshan Giant Buddha ស្ថិកក្នុងឥរិយាបថគង់បញ្ឈរជង្គង់ បង្កើតបានជាអារម្មណ៍ធូរស្រាលសម្រាប់អ្នកដែលបានទស្សនាទីនេះ។
រូបសំណាកទាំងមូលត្រូវបានកសាងអំពីថ្ម លើកលែងតែត្រចៀកដែលសាងសង់អំពីឈើស្រោបដីឥដ្ឋ។ ចំណែកព្រះកេសាត្រូវបានធ្វើអំពីថ្មដែលមានរូបរាងគូទខ្យងចំនួន1,021ជុំ។
រូបសំណាកនេះត្រូវបានដឹកនាំសាងសង់ដោយព្រះសង្ឃចិនមួយអង្គដែលមានព្រះនាមថា Hai Tong នៅក្នុងសម័យរាជវង្សថាង (Tang dynasty) រាប់ចាប់ពីឆ្នាំ713ដល់803។
ប្រទេសចិន ជារៀងរាល់ឆ្នាំតែងតែទទួលរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ ពិសេសនៅតំបន់ភាគកណ្ដាលនិងភាគខាងត្បូងប្រទេស ប៉ុន្តែឆ្នាំនេះ (2020) ទឹកជំនន់បានឡើងខ្ពស់ជាងរាល់ឆ្នាំ បង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាជនប្រមាណជា38លាននាក់ បណ្ដាលឱ្យមនុស្សជាង2.2លាននាក់ត្រូវជម្លៀសខ្លួន និង140នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងបាត់ខ្លួន។ គ្រោះទឹកជំនន់ឆ្នាំនេះក៏បានបង្កការខាតបង់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលមានទំហំទឹកប្រាក់រហូតដល់7ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។
ប្រភព៖ China News
August 15, 2020
ជាង21.3លាននាក់ឆ្លងវីរុសCOVID-19 នៅទូទាំងសកលលោក ខណៈកម្ពុជាមាន273នាក់
ពិភពលោកទាំងមូលត្រូវបានរាយការណ៍ថា បានរកឃើញអ្នកឆ្លងវីរុសCOVID-19 សរុបជាង21.3លាននាក់ អ្នកស្លាប់ដោយសារវីរុសនេះកើនដល់ជាង762,000នាក់ ក្នុងនោះកម្ពុជាបានរកឃើញ273នាក់។
ប្រទេសនិងដែនដីចំនួន221ក្នុងសកលលោក បានធ្វើតេស្តរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសCOVID-19 សរុប21,342,162នាក់ និងអ្នកជំងឺដែលបានស្លាប់ក៏បានកើនឡើងដល់762,179នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកជំងឺថ្មី270,909 និងអ្នកស្លាប់ថ្មី 9,849នាក់ត្រូវបានរកឃើញក្នុងរយៈពេល24ម៉ោងកន្លងទៅនេះ។ អ្នកជំងឺបានជាសះស្បើយមានចំនួន14,122,473នាក់។ នេះបើតាមស្ថិតិរបស់ Worldometers ដែលជាគេហទំព័រធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពអំពីតួលេខ COVID-19 បានលឿនជាងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោក។
ចំពោះកម្ពុជាវិញ នាព្រឹកថ្ងៃទី15សីហានេះ ក្រសួងសុខាភិបាលបានចេញផ្សាយថា កម្ពុជាបានព្យាបាលអ្នកជំងឺCOVID-19 ជាសះស្បើយចំនួន229នាក់ ក្នុងនោះមានអ្នកជាសះស្បើយថ្មីចំនួន4នាក់។ អ្នកជំងឺកំពុងទទួលការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ មានចំនួន44នាក់។ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាបានរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសCOVID-19 សរុប273នាក់នៅទូទាំងប្រទេស៕

August 15, 2020
កូវីដ-19៖ តើយើងនឹងចាក់វ៉ាក់សាំងវីរុសកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី ដល់មនុស្សទូទាំងពិភពលោក យ៉ាងម៉េចបាន?
ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវទូទាំងពិភពលោក កំពុងញាប់ដៃញាប់ជើងស្វែងរកវ៉ាក់សាំងដែលមានប្រសិទ្ធភាព ល្មមអាចនឹងចាត់ការមេរោគកូវីដ-19បាន។
លោក បូរីស ចនសុន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃសហរាជអាណាចក្រ(UK) ប្រាប់ថា នេះគឺជា “ក្ដីព្យាយាមរួម ដែលបន្ទាន់បំផុត ក្នុងអំឡុងអាយុរបស់យើង”។
តែក្រៅពីរឿងវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការស្វែងរកវ៉ាក់សាំងដ៏សែនស្មុគស្មាញហើយនោះ ការចង់បញ្ជូនវ៉ាក់សាំង ទៅឱ្យដល់មនុស្សទាំង 7ពាន់លាននាក់លើពិភពលោក មិនមែនជារឿងងាយឡើយ។
នៅសហរាជអាណាចក្រ មជ្ឈមណ្ឌលវិទ្យាសាស្ត្រ ហាវេលល៍ (Harwell Science Campus) ដែលជាអតីតមូលដ្ឋានទ័ពអាកាសរបស់អង់គ្លេស នឹងក្លាយជាទីតាំងរបស់មជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ និងការផលិតវ៉ាក់សាំងរបស់សហរាជអាណាចក្រ(UK’s Vaccines Manufacturing and Innovation Centre)។
ប្រៀបដូចការដុតនំខេក
លោក ម៉ាធីវ ឌូសារស៍ ប្រធានប្រតិបត្តិរបស់មជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ និងការផលិតវ៉ាក់សាំង របស់សហរាជអាណាចក្រ រំពឹងថា ពួកគេនឹងអាចផលិតវ៉ាក់សាំង ត្រៀមចែកចាយបានក្នុងឆ្នាំខាងមុខ ទាំងដែលប្រក្រតីវិញ ត្រូវប្រើពេលវេលារហូតដល់ដំណាច់ឆ្នាំ2022 ឯណោះ។ លោកប្រាប់ថា នេះ ជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់មួយ ព្រោះត្រូវស្វែងរកវ៉ាក់សាំង ដើម្បីមនុស្សទូទាំងពិភពលោក មិនមែនតែក្នុងប្រទេសនោះទេ និងត្រូវតែធ្វើឱ្យបានឆាប់ និងមានប្រសិទ្ធភាពទៀតផង។ “បើប្រៀបធៀបឱ្យឃើញជារូបភាព ក៏គឺ ដូចអ្នកដុតនំខេកនៅផ្ទះអ៊ីចឹង អ្នកត្រូវប្រើពេលប៉ុន្មានម៉ោងក៏បានដែរ ដើម្បីត្រៀមនំខេកឱ្យសម្បូរបែបឥតខ្ចោះ តែពេលនេះ អ្នកត្រូវដុតនំខេក 70លានដុំ និងគ្រប់នំទាំងអស់ ត្រូវតែសម្បូរបែបល្អឥតខ្ចោះទៀតផង ដូច្នេះ វាក៏ក្លាយជាការសាកល្បងសមត្ថភាពដែលមិនធម្មតាឡើយ”
ការសាកល្បងវ៉ាក់សាំងដោយមហាវិទ្យាល័យ អុកស្វ៊ើត នៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង
មហាវិទ្យាល័យ អុកស្វ៊ើត បានរៀបចំរកទីតាំងសម្រាប់បន្ទប់សាកល្បងក្នុងការប្រើសម្រាប់ផលិតវ៉ាក់សាំងគ្រប់គ្រាន់ មុននឹងដឹងលទ្ធផលការសាកល្បងវ៉ាក់សាំងក្នុងកម្រិតពិភពលោកទៀតផង។
ទីបំផុតទៅ មនុស្សលោក ត្រូវផលិតវ៉ាក់សាំងកូវីដ-19 ច្រើនប្រភេទ ចំនួនច្រើនពាន់លានម្ជុល។ អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តដើម្បីវ៉ាក់សាំង(The Vaccine Alliance ឬ Gavi) បានចេញមកប្រកាសឱ្យប្រទេសផ្សេងៗ ត្រៀមខ្លួនឱ្យរួចជាស្រេចថា តើពួកគេនឹងរៀបចំបញ្ជូនវ៉ាក់សាំងទៅឱ្យមនុស្សបានយ៉ាងគ្រប់ទិសទីបានដោយរបៀបណា។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ការសហការក្នុងលំដាប់ពិភពលោក មិនមែនជារឿងងាយឡើយ ព្រោះប្រទេសដែលជាអ្នកមានជាច្រើនប្រទេស ក៏បានធ្វើកិច្ចសន្យាព្រមព្រៀង ជាមួយក្រុមហ៊ុនអ្នកផលិតថ្នាំរួចហើយថា នឹងបានចំណែកបែងចែកវ៉ាក់សាំងសម្រាប់ប្រទេសរបស់ខ្លួន បើសិនដល់ថ្ងៃដែលការស្វែងរកឃើញវ៉ាក់សាំងបានជោគជ័យ។
ឈានរំលងភាពអត្មានិយម
លោក ហ្សេធ ប៊ើកលីយ៍ ប្រធានប្រតិបត្តិរបស់អង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តដើម្បីវ៉ាក់សាំង ប្រាប់ថា ឧបសគ្គធំ 1ចំណុច គឺគំនិតដែលមានចំពោះវ៉ាក់សាំងក្នុងលក្ខណៈជាតិនិយម។ លោកប្រាប់ថា ត្រូវសម្លឹងមើលបញ្ហានេះ ជារឿងសួនរួម របស់គ្រប់ប្រទេសក្នុងពិភពលោក ព្រោះវាគ្មានប្រយោជន៍សោះឡើយ បើសិនប្រទេសមួយ មានវ៉ាក់សាំង តែត្រូវឡោមព័ទ្ធដោយប្រទេសដែលនៅតែមានមេរោគវីរុសឆ្លងរាលដាលនៅឡើយនោះ។ “រឿងសំខាន់ដែលត្រូវគិត គឺថា យើងមិនទាន់មានសុវត្ថិភាពទេ ទាល់តែអ្នកដទៃមានសុវត្ថិភាពដែរ”
ក្រៅពីរឿងការចែកចាយហើយ នៅមានក្ដីកង្វល់ថា នឹងមានកែវសម្រាប់ធ្វើដបដាក់វ៉ាក់សាំងមិនគ្រប់គ្រាន់ផងដែរ និងក្រៅពីកែវហើយ ក៏ត្រូវមានទូទឹកកក គ្រប់គ្រាន់ដូចគ្នា ព្រោះវ៉ាក់សាំងភាគច្រើន ត្រូវរក្សាទុកនៅក្នុងកន្លែងដែលមានសីតុណ្ហភាពទាប។
វ៉ាក់សាំងភាគច្រើន ត្រូវរក្សាទុកនៅក្នុងកន្លែងដែលមានសីតុណ្ហភាពទាប
ក្លាស្សេត្រជាក់
សាស្ត្រាចារ្យ ថូប៊ី ពីទើរស៍ អ្នកជំនាញការផ្នែកប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងឃ្លាំងទំនិញបែបគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព មកពីមហាវិទ្យាល័យ ប៊ើមិងហ៊ែម ដែលកំពុងជួយអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តដើម្បីវ៉ាក់សាំង លើផ្នែកការរៀបចំផែនការថា នឹងបង្កើនកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការដឹកជញ្ជូនវ៉ាក់សាំងដែលត្រូវក្លាស្សេត្រជាក់នៅក្នុងប្រទេសដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងម៉េចបាន?។
លោកប្រាប់ថា មិនមែនគ្រាន់តែត្រូវរកទូទឹកកកសម្រាប់ក្លាស្សេវ៉ាក់សាំងប៉ុណ្ណោះទេ តែនៅត្រូវគិតទៅដល់កន្លែងទុកដាក់នៅក្នុងយន្តហោះ និងយានយន្តដែលត្រូវប្រើប្រាស់សម្រាប់ដឹកជញ្ជូនវ៉ាក់សាំង ទៅតាមមជ្ឈមណ្ឌលក្នុងតំបន់ផ្សេងៗ រួមទាំងម៉ូតូ និងមនុស្សដែលនឹងនាំយកវ៉ាក់សាំងទៅប្រគល់ដល់ទីប្រជុំជនទៀតផង។
សាស្ត្រាចារ្យ ពីទើរស៍ ប្រាប់ថា លោកបានពិភាក្សាជាមួយក្រុមហ៊ុនអ្នកផលិតអាហារ និងភេសជ្ជៈលំដាប់ពិភពលោកហើយថា តើអាចខ្ចីប្រព័ន្ធការរៀបចំទុកដាក់ និងដឹកជញ្ជូនវត្ថុត្រជាក់មកជួយក្នុងប្រតិបត្តិការលើកនេះ បានឬទេ? និងក្រៅពីរឿងការដឹកជញ្ជូនហើយ តើអ្នកណានឹងទទួលបានវ៉ាក់សាំងមុនគេ ក៏ជាសំណួរមួយ ដែលនាំឱ្យឈឺក្បាលដូចគ្នាដែរ។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ឆាលី វេលលើរ ប្រធានផ្នែកវ៉ាក់សាំង របស់វេលខម ត្រាស់ត៍ មូលនិធិដើម្បីការស្រាវជ្រាវក្នុងសហរាជអាណាចក្រ ប្រាប់ថា ប្រទេសផ្សេងៗ ត្រូវតែឆ្លើយសំណួរឱ្យបានថា តើនរណាដែលត្រូវការវ៉ាក់សាំងមុន? តើមនុស្សក្រុមណា ដែលមានភាពប្រថុយប្រថានខ្លាំងបំផុត? ដោយសារតែមានសញ្ញាខ្ពស់ថា ចំនួនមនុស្សដែលត្រូវការវ៉ាក់សាំង នឹងកើនខ្ពស់ជាងចំនួនវ៉ាក់សាំងដែលផលិតបានពិតប្រាកដ។
ដុកទ័រ វេលលើរ នៅបានថ្លែងបន្ថែមទៀតថា ការមានប្រព័ន្ធសាធារណសុខាភិបាលដែលមាំមួន និងធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាព នឹងក្លាយជាចំណែកសំខាន់ក្នុងការផ្ដល់វ៉ាក់សាំងដល់ក្រុមមុខសញ្ញា។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ បាននាំគ្នាជឿថា ពួកគេនឹងអាចស្វែងរកវ៉ាក់សាំងបានសម្រេចនៅថ្ងៃណាមួយ តែពួកគេក៏កង្វល់ខ្លាំងដូចគ្នាដែរថា តើនឹងនាំយកវ៉ាក់សាំងទាំងនោះ ទៅដល់មនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់លើពិភពលោកនេះយ៉ាងម៉េចបាន?៕
ប្រភព៖ សាព័ត៌មានបរទេស
ប្រែសម្រួលដោយ តាវ៉ែនតា
August 14, 2020
ចិនរកឃើញវីរុសកូវីដ-19 នៅលើសាច់ស្លាបមាន់ក្លាស្សេ នាំចូលមកពីប្រេស៊ីល
កាលពីពេលមុននេះ រកឃើញមានតែនៅលើ បង្គាក្លាស្សេនាំចូលមកពីប្រទេសអេក្វាឌ័រ តែថ្មីៗនេះ ចិននៅបានពិនិត្យរកឃើញមេរោគវីរុសនៅលើសាច់ស្លាបមាន់ក្លាស្សេ នាំចូលពីប្រទេសប្រេស៊ីលទៀត។
មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងការពាររោគ ក្នុងទីក្រុងហ្សឹនជិន មណ្ឌលក្វាងទុង ប្រទេសចិន បានបង្ហើបឱ្យដឹងថា លទ្ធផលនៃការត្រួតពិនិត្យរកមេរោគវីរុសកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី នៅលើស្រទាប់ស្បែកសាច់ស្លាបមាន់គំរូ នាំចូលមកពីប្រទេសប្រស៊ីល រកឃើញលទ្ធផលវិជ្ជមាន។ បន្ទាប់ពីនោះ អាជ្ញាធរក្នុងតំបន់ បានឱ្យមន្ត្រីគ្រប់រូប ដែលអាចប៉ះពាល់ផលិតផលទាំងនោះ ចូលទៅទទួលការត្រួតពិនិត្យផងដែរ តែលទ្ធផលរកឃើញអវិជ្ជមានគ្រប់គ្នា។ ទំនិញនៅក្នុងស្តុកទាំងអស់ ត្រូវបានផ្អាក ចំណែកផលិតផលដែលបានចែកចាយទៅហើយ អង្គភាពពាក់ព័ន្ធ បានតាមដានប្រមូលយកមកវិញបានទាំងអស់។
ការរកឃើញនេះ គឺជាករណីថ្មីចុងក្រោយបំផុត ដែលចិនរកឃើញមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា នៅលើផលិតផលអាហារក្លាស្សេនាំចូល ដោយថ្មីៗម្សិលមិញនេះ ទើបនឹងពិនិត្យរកឃើញមេរោគវីរុស នៅលើថង់បង្គាក្លាស្សេនាំចូលមកពីប្រទេសអេក្វាឌ័រ នៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានមួយកន្លែង ក្នុងទីក្រុងអ៊ូហ៊ូ មណ្ឌលអានហ៊ុយ ភាគខាងកើត និងកាលពីថ្ងៃមុននេះ រកឃើញមេរោគវីរុសនៅលើផលិតផលវេចខ្ចប់អាហារគ្រឿងសមុទ្រក្លាស្សេ នៅក្នុងទីក្រុងអៀនថៃ មណ្ឌលសានតុង។
តាំងពីខែកក្កដាកន្លងមក មានយ៉ាងតិច 7ទីក្រុងហើយ ដែលបានរាយការណ៍ថា រកឃើញមេរោគវីរុសនៅលើកញ្ចប់អាហារសមុទ្រក្លាស្សេ ដោយអ្នកជំនាញការបានបញ្ជាក់ថា ដោយសារតែស្ថានការណ៍ឆ្លងរាលដាលនៅក្នុងប្រទេសនាំចេញ នៅតែធ្ងន់ធ្ងរ ទើបមានភាពប្រថុយប្រថានក្នុងការកើតមានការប្រឡាក់ប្រឡូសនៅក្នុងកម្មវិធីវេចខ្ចប់ ហើយថែមទាំងជាផលិតផលដែលត្រូវរក្សាទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពទាប ដែលអំណោយផលដល់ការរស់នៅបានយូររបស់មេរោគវីរុសទៀតផង។ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងការពាររោគប្រចាំទីក្រុងហ្សឹនជិន បានណែនាំប្រជាជនឱ្យត្រូវតែប្រយ័ត្នប្រយែង ពេលប្រើប្រាស់សាច់សត្វ និងអាហារសមុទ្រនាំចូល ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពប្រថុយប្រថាន។
អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់រកឃើញថា មានអ្នកឆ្លងមេរោគវីរុសពីអាហារ ឬពីផលិតផលវេចខ្ចប់អាហារនៅឡើយ តែលទ្ធផលពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវ បានរកឃើញថា មេរោគវីរុស អាចរស់នៅលើស្រទាប់បន្ទះប្លាស្ទិកបានយូរ 72ម៉ោង ហើយនៅឯប្រទេសនីវហ្ស៊ីលែនដ៍ បានត្រឡប់មករកឃើញមានអ្នកឆ្លងមេរោគវីរុសកូវីដ-19 ម្ដងទៀតក្នុងអំឡុងពេល 102ថ្ងៃ ដោយសន្និដ្ឋានថា ប្រភពចម្លង អាចចេញមកពីទំនិញនាំចូលដូចគ្នា៕
ប្រភព៖ សារព័ត៌មានបរទេស
August 14, 2020
វិថីចាប់ផ្ដើមអាជីវកម្មដ៏លំបាក និងជោគជ័យរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតវ៉ាក់សាំងCOVID-19 ឈ្មោះ Moderna
ក្រុមហ៊ុន Moderna ដើមឡើយមានទុនស្ដួចស្ដើងពេក មិនអាចទាក់ទាញបានក្រុមមនុស្សដែលមានទេពកោសល្យខ្ពស់ដូចគេ ហើយម៉្យាងទៀតក៏ទទួលរងការសង្ស័យចំពោះវិធីសាស្ត្រផលិតឱសថបែបថ្មី ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។
នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី11សីហា ប្រធានាធិបតី Donald Trump បានប្រកាសថា សម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ Moderna ដែលមានតម្លៃ 1.5ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំងCOVID-19 ចំនួន100លានឈុត។ ក្រុមហ៊ុន Moderna សហការជាមួយនាយកដ្ឋានសុខាភិបាលជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (NIH) កំពុងតែសាកល្បងប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងCOVID-19 ដំណាក់កាលទី3 ដែលមានឈ្មោះថា mRNA-1273។
Moderna គឺជាក្រុមហ៊ុនមួយដែលត្រូវបានរួមបង្កើត និងដឹកនាំដោយ Noubar Afeyan។ លោក Noubar Afeyan មានស្រុកកំណើតនៅលីបង់ ក្នុងគ្រួសារមួយដែលមានឪពុកម្ដាយជាជនជាតិអាមេនី (Armenia) ប៉ុន្តែ ពួកគេបានទៅរស់នៅឯប្រទេសកាណាដាកាលពីនៅក្មេង។ ក្រោយពីបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យ លោក Noubar Afeyan បានទៅរៀននៅសហរដ្ឋអាមេរិក រួចក៏ទទួលបានសញ្ញាបត្របណ្ឌិតផ្នែកជីវសាស្ត្រពីវិទ្យាស្ថានជីវបច្ចេកវិទ្យា Massachusetts (MIT)។ លោក Noubar Afeyan បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន Moderna កាលពីលោកនៅមានអាយុ24ឆ្នាំ និងបានគ្រប់គ្រងវាក្នុងរយៈពេល10ឆ្នាំ។
ក្នុងគ្រានោះ លោកថែមទាំងធ្លាប់ជាស្ថាបនិក និងសហស្ថានិកក្រុមហ៊ុនចំនួន5ផ្សេងទៀតផងដែរ។ ជាសរុប បច្ចុប្បន្ន លោក Afeyan កាន់កាប់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធបញ្ញាចំនួនជាង100 និងជាសហស្ថាបនិកនៃក្រុមហ៊ុនចំនួន38ឯណោះ។ ឆ្នាំ2009 លោកបានចូលរួមបង្កើតក្រុមហ៊ុន Moderna ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅ Cambridge រដ្ឋ Massachusetts សហរដ្ឋអាមេរិក។
លោក Noubar Afeyan មានស្រុកកំណើតនៅលីបង់ ក្នុងគ្រួសារមួយដែលមានឪពុកម្ដាយជាជនជាតិអាមេនី (Armenia)
ក្រុមហ៊ុន Moderna បានរងការសង្ស័យជាច្រើនរាប់ចាប់ពីទើបត្រូវបានបង្កើតឡើងមកម្លេះ ទាក់ទិននឹងវិធីសាស្ត្រថ្មីក្នុងការផលិតឱសថទៅតាមបច្ចេកវិទ្យា mRNA ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក និងមិនទាន់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ និងទទួលស្គាល់នៅឡើយ ហើយច្រើនឆ្នាំក្រោយការបង្កើត ក្រុមហ៊ុននេះក៏មិនទាន់បានបញ្ចេញប្រភេទថ្នាំណាមួយទៅក្នុងទីផ្សារនោះដែរ។ កាលពីទើបតែបានបង្កើតក្រុមហ៊ុន លោក Afeyan មានទុនត្រឹមតែ2លានដុល្លារអាមេរិកប៉ុណ្ណោះ ដែលនេះមិនមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទាក់ទាញអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រឆ្នើមៗមកធ្វើការឡើយ។
ឆ្នាំ2011 លោក Afeyan បានទៅរក Stéphane Bancel ដែលជាវិស្វករជើងចាស់ ធ្លាប់ធ្វើជាមេដឹកនាំនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថ Eli Lilly និង bioMerieux។
ថ្វីបើបានទទួលយកការអញ្ជើញរបស់ Afeyan ប៉ុន្តែ Stéphane Bancel នៅតែមានការសង្ស័យ។ លោក Stéphane Bancel ថ្លែងថា៖ “ខ្ញុំបានពិនិត្យទៅលើបច្ចេកវិទ្យារបស់ពួកគេ ហើយនិយាយថា “មិនអាចទៅរួច”។ Stéphane Bancel បានយល់ព្រមជួយធ្វើកិច្ចការឱ្យ Afeyan ក្រោយពីមានការបញ្ចុះបញ្ចូលថា វិធីសាស្ត្រថ្មីក្នុងការផលិតឱសថនេះ នឹងមានប្រសិទ្ធភាព ហើយ Moderna អាចអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងរាប់រយប្រភេទនាពេលខាងមុខ។
លោក Stéphane Bancel បច្ចុប្បន្នជា CEO របស់ក្រុមហ៊ុន Moderna
ឆ្នាំ2013 Stéphane Bancel បញ្ចុះបញ្ចូលក្រុមហ៊ុនចែកចាយឱសថ AstraZeneca បានដោយជោគជ័យ ដោយក្រុមហ៊ុននេះ ត្រូវបង់ប្រាក់240លានដុល្លារសម្រាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញានៃឱសថនានាដែលត្រូវបានផលិតចេញពីការស្រាវជ្រាវរបស់ Moderna។ ក្រោយមក Moderna ក៏បានសហការជាមួយ Merk ដើម្បីអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងទប់ស្កាត់ជំងឺមហារីក និងវ៉ាក់សាំងជាច្រើនប្រភេទផ្សេងទៀត។ ឆ្នាំ2018 Moderna ប្រមូលទុនបាន500លានដុល្លារពី Pictet Group, Arrowmark Partners, Viking Global Investors និងអ្នកវិនិយោគជាច្រើនទៀត។
យ៉ាងនេះក្ដី កាលពីដើមឆ្នាំនេះ Moderna នៅតែជាក្រុមហ៊ុនមួយដែលមិនមានគេស្គាល់ច្រើននៅឡើយ រហូតដល់ពួកគេផលិតវ៉ាក់សាំងCOVID-19 ដែលត្រូវបានវាយតម្លៃថា មានសក្តានុពលខ្លាំង និងត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់សាកល្បងជាមួយនឹងល្បឿនយ៉ាងលឿនមិនធ្លាប់មាន។ Moderna គឺជាឈ្មោះនាំមុខគេនៅក្នុងការ “រត់ប្រណាំង” ដើម្បីផលិតវ៉ាក់សាំងCOVID-19 នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយប្រជែងជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនផលិតឱសថធំៗនៅទីនេះ។ Bill Gates ក៏ធ្លាប់បានសរសេរនៅលើទំព័រ Washington Post ថា លោក “ពិតជារំភើប” ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យា mRNA នេះខ្លាំងណាស់។
នៅខាងក្នុងនៃមន្ទីរពិសោធន៍របស់ក្រុមហ៊ុន Moderna នៅសហរដ្ឋអាមេរិក
បន្ទាប់ពីបាននាំវ៉ាក់សាំងCOVID-19 ទៅប្រើប្រាស់សាកល្បងនៅនាយកដ្ឋាន NIH លោក Bancel បានថ្លែងប្រាប់ Business Insider ថា “បើសិនជា Moderna ប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបុរាណដើម្បីអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំង នោះបច្ចុប្បន្នប្រហែលជាក្រុមហ៊ុននេះកំពុងស្ថិតក្នុងការស្រាវជ្រាវនៅឡើយ ហើយវាក៏ប្រហែលជានឹងមិនអាចចាប់ផ្ដើមផលិតដូចអ្វីដែលទទួលបាននាពេលនេះនោះដែរ”។
ដោយសារតែមានការជឿនលឿនក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំងCOVID-19 មូលបត្ររបស់ Moderna នៅលើផ្សារហ៊ុន Nasdaq បានកើនឡើងខ្ពស់ជាង3ដង បើធៀបនឹងដើមឆ្នាំ2020។ បច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុននេះមានបុគ្គលិកធ្វើការពេញម៉ោងប្រមាណជា820នាក់ ជាមួយនឹងតម្លៃទុនក្នុងទីផ្សារឡើងដល់27ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក៕
ប្រភព៖ WSJ, Forbes
August 13, 2020
វ៉ាក់សាំង ក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់

ការប្រកួតប្រជែងគ្នាផលិតវ៉ាក់សាំង ដើម្បីប្រឆាំងនឹងមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា ដែលកំពុងបញ្ចេញឫទ្ធិ ធ្វើឱ្យមនុស្សឆ្លងមេរោគ និងស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទូទាំងពិភពលោកជារៀងរាល់ថ្ងៃនេះ បានក្លាយជារឿងរបស់សង្គ្រាមត្រជាក់ រវាងប្រទេសរុស្ស៊ីនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោយពីរុស្ស៊ីប្រកាសថា ខ្លួនមានវ៉ាក់សាំងដែលប្រើការបានហើយ។
នេះ គឺដោយសារតែរុស្ស៊ី ដែលបានអះអាងថា ខ្លួនជាអ្នកផលិតបានមុនគេ និងត្រៀមខ្លួនរួចហើយសម្រាប់ការបញ្ជូនទៅឱ្យប្រទេសផ្សេងៗនោះ បានសាងនូវក្ដីសង្ស័យដល់សហគមន៍ពិភពលោក ជាពិសេសមេដឹកនាំសហរដ្ឋអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ ព្រោះកំពុងស្ថិតក្នុងសភាវយ៉ាប់យ៉ឺន ដោយសារពិន្ទុនិយមចូលចិត្តកំពុងធ្លាក់ចុះខ្លាំង ប្រជាជនអាមេរិកាំងឆ្លងមេរោគ និងស្លាប់ ជាប់លំដាប់លេខ1 លើពិភពលោកហ្នឹងឯង។
សំណួរដំបូងគឺ តើវ៉ាក់សាំង Sputnik-5(ឈ្មោះវ៉ាក់សាំងដែលរុស្ស៊ីផលិតបាន)អាចប្រើការបានមែនឬ? ព្រោះទើបនឹងឆ្លងកាត់ការសាកល្បងដំណាក់កាលទី1 និងទី2 ហើយត្រូវនៅរង់ចាំដំណាក់កាលទី3 ដែលត្រូវប្រើជាមួយមនុស្សទៀត តែក៏មានការអធិប្បាយថា នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី មានច្បាប់ដាក់ឱ្យប្រើវ៉ាក់សាំងដំណាក់កាលទី3 ជាមួយអ្នកជំងឺធ្ងន់ធ្ងរបាន និងមិនទាន់មានជម្រើសណាផ្សេង សម្រាប់ការព្យាបាលនៅឡើយ។
ប្រទេសលោកខាងលិច មើលឃើញថា វ៉ាក់សាំងរបស់រុស្ស៊ីនេះ គួរឱ្យសង្ស័យណាស់ ព្រោះការវិភាគ ការអភិវឌ្ឍ និងការសាកល្បង មិនបើកចំហ ដូចនៅក្នុងប្រទេសលោកខាងលិច ដែលមានបរិយាកាសប្រជាធិបតេយ្យ និងត្រួតពិនិត្យបាននោះឡើយ។
មេដឹកនាំប្រទេសរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន ក៏កំពុងស្ថិតក្នុងសភាវរងសម្ពាធដូចគ្នាដែរថា ត្រូវតែមានទាំងវ៉ាក់សាំងការពារ និងថ្នាំព្យាបាល នៅពេលដែលតួលេខអ្នកជំងឺ អ្នកឆ្លងមេរោគ និងស្លាប់ ស្ថិតក្នុងលំដាប់ខ្ពស់ដូចគ្នា គឺអ្នកឆ្លងមេរោគ មានជិត 9សែននាក់ អ្នកស្លាប់ ជាង 15,000នាក់ ហើយតួលេខនេះ ក៏ថែមទាំងគួរឱ្យសង្ស័យទៀតផងថា តើប៉ុណ្ណឹងមែន ឬមិនមែន?។
ការប្រើឈ្មោះតាមផ្កាយរណប Sputnik ដែលជាផ្កាយរណបដំបូងគេរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ី ដែលបានបង្ហោះទៅក្នុងអវកាសក្នុងឆ្នាំ1957 នោះ ប្រៀបដូចជាការប្រកាសសក្ដានុពលថា រុស្ស៊ី គឺជាប្រទេសដំបូងគេ ដែលអាចបញ្ជូនទាំងផ្កាយរណប និងមនុស្សអវកាស ទៅក្រៅផែនដី រួមទាំងការបង្កើតស្ថានីយអវកាសបានទៀតផង។ ដូច្នេះ ការយកឈ្មោះផ្កាយរណប មកធ្វើជាឈ្មោះវ៉ាក់សាំងនេះ ប្រៀបដូចជាការបញ្ជូនសារ ឱ្យប្រទេសលោកខាងលិចបានមើលឃើញថា រុស្ស៊ីមានសមត្ថភាពមិនចាញ់នរណាឡើយ ទាំងផ្នែកអវកាស និងតិចណូឡូជី។
កាលពីពេលមុននេះ រុស្ស៊ីត្រូវរងការចោទប្រកាន់ដោយអង្គភាពព័ត៌មានសម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកថា មានក្រុមហ៊ែកឃើរ ចោះចូលក្នុងទិន្នន័យ លួចយកការសម្ងាត់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិតវ៉ាក់សាំងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក តែក៏ត្រូវរុស្ស៊ី ប្រកែកយ៉ាងដាច់អហង្ការ។
លោក ដូណាល់ ត្រាំ ធ្លាប់បានប្រកាសថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងអាចមានវ៉ាក់សាំងការពារបាន ក្នុងអំឡុងពេលមុនថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងប្រធានាធិបតី នោះគឺថ្ងៃទី3 វិច្ឆិកា តែមើលទៅ ហាក់ដូចជាពិបាកនឹងធ្វើបានណាស់។
គ្រូពេទ្យ និងអ្នកជំនាញការអាមេរិក សុទ្ធតែប្រាប់ថា មិនអាចទៅរួចបានទេ ក្នុងការកំណត់ពេលវេលាសម្រាប់ការប្រើវ៉ាក់សាំងបានក្នុងអំឡុងពេលនោះ។ យ៉ាងលឿនបំផុត ដែលអាចទៅរួច គឺឆ្នាំក្រោយ ដែលជាអំឡុងពេលនៃការចូលទទួលតំណែងប្រធានាធិបតីរបស់មនុស្សដដែល ឬអ្នកថ្មី ក៏ស្រេចតែលើការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រជាជនអាមេរិកាំង។
លោក ត្រាំ ប្រៀបដូចជាមនុស្សភ្លើងឆេះគូទអ៊ីចឹង ណាមួយត្រូវប្រឈមនឹងការនិយមចូលចិត្តរបស់ប្រជាជនមកលើរូបលោក ដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ តាមពីក្រោយគូប្រជែង ណាមួយមានបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច មនុស្សគ្មានការងារធ្វើច្រើន ធុរកិច្ចដួលរលំ ការធ្វើបាតុកម្មហិង្សារឿងរើសអើងពូជសាសន៍ និងការបរាជ័យក្នុងការគ្រប់គ្រងការឆ្លងរាលដាលរបស់វីរុសកូរ៉ូណា។
ការនឹងមានវ៉ាក់សាំងបានសម្រេច ឬអត់នោះ បានក្លាយជាផ្នែកមួយ នៃការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់មេដឹកនាំមន្ទីរសេតវិមាន ដែលពេលកន្លងមក នៅមិនទាន់បង្ហាញអ្វីឱ្យឃើញ ក្រៅពីការធ្វើជាតួកំប្លែង តាមរយៈការណែនាំបែបឡប់ៗ ក្នុងការប្រើថ្នាំព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់ ឬថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ដើម្បីការពារវីរុសកូវីដ-19 តែប៉ុណ្ណោះ។
លោក Kirill Dmitriev ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងចាត់ចែងមូលនិធិ RDiF នៅក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី និងជាអ្នកផ្ដល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភការផលិតវ៉ាក់សាំង 1នេះ បានអធិប្បាយថា ការផលិត និងចំណាយវ៉ាក់សាំង រួមទាំងការប្រើប្រាស់ នឹងដំណើរការទៅយ៉ាងមានដំណាក់កាល ហើយសមាជិកក្នុងគ្រួសារ ក៏នឹងបានប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំង 1នេះដែរ។
វ៉ាក់សាំង Sputnik-5 ត្រូវបានអភិវឌ្ឍឡើងដោយស្ថាប័ន Gamakeya ក្នុងក្រុងមូស្គូ នឹងត្រូវប្រើសាកល្បងកម្រិតទី3 ទៅលើអ្នកជំងឺច្រើនពាន់នាក់ ហើយនឹងបញ្ជូនទៅប្រទេសជាច្រើន រួមមាន សហរដ្ឋអារ៉ាប់ អេមីរេត អារ៉ាប៊ី សាអ៊ូឌីត ប្រេស៊ីល និងហ្វ៊ីលីពីន ដែលកំពុងមានការឆ្លងរាលដាលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ មានអ្នកស្លាប់ច្រើន។
អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយថា ការប្រញាប់ប្រញាល់ស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍វ៉ាក់សាំង គួរតែធ្វើទៅតាមលំដាប់ដំណាក់កាល ដើម្បីឱ្យប្រាកដក្នុងចិត្តថា វ៉ាក់សាំងនោះ មានទាំងសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធផល តែWHO ក៏មិនបានបង្ហាញពីភាពមិនជឿជាក់ថា វ៉ាក់សាំងរបស់រុស្ស៊ីនោះ ប្រើការមិនបានដែរ។
ប្រទេសលោកខាងលិច ប្រហែលជាពិបាកនឹងធ្វើចិត្តបន្តិចហើយ ក្នុងការទទួលស្គាល់ថា រុស្ស៊ីមានភាពពូកែចំណានជាងពួកខ្លួន ក្រោមចរន្តសង្គ្រាមត្រជាក់ រវាងក្រុមប្រទេសលោកខាងលិចនឹងរុស្ស៊ី និងចិន ព្រោះការផលិតវ៉ាក់សាំង មានន័យទៅលើទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងនយោបាយ។
ប្រធានគណៈក្រុមការងាររបស់មន្ទីរសេតវិមាន លោកវេជ្ជបណ្ឌិតល្បីឈ្មោះ អ៊ែនថូនី ហ្វៅស៊ី ក៏សង្ស័យដូចគ្នាដែរថា តើវ៉ាក់សាំងរបស់រុស្ស៊ី 1នេះ នឹងមានសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធផលដែរឬទេ? តែសម្រាប់ខ្លួនលោក សង្ឃឹមថា រុស្ស៊ីនឹងទទួលបានជោគជ័យ ទោះជាដំណាក់កាលការវិភាគ ការផលិត មុនការសាកល្បង មានភាពគួរឱ្យសង្ស័យក៏ដោយ។
លោកដុកទ័រ ហ្វៅស៊ី ថ្លែងថា ពេលនេះមានវ៉ាក់សាំងចេញមក ច្រើនជាងកន្លះឡូ តែនៅត្រូវរង់ចាំការសាកល្បង និងសាកល្បងដើម្បីឱ្យប្រាកដក្នុងចិត្តថា នឹងមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងបើសិនជាប្រើទៅហើយ មិនមានប្រសិទ្ធផល សហរដ្ឋអាមេរិក មានវិធានការសាកល្បង និងត្រួតពិនិត្យ រហូតទាល់តែប្រាកដក្នុងចិត្តថា ប្រើទៅ ពិតជាបានផលល្អមែន។ ដូច្នេះ ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងជោគជ័យក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំង ទាំងនៅរុស្ស៊ី និងចិន នៅត្រូវរង់ចាំលទ្ធផលការពិសោធសាកល្បងតាមស្តង់ដា ដែលអាចទទួលស្គាល់បាន។
អង្គការ អាហារ និងថ្នាំ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានប្រាប់ដែរថា នឹងទទួលស្គាល់វ៉ាក់សាំងណាមួយ ក៏ទាល់តែវ៉ាក់សាំងនោះទទួលបានលទ្ធផលដល់ 50% ក្នុងការប្រើការ ហើយអង្គការសុខភាពពិភពលោក បានថ្លែងថា ខ្លួនបានធ្វើការទាក់ទងជាមួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់រុស្ស៊ី ដើម្បីមើលលទ្ធផល នៃការសាកល្បងតាមដំណាក់កាលផ្សេងៗថា ជាស្តង់ដាសកល អាចទទួលស្គាល់បាន ឬទេ?។
ខណៈនេះ តួលេខជារួមរបស់វ៉ាក់សាំង ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងអំឡុងការសាកល្បងទូទាំងពិភពលោកមាន 28ប្រភេទ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។
តួលេខអ្នកឆ្លងមេរោគរួមនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក មានច្រើនជាង 5.13លាននាក់ និងមានអ្នកស្លាប់ច្រើនជាង 1.64សែននាក់ និងក្នុង 1ថ្ងៃៗ មានជនអាមេរិកាំង ឆ្លងមេរោគច្រើនជាង 50,000នាក់ និងចំនួនអ្នកស្លាប់ ច្រើនជាង 1,000នាក់ ជាប់លំដាប់លេខ1 តាមពីក្រោយដោយ ឥណ្ឌា និងប្រេស៊ីល។
ប្រហែលជាពិបាកណាស់ បើចង់ឱ្យប្រទេសលោកខាងលិច ប្រើវ៉ាក់សាំងរបស់រុស្ស៊ី បើអាមេរិកមិនបញ្ជូនសញ្ញាអនុញ្ញាតច្បាស់លាស់ទេនោះ ព្រោះនេះ ជាផ្នែកមួយនៃការប្រកួតប្រជែង រវាងប្រទេសមហាអំណាច2 ហើយនៅមានចិន ជាបច្ច័យជ្រៀតជ្រែក 1ទៀត ព្រោះចិននៅតែត្រូវរងការចោទប្រកាន់ដោយមេដឹកនាំមន្ទីរសេតវិមានថា ជាដើមហេតុនៃការឆ្លងរាលដាលដ៏ធំធេងនេះនៅឡើយ។
ក្នុងសភាវដែលកំពុងជួបប្រទះសព្វថ្ងៃ ធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញថា ទោះជាមានវ៉ាក់សាំងអាចប្រើការបានហើយក៏ដោយ ក៏នៅតែត្រូវរង់ចាំការពិសោធមើលថា តើវានឹងអាចទប់ទល់ជាមួយនឹងការក្លាយពូជរបស់មេរោគវីរុសកូរ៉ូណា ដែលប្រែប្រួលគ្រប់ពេលវេលា មានទាំងកាន់តែសាហាវឡើង និងអន់ជាងសព្វថ្ងៃនេះបានដែរឬទេ?៕
ប្រភព៖ សារព័ត៌មានបរទេស
ប្រែសម្រួលដោយ តាវ៉ែនតា
August 13, 2020
តារាងចំណាត់ថ្នាក់ស្ដីអំពីតួលេខCOVID-19 នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
កម្ពុជានាព្រឹកនេះបានរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសCOVID-19 ចំនួន3នាក់បន្ថែមទៀត ដែលនេះបាននាំឱ្យតួលេខអ្នកឆ្លងវីរុសសរុបនៅកម្ពុជាកើនឡើងដល់272នាក់ ខណៈនៅទូទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ តួលេខសរុបនៃអ្នកឆ្លងវីរុសនេះ មានចំនួន143,749នាក់។
នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានប្រទេសចំនួន2ដែលបានរកឃើញអ្នកផ្ទុកវីរុសច្រើនជាង1សែននាក់ នោះគឺហ្វីលីពីន (143,749នាក់) និងឥណ្ឌូនេស៊ី (130,718នាក់)។ ប្រទេសដែលបានរកឃើញអ្នកឆ្លងវីរុសច្រើនជាង1ម៉ឺននាក់នៅតំបន់នេះ នោះគឺសិង្ហបុរី (55,395នាក់)។
ចំណែកប្រទេសដែលមានអ្នកស្លាប់ដោយសារវីរុសCOVID-19 ច្រើនជាងគេបង្អស់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ គឺប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយមានរហូតដល់5,903នាក់។
សូមពិនិត្យមើលតារាងចំណាត់ថ្នាក់ខាងក្រោម៖
តារាងចំណាត់ថ្នាក់ស្ដីអំពីតួលេខCOVID-19 នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍
ប្រភព៖ Worldometers
August 13, 2020