យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រចាំនៅកម្ពុជាបានឱ្យដឹងថាការហោះហើរទៅមកដោយត្រង់ ដែលបានរង់ចាំជាយូរមកហើយ រវាងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងកម្ពុជានឹងត្រូវគ្រោងធ្វើនៅឆ្នាំនេះ ដោយក្រុមហ៊ុន Citilink Indonesia ជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុន Garuda Indonesia ត្រូវបានគេ រំពឹងថានឹងបើកជើងហោះហើរត្រង់ជាលើកដំបូងរបស់ខ្លួន ពីរដ្ឋធានីហ្សាការតាមកភ្នំពេញ នៅខែមិថុនានេះ។
ឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូនេស៊ី ឯកឧត្តម Sudirman Haseng ជឿជាក់ថា ឆ្នាំ2019 គឺជាខួបលើកទី60នៃទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំង2 ដូច្នេះការហោះហើរត្រង់នេះ នឹងក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការបង្កើនទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងឥណ្ឌូនេស៊ី និងកម្ពុជា។ លើសពីនេះទៀតការហោះហើរលើកដំបូងរបស់ Citilink មកទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងខែមិថុនានេះ នឹងមិនត្រឹមតែជាសមិទ្ធផលដ៏ធំធេងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាវត្តមានដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ខួប2ឆ្នាំផងដែរ។
យោងតាមការពិភាក្សាគ្នា ប្រទេសទាំង2 បានស្វែងរកអំពីលទ្ធភាពនៃការហោះហើរដោយផ្ទាល់ ហើយមានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឥណ្ឌូនេស៊ីជាច្រើនកំពុងសិក្សាទីផ្សារកម្ពុជា។ ពីមុនការហោះហើរចំណាយពេលជាង8 ម៉ោង ដើម្បីធ្វើដំណើរពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមកកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែពេលនេះការហោះហើររបស់ Citilink នឹងចំណាយពេលត្រឹមតែ 3.5ម៉ោងប៉ុណ្ណោះ។
សេចក្តីប្រកាសនេះបង្ហាញថា កត្តាទីផ្សារនៅតែជាឧបសគ្គចម្បង ដើម្បីធ្វើឱ្យការហោះហើរដោយត្រង់អាចធ្វើទៅបាន។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលទាំង2 បានយល់ស្របគ្នាថា ការបង្កើតជើងហោះហើរត្រង់មានសារៈសំខាន់ណាស់ ដើម្បីពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគីល្អ នៅក្នុងវិស័យផ្សេងៗ និងលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជន និងប្រជាជន។ការហោះហើរត្រង់ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងជំរុញកំណើនមិនត្រឹមតែវិស័យទេសចរណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងជាការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនិងការវិនិយោគរវាងប្រទេសទាំង2 ទៀតផង។
យោងតាមទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងឥណ្ឌូនេស៊ីមានការកើនឡើងបន្តិចកាលពីឆ្នាំមុន ដោយឈានដល់តម្លៃ 556លានដុល្លារ ដែលចំនួននេះកើនឡើង 4%។ តែទោះបីជាពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតរបស់អាស៊ានមួយនេះនៅតែមានកម្រិតក៏ដោយ ក៏មន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មមើលឃើញសក្តានុពលដ៏អស្ចារ្យ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំង2ដែរ។
ឯកឧត្តម ឈួន ដារ៉ា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាណិជ្ជកម្មបានថ្លែងថា លោករំពឹងថាពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីកម្ពុជា-ឥណ្ឌូនេស៊ីនឹងកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងឆ្នាំខាងមុខ។ លោកថ្លែងថា “ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌូនេស៊ីជាច្រើន កំពុងស្វែងរកឱកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជា។ វាជាពេលវេលា ដែលក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌូណេស៊ី ពង្រីកអាជីវកម្ម និងការវិនិយោគរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា”។
ឯកឧត្តមបានថ្លែងថា៖“ការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសសម្បូរកោះមួយនេះ បានកើនឡើង33លានដុល្លារ ពោលគឺកើនឡើង 29%។ ការនាំចេញរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី មកកាន់កម្ពុជាមានតម្លៃ ប្រមាណ 525លានដុល្លារ គឺបានកើនឡើងតែ 2%ប៉ុណ្ណោះ”។
ឯកឧត្តម ឈួន ដារ៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា ផលិតផលឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលបានជ្រៀតចូលក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា រួមមានអាហារ និងភេសជ្ជៈ ផលិតផលថែរក្សាផ្ទះ ផលិតផលប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ផលិតផលឱសថ ផលិតផលគ្រឿងបន្លាស់ម៉ូតូ និងផ្លែឈើស្រស់ៗជាដើម ដោយប្រទេសកម្ពុជានាំចេញទៅវិញភាគច្រើនគឺ សម្លៀកបំពាក់ កៅស៊ូ និងស្បែកជើង ទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
ឯកឧត្តម ស៊ាង ថៃ អ្នកនាំពាក្យនៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានប្រាប់ឡារ៉ែនពាណិជ្ជថា៖“រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើការងារ ដើម្បីជំរុញពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីនៅតូចនៅឡើយ ប៉ុន្តែយើងកំពុងធ្វើការយ៉ាងច្រើនដើម្បីបង្កើនវា។ ការជួញដូរជាមួយប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី គឺពិបាកជាងប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់ ដូចជាប្រទេសថៃ ឬវៀតណាម និងឡាវ ព្រោះយើងមិនមានព្រំដែនជាប់គ្នា”។
ឯកឧត្តមបានមានប្រសាសន៍ថា៖“ការហោះហើរដោយផ្ទាល់រវាងប្រទេសនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលនេះ ដែលនឹងជួយសម្រួលសកម្មភាពប្រជាជន និងទំនិញ និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម។ យើងសង្ឃឹមថា ជើងហោះហើរដោយត្រង់នេះ នឹងបង្កើនចំនួនអ្នកទេសចរ និងវិនិយោគិន មកពីប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី”។
ឯកឧត្តម ក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា អ្វីដែលយើងមើលឃើញថា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅតូច គឺដោយសារបញ្ហាមួយចំនួន៖ “ទី1-កត្តាភូមិសាស្ត្រ ដោយយើងមានទីតាំងនៅឆ្ងាយពីគ្នា បើប្រៀបធៀបជាមួយ ប្រទេសឡាវ ថៃ និងវៀតណាមគាត់នៅក្បែរ ដូច្នេះការចេញចូលទំនិញវាងាយស្រួលជាង។ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី នៅឆ្ងាយ ហើយមុខទំនិញដែលបានផលិត ភាគច្រើនប្រហាក់ប្រហែលគ្នាផងដែរ ដែលពិបាកក្នុងការដោះដូរគ្នា”។
ឯកឧត្តម បានបន្តទៀតថា៖“ទី2-យើងធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងក្នុងគោលដៅនាំអង្ករទៅកាន់ប្រទេសនេះដែរ បើនាំទៅបាន តួលេខនឹងមានការកើនឡើង(ប្រមាណជា 40ម៉ឺនតោន) ប៉ុន្តែដោយសារមានការលំបាកក្នុងការលក់ ពីព្រោះអង្ករយើងត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថា គុណភាពល្អ តែតម្លៃខ្ពស់ជាងគេបន្តិច ទោះជាយើងធ្លាប់មានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការ និង MOUជាមួយគ្នាកន្លងមកក៏ដោយ ព្រោះការនាំអង្ករទៅកាន់ឥណ្ឌូនេស៊ី ទាល់តែឆ្លងកាត់ក្រុមហ៊ុនរដ្ឋសិន មិនអាចនាំចូលទៅកាន់ក្រុមហ៊ុនដែលទទួលទិញដោយត្រង់តែម្តងបានទេ គឺចំណុចនេះហើយដែលយើងកំពុងតែឱ្យខាងគាត់ជួយសម្រួល”។
សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំមុន មានប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីជាង 55,700នាក់បានមកទស្សនាប្រទេសកម្ពុជា ខណៈដែលប្រជាជនកម្ពុជាជាង 8,800 នាក់ បានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសសម្បូរកោះមួយនេះ។
ឯកឧត្តម ថោង ខុន រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងទេសចរណ៍កម្ពុជា ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជា និងឥណ្ឌូនេស៊ី ត្រៀមនឹងបើកជើងហោះហើរត្រង់រួមគ្នាឡើងវិញ ដើម្បីបង្កភាពងាយស្រួលដល់ការធ្វើដំណើរ របស់ភ្ញៀវទេសចរនៃប្រទេសទាំង2 ក្នុងន័យជំរុញកំណើនភ្ញៀវទេសចរឱ្យកើនឡើងទ្វេដង ខណៈកាលពីឆ្នាំ2018 កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសឥណ្ឌូនេស៊ីកើនឡើងប្រមាណ 11%។
ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី បានបញ្ជាក់ទៀតថា ក្រោយការបើកជើងហោះហើរដោយត្រង់នេះ កម្ពុជារំពឹងថា នឹងអាចស្រូបបានភ្ញៀវទេសចរពីឥណ្ឌូនេស៊ីកើនឡើងច្រើន ខណៈបច្ចុប្បន្នភ្ញៀវទេសចរឥណ្ឌូនេស៊ី មានត្រឹមតែជាង 50,000នាក់តែប៉ុណ្ណោះក្នុង 1ឆ្នាំនៃភ្ញៀវទេសចរសរុប ដែលកម្ពុជាទទួលបានជាង 6.2លាននាក់នោះ៕
