Author: ធឿន មករា

បញ្ហានៃការកើនឡើងកម្តៅផែនដី ត្រូវបានគេមើលឃើញថាបានបង្កើតឱ្យមានក្តីកង្វល់ជាច្រើនសម្រាប់ប្រទេសទាំងអស់លើពិភពលោក។ បញ្ហាទាំងអស់នេះត្រូវបានប្រទេសនានាប្រជុំ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយជារៀងរាល់ឆ្នាំ ខណៈបញ្ហានៃផលប៉ះពាល់របស់វាកំពុងកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងគ្រប់តំបន់ទាំងអស់លើពិភពលោក។

ដោយសារតែការឡើងនៃកម្តៅផែនដី ធ្វើឱ្យតំបន់ជាច្រើនជាពិសេសតំបន់កសិកម្មត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាខូចគុណភាពដី វារីអគ្គិសនីត្រូវបានរាំងស្ទះមិនអាចដំណើរការបាន ខណៈប្រជាជននៅគ្រប់តំបន់កាន់តែលំបាករស់នៅជាមួយនឹងសីតុណ្ហភាពដែលតែងតែកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ នៅប្រទេសខ្លះ ការរងឥទ្ធិពលនៃការកើនឡើងកម្តៅផែនដី បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ចង្វាក់ផលិតកម្ម និងជាឧបសគ្គយ៉ាងធំសម្រាប់វិស័យឧស្សាហកម្ម បើទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាក្នុងឧស្សាហកម្មមានការវិវឌ្ឍលឿនយ៉ាងណាក៏ដោយ។

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមទាំងអស់នេះ ការអប់រំ គឺជាច្រកដ៏សំខាន់មួយក្នុងចំណោមដំណោះស្រាយធំៗដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់លើបរិស្ថាន ដែលកើតឡើងដោយសារតែការកើនឡើងនូវកម្តៅផែនដីនេះ។ អ្នកជំនាញជាច្រើនមើលឃើញថា ប្រសិនបើប្រជាជនកាន់តែច្រើនចាប់ផ្តើមយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់នៃបញ្ហាដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ ពួកគេនឹងអាចចូលរួមចំណែកយ៉ាងធំដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ក្នុងសកម្មភាពនៃការរស់នៅ និងអាចស្វែងរកដំណោះស្រាយកាន់តែច្រើនសម្រាប់ពិភពលោក។

ដោយមើលឃើញពីសារៈសំខាន់នៃការអប់រំមនុស្សលើពិភពលោក ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាឡើងកម្តៅផែនដីនៅបណ្តាប្រទេសជាច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប បានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលមុខវិជ្ជាពាក់ព័ន្ធនឹងការកើនឡើងកម្តៅផែនដីនេះដល់សិស្សចាប់តាំងពីថ្នាក់បឋមសិក្សា ដើម្បីឱ្យពួកគេបានយល់ស៊ីជម្រៅនៅពេលពួកគេធំឡើង។ នៅប្រទេស នីវហ្ស៊ីលែនដ៍ សិស្សទាំងអស់ត្រូវបានគេបង្រៀនឱ្យយល់ដឹងពីហានិភ័យនៃគ្រោះធម្មជាតិ តាមរយៈការច្នៃមេរៀនមួយចំនួនសម្រាប់ឱ្យសិស្សអនុវត្ត។ ពួកគេបង្រៀនក្មេងៗឱ្យមើលឃើញពីហានិភ័យនាពេលអនាគត ដែលអាចនឹងកើតឡើង ប្រសិនបើមិនព្រមស្វែងរកដំណោះស្រាយ ឬរក្សាសកម្មភាពនានាដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានដូចពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។

បន្ថែមពីលើនេះមានប្រទេសខ្លះក៏បានចាប់ផ្តើមពន្យល់សិស្សឱ្យមើលឃើញពីសកម្មភាព ដែលកំពុងកើតឡើងជុំវិញខ្លួននៅក្នុងសហគមន៍របស់គេ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អនាគតនៃការរស់នៅ។ គេព្យាយាមបង្ហាញឱ្យឃើញពីផលប៉ះពាល់ដែលកើតចេញពីការបំពុលបរិយាកាស តាមរយៈសកម្មភាពសហគ្រាស និងការមិនសន្សំសំចៃលើមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ។ ការប្រើប្រាស់ខ្ជះខ្ជាយច្រើនជ្រុលលើសម្លៀកបំពាក់ ដែលវាអាចនឹងក្លាយជាសំណល់ចាស់ៗកាន់តែច្រើននៅលើផែនដី និងសកម្មភាពនៃការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីដោយមិនត្រឹមត្រូវ ដែលធ្វើឱ្យមានការខ្ជះខ្ជាយ និងការផលិតកាន់តែច្រើនជាដើម។

ការបណ្តុះផ្នត់គំនិតទាំងអស់នេះ ត្រូវបានគេរំពឹងទុកថា អាចនឹងធ្វើឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់លើពិភពលោកចាប់ផ្តើមពិចារណាលើចំណុចតូចៗ ដែលគេបានធ្វើ ដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថានលើពិភពលោក។ បន្ថែមពីលើនេះ កម្មវិធីសិក្សាមួយចំនួនក៏ត្រូវបានគេបញ្ចូលផ្នត់គំនិតនៃដំណោះស្រាយ ដូចជាការដាក់គម្រោងឱ្យសិស្សស្រាវជ្រាវ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយឆ្លាតវៃចំពោះការចូលរួមកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ ក៏ដូចជាការជំរុញនវានុវត្តន៍ជាដើម។

បន្ថែមពីលើនេះ មានប្រទេសខ្លះបានចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់វិធីឆ្លាតវៃដោយការបញ្ចូលគំនិតថែរក្សាបរិស្ថាន និងការដោះស្រាយបញ្ហាឡើងកម្តៅផែនដីនៅក្នុងម៉ោងបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងម៉ោងសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ។

ការធ្វើបែបនេះត្រូវបានគេជឿថា អាចនឹងធ្វើឱ្យសិស្សក្លាយជាអ្នកជំនាញដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងការប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្រ្ត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៃការរស់នៅរបស់មនុស្សដោយមិនមានផលប៉ះពាល់។

ប្រសិនបើធនធានមនុស្សនាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសកុមារតូចៗបានយល់ដឹងកាន់តែច្រើនពីផល-ប៉ះពាល់នៃបញ្ហាឡើងកម្តៅផែនដី និងបញ្ហាបរិស្ថានដែលពិភពលោកកំពុងព្រួយបារម្ភ ពួកគេអាចនឹងចូលរួមចំណែកគ្រប់សកម្មភាពទាំងអស់ដើម្បីកាត់បន្ថយបញ្ហាទាំងអស់នោះ។

ក្មេងៗនាពេលបច្ចុប្បន្ន នឹងក្លាយជាប្រជាជនសកម្ម ឬជាអ្នកជំនាញនៅគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ក្នុងថ្ងៃអនាគត ហេតុនេះ មិនថាពួកគេក្លាយជាអ្នកជំនាញផ្នែកសេវាកម្ម កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម ឬវិទ្យាសាស្ត្រនោះទេ ពួកគេនឹងអាចជាចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការប្រើប្រាស់សមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមតាមគ្រប់រូបភាព៕

កុមារជាវ័យដែលពូកែស្រមើស្រមៃបំផុត ហើយវ័យនេះជាវ័យដែលគិតថា គ្រប់យ៉ាងសុទ្ធតែអាចទៅរួច ហេតុនេះគ្មានអ្វីជាឧបសគ្គសម្រាប់ការគិតរបស់ពួកគេនោះទេ។ នៅដំណាក់កាលនេះ ជាដំណាក់កាលល្អក្នុងការបំផុស និងជំរុញឱ្យពួកគេមានការអភិវឌ្ឍបានលឿន ប្រសិនបើយើងចេះតម្រង់ទិស និងជំរុញភាពស្រមើស្រមៃនេះបានល្អ ប្រកបដោយភាពវិជ្ជមាន។

ជាធម្មតាគេតែងសង្កេតឃើញថា កុមារតូចៗតែងលេងម្នាក់ឯង និយាយម្នាក់ឯង គូររូបម្នាក់ឯង ឬស្រមើស្រមៃបង្កើតអ្វីៗប្លែកៗដោយខ្លួនឯង។ បើទោះបីជាកុមារមួយក្រុមលេងជុំគ្នា ឬមើលទៅដូចជានិយាយគ្នា តែពេលខ្លះប្រសិនបើយើងទៅឱ្យជិតបន្តិច យើងនឹងឃើញថា ពួកគេនិយាយរឿងផ្សេងៗពីគ្នា និងលេងដាច់ដោយឡែកពីគ្នាក៏មាន។

ស្ថានភាពបែបនេះជាស្ថានភាពទូទៅនៃធម្មជាតិ
របស់ក្មេងដែលកំពុងមានការវិវឌ្ឍបន្តិចម្តងៗក្លាយជាមនុស្សធំ។ ហេតុនេះប្រសិនបើអាណាព្យាបាលបានបណ្តុះបណ្តាលល្អលើដំណាក់កាលដំបូង ឬដំណាក់កាលគ្រឹះនៃជីវិតរបស់ក្មេងនេះ ពួកគេអាចនឹងអភិវឌ្ឍខ្លួនក្លាយជាមនុស្សខ្លាំងនាថ្ងៃអនាគតបាន។ ហេតុនេះហើយទើបយើងឃើញថា នៅបណ្តាប្រទេសនានា រួមទាំងកម្ពុជាយើងផង នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះគេកំពុងយកចិត្តទុកដាក់លើការអភិវឌ្ឍកុមារតូច ខ្លាំងជាងផ្នែកផ្សេងៗ។

លោកស្រី យឹម រ៉ាដែត នាយិកាមជ្ឈមណ្ឌល Global Art Cambodia បានលើកឡើងថា កុមារតូចជាវ័យដែលមានភាពស្រមើស្រមៃខ្ពស់ តែពេលខ្លះភាពស្រមើស្រមៃរបស់គេនោះពួកគេមិនអាចធ្វើឱ្យមនុស្សធំយល់ ឬមិនមានវិធីសាស្រ្តក្នុងការបង្ហាញឱ្យមនុស្សធំយល់បាន។ ហេតុនេះហើយទើបជាទូទៅគេឃើញថា កុមារតូចៗភាគច្រើនចូលចិត្តគូសវាស ឬគូររូបភាពដើម្បីបង្ហាញទៅមនុស្សធំ ដើម្បីចង់ឱ្យយើងយល់ពីអារម្មណ៍របស់ពួកគាត់។

ក្នុងវ័យនេះប្រសិនបើយើងបានអភិវឌ្ឍគំនិតច្នៃប្រឌិតរបស់គាត់ ឬបង្រៀនគាត់បន្ថែម ឱ្យគាត់យល់ដឹងពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការកែច្នៃភាពស្រមើស្រមៃរបស់គាត់ទៅជាគំនិតច្នៃប្រឌិត គាត់អាចនឹងក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ដែលពោរពេញដោយសមត្ថភាពក្នុងការបង្កើតអ្វីដែលថ្មីៗបាននាពេលអនាគត។

លោកស្រី យឹម រ៉ាដែត បាននិយាយថា៖ «ជាចំណុចល្អ អាណាព្យាបាលគួរយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការបំផុសឱ្យក្មេងតូចៗចេះគិតឱ្យបានច្រើន រួមជាមួយពេលដែលគេអាចកម្សាន្តប្រកបដោយភាពវិជ្ជមាន។ ជាក់ស្តែង ការគូររូប ឬការគូរគំនូរច្នៃប្រឌិត អាចជាជម្រើសល្អមួយដែលអាណាព្យាបាលគួរពិចារណា ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលក្តីស្រមៃរបស់ក្មេងឱ្យកាន់តែមានថាមពលឡើង»។

លោកស្រីនាយិកាបានបញ្ជាក់ថា អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងសុទ្ធតែកើតចេញពីការស្រមើស្រមៃ និងការគិតរបស់មនុស្ស។ បន្ទាប់ពីបានបង្កើតគំនិតហើយ គេជំរុញភាពច្នៃប្រឌិតនោះឱ្យក្លាយជាគំរូតាមរយៈការគូសចេញជាគំរូម៉ូដែល ឬប្លង់គម្រោងជាដើម។

ហេតុនេះប្រសិនបើក្មេងតូចៗមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់គំនិតច្នៃប្រឌិតរបស់ខ្លួន អនាគតទៅ ពួកគេនឹងក្លាយជាមនុស្សដែលពិភពលោកត្រូវការ ខណៈអ្នកជំនាញសំខាន់ៗ ឬអ្នកដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការរិះរកគំហើញថ្មីៗ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាបុគ្គលសំខាន់លើពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ៕

ការសិក្សាភាសាបរទេសបានក្លាយជាជម្រើសដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរក្នុងសម័យថ្មីនេះ ព្រោះប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់ៗមិនចេះភាសាបរទេសដែលជាភាសាសម្រាប់ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិទេ ពួកគេអាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់ឱកាសការងារ ឬឱកាសអាជីវកម្មផ្សេងៗជាដើម។

កាលពីមុន ភាសាអង់គ្លេស ជាជម្រើសសំខាន់ដែលប្រជាជនកម្ពុជាជំរុញឱ្យកូនសិក្សា ព្រោះវាជាភាសាសកលដែលមនុស្សជាច្រើនលើពិភពលោកប្រើប្រាស់ តែមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ បន្ទាប់ពីភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ ឬស្ទើរតែចេះគ្រប់គ្នាទៅហើយនោះ ភាសាចិនបានវិវឌ្ឍខ្លួនបន្តិចម្តងៗ ក្លាយជាភាសាអាទិភាពមួយដែលប្រជាជនខ្មែរចាប់អារម្មណ៍។

លោក លន់ ភារិន នាយកសិក្សាធិការនៃក្រុមហ៊ុន វេសឡាញ អេឌ្យូខេសិនគ្រុប បានលើកឡើងថា ការឱ្យកូនសិក្សាភាសាចិន មិនមែនជារឿងថ្មីនោះទេសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរយើង ព្រោះប្រជាជនយើងបានជ្រើសរើសសិក្សាភាសានេះជាយូរណាស់មកហើយ តែអ្វីដែលជាចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះ គឺកំណើននៃការសិក្សាភាសាចិននាពេលបច្ចុប្បន្នមានការកើនឡើង។

បើមើលតាមចំនួននៃការចុះឈ្មោះសិក្សារបស់សិស្សនៅសាលាវេសឡាញន៍ យើងឃើញថា កាលពីសាលាបើកបង្រៀនភាសាចិនដំបូងៗកាលពី4ឆ្នាំមុន មានអ្នកសិក្សាតែជាង 100នាក់ប៉ុណ្ណោះ តែបច្ចុប្បន្ននេះ មានសិស្សចុះឈ្មោះសិក្សារហូតដល់ប្រមាណ 500នាក់។ ចំណុចនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា អាណាព្យាបាលកំពុងចាប់អារម្មណ៍ឱ្យកូនសិក្សាភាសាចិនមានចំនួនកាន់តែច្រើនឡើងពី 1ឆ្នាំទៅ 1ឆ្នាំ។

លោក លន់ ភារិន បាននិយាយថា៖ «មូលហេតុដែលនាំឱ្យមានការកើនឡើងនូវចំនួនអ្នកសិក្សាភាសាចិន ដោយសារតែបច្ចុប្បន្ននេះយើងមើលឃើញថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលចិន ដែលធ្វើឱ្យទំហំនៃការវិនិយោគ ក៏ដូចជាការរកស៊ីជាមួយគ្នាមានសកម្មភាពកាន់តែច្រើនឡើង។

ហេតុនេះហើយ ទើបអាណាព្យាបាលកាន់តែច្រើនបានមើលឃើញថា ការចេះភាសាចិនជាឱកាសល្អមួយសម្រាប់កូនៗរបស់គាត់ ដើម្បីទទួលបានឱកាសការងារល្អ ឬភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មបានកាន់តែងាយស្រួល»។

លោកភារិន បានបន្ថែមទៀតថា បច្ចុប្បន្ននេះ ភាសាចិនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ច្រើនឡើងៗនៅលើពិភពលោកសម្រាប់ការទំនាក់ទំនងផ្នែកជំនួញ ហេតុនេះប្រសិនបើប្រជាជនយើងចេះប្រើប្រាស់ភាសាចិនបានល្អ បន្ថែមពីលើភាពច្បាស់លាស់នៃភាសាជាតិរបស់យើងផងនោះ នោះពួកគាត់នឹងអាចទទួលបានឱកាសការងារល្អនៅថ្ងៃអនាគត។

ជាក់ស្តែងយើងឃើញថា ទំហំនៃការបណ្តាក់ទុនវិនិយោគពីចិនមកកាន់កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន មានការកើនឡើងកាន់តែធំ ហេតុនេះបណ្តាក្រុមហ៊ុនសហគ្រាស និងចង្វាក់ផលិតកម្មជាច្រើននឹងត្រូវការធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាពប្រើប្រាស់ភាសាចិនបាន។

ប្រសិនបើយើងចេះប្រើប្រាស់ភាសាចិន យើងនឹងអាចស្ថិតក្នុងបញ្ជីបុគ្គលអាទិភាពក្នុងការស្រូបបានឱកាសការងារទាំងអស់នោះ។ បន្ថែមពីលើនេះ សម្រាប់ការធ្វើអាជីវកម្មក៏មិនខុសពីការធ្វើការងារប៉ុន្មានដែរ។

នៅពេលដែលយើងចេះប្រើប្រាស់ភាសាចិនបានល្អ យើងនឹងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការទំនាក់ទំនង ឬរកស៊ីជាមួយនឹងអ្នកវិនិយោគចិន ដែលធ្វើឱ្យអាជីវកម្មរបស់យើងកាន់តែអភិវឌ្ឍបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

បច្ចុប្បន្ននេះយើងឃើញហើយថា អ្នករកស៊ីចិនបានមកបោះទុនយ៉ាងច្រើនលើវិស័យអចលនទ្រព្យ និងបានបើកចំហរឱកាសជាច្រើនសម្រាប់ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងដែលប្រជាជនយើងអាចទាញផលចំណេញបាន។

ជាយោបល់ចំពោះសិស្សានុសិស្ស និងអាណាព្យាបាល អ្នកអប់រំខាងលើបានលើកឡើងថា អាណាព្យាបាលអាចពិចារណាក្នុងការកំណត់ភាសាចិនជាភាសាបន្ថែមមួយ ដែលអាចឱ្យកូនៗជ្រើសរើសសិក្សាបាន បន្ថែមពីលើភាសាអង់គ្លេស។

កាលណាពួកគាត់បានយល់ដឹងពីភាសាកាន់តែច្រើន ជាពិសេសភាសាដែលមានសក្តានុពលសម្រាប់ទំនាក់ទំនងនានា ពួកគាត់នឹងអាចបន្តស្វែងយល់ពីអ្វីដែលជាប្រភពចំណេះដឹងបន្ថែម និងអាចបំពេញភាពខ្វះខាតមួយចំនួនឱ្យក្លាយជាមនុស្សដែលមានបញ្ញាកាន់តែខ្លាំង ក្នុងការចូលរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍សង្គម
ឱ្យកាន់តែរីកចម្រើននាថ្ងៃអនាគត៕

បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាជន​នៅ​កម្ពុជា​ក៏ដូចជា​បណ្តា​ប្រទេស​នានា​លើ​ពិភពលោក​កំពុង​រស់នៅក្នុង​ជីវិត​ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ដោយ​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មាន ដោយ​ក្នុងនោះ​ប្រភពព័ត៌មាន​រាប់ពាន់​ព័ត៌មាន​បាន​ចូលមកក្នុង​ជីវិត​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស​គ្រប់ពេលវេលា​តាមរយៈ​បណ្តាញ​សង្គម។

ក្នុងចំណោម​បណ្តាញ​បច្ចេកវិទ្យា​ផ្សព្វផ្សាយទាំងអស់នោះ មានព័ត៌មាន​ជាច្រើន​ជា​ព័ត៌មាន​ដែលមាន​តម្លៃ​សម្រាប់​ការរស់នៅ តែ​ក៏មានព័ត៌មាន​មិនតិច​ទេ​ដែលជា​ព័ត៌មាន​ក្លែងក្លាយ ឬ​ជា​ព័ត៌មាន​ដែល​បង្កបញ្ហា​ដល់​ការរស់នៅ​របស់​យើងម្នាក់។

ឯកឧត្តម ខៀវ កា​ញារី​ទ្ធ បាន​លើកឡើងថា បច្ចុប្បន្ននេះ​ដោយសារ​តែមាន​ការរីក​ចម្រើន​ផ្នែក​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មានវិទ្យា និង​ស្រប​ពេលដែល​ប្រជាជន​ភាគច្រើន​មានប្រើ​ប្រាស់​ទូរស័ព្ទ​ដែ​ស្មា​ត​ហ្វូ​នយើង​ឃើញថា ​មានព័ត៌មាន​ជាច្រើន​ត្រូវបាន​គេ​ចែករំលែក​ជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ។

ព័ត៌មាន​ទាំងអស់នោះមាន​ព័ត៌មាន​ខ្លះ​មិនមែនជា​ព័ត៌មាន​ដែលមាន​តម្លៃ​សម្រាប់​ការរស់នៅ​នោះទេ តែ​វា​បែរជា​ធ្វើឱ្យ​យើង​ខាតបង់​ពេលវេលា ឬ​ប៉ះពាល់​ដល់​ការរស់នៅ​របស់​យើង​ថែម​ទៀតផង។

ហេតុនេះ​អ្វីដែល​យើង​អាច​ធ្វើបាន​គឺ​ព្យាយាមទប់ស្កាត់​បញ្ហា​ព័ត៌មាន​ក្លែងក្លាយ ស្រប​ពេលដែល​ប្រជាជន​ក៏​គួរតែ​ព្យាយាម​ស្វែងយល់​ពី​វិធីសាស្រ្តក្នុងការ​ទទួល​ព័ត៌មាន​ឱ្យបាន​ល្អ។

ឯកឧត្តម ខៀវ កា​ញារី​ទ្ធ បាន​មានប្រសាសន៍ថា៖ “ការទទួលយក​ព័ត៌មាន និង​ការអាន​ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​ដ៏​ល្អ​ក្នុងការ​អភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព តែ​អ្វីដែល​យើង​អាច​ធ្វើបាន​គឺ​ព្យាយាម​ក្នុងការ​ដកស្រង់ ឬ​ចេះ​ជ្រើស​រើសយក​ប្រភពព័ត៌មាន​ដែលមាន​តម្លៃ​សម្រាប់​ការអភិវឌ្ឍ​សមត្ថភាព មិនមែន​ទទួលយក​គ្រប់​រឿង​នោះទេ”។

ឯកឧត្តម រដ្ឋមន្ត្រី​ក៏​ធ្លាប់បាន​បញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា មុននឹង​ទទួលយក​ព័ត៌មាន​ណាមួយ​យើង​គួរ​ផ្ទៀ​ង​ផ្ទាល់​ពី​ប្រភព និង​មើល​ឱ្យ​ច្បាស់​ដើម្បី​ឱ្យដឹងថា​អ្នកណា​ជា​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ​រឿង​ទាំងអស់នោះ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត គួរ​ចំណាយពេល​ក្នុង​ការមើល​ឱ្យបាន​លម្អិត ចៀសវាង​គ្រាន់តែ​មើល​ចំណងជើង ឬ​មើល​សាច់រឿង​មិន​ច្បាស់​ក៏​ចាត់ទុកថា​ខ្លួនឯង​បានទទួល​ព័ត៌មាន​លម្អិត​ហើយ រួច​ក៏​ឈប់​ស្វែងយល់​បន្ថែម​លើ​រឿង​ទាំងអស់នោះ។ បញ្ហា​នេះ​អាច​នឹង​បង្កើតជា​បញ្ហា​ជាច្រើន​ទៀត​ប្រសិនបើ​យើង​បន្ត​ចែករំលែក​រឿង​ដែល​មិន​ច្បាស់លាស់​ទាំងអស់នោះ​ដែល​ធ្វើឱ្យ​រឿង​មិនល្អ​រីក​រាលដាល​កាន់តែ​ច្រើនឡើង។

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ទាំងអស់នេះ ព្រះ​តេជគុណ គូ សុភាព បាន​លើកឡើងថា ការផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​នៅក្នុង​បណ្តាញ​សង្គម មនុស្ស​ភាគច្រើន ផ្សព្វផ្សាយ​តាម​អារម្មណ៍ តាម​ការយល់ឃើញ និង​តាម​កម្រិត​នៃ​ការយល់ដឹង​របស់​មនុស្សម្នាក់។

មាន​មនុស្ស​ខ្លះ​ចូលចិត្ត​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ដោយ​មិនបាន​ពិចារណា​វែងឆ្ងាយ​ខណៈ​ព័ត៌មាន​ទាំងអស់នោះ​ពេលខ្លះ​
ជា​មេរោគ​ដែល​បំផ្លាញ​ដល់​ការគិត ភាពស្រស់​ស្រាយ
និង​បញ្ហា​ក្នុងការ​រស់នៅ​របស់​ម​នុស្ស​របស់​យើង។

ហេតុនេះ​អ្វីដែល​សំខាន់​គឺ​ព្យាយាម​ស្វែងរក​ប្រភព​ទាំងឡាយណា​ដែលមាន​ប្រយោជន៍ ផ្តល់​ចំណេះដឹង និង​ផ្តល់ព័ត៌មាន​ជាក់លាក់​ដែល​សំខាន់​សម្រាប់​ការរស់នៅ​ជាក់ស្តែង។

ព្រះ​តេជគុណ គូ សុភាព មាន​សង្ឃដីកា​ថា៖“បច្ចុប្បន្ននេះ មាន​មនុស្ស​ជាច្រើន​ចូលចិត្ត​ទទួលយក​ព័ត៌មាន​ហើយ​បន្តធ្វើ​ការចែករំលែក​ដោយ​មិនបាន​ប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយ​បណ្តោយឱ្យ​ទម្លាប់​អាក្រក់​ទាំងអស់នោះ ក្លាយជា​ប្រភព ឬ​ជា​មេរោគ​ក្នុង​ជីវិត​រស់នៅ​ប្រចាំថ្ងៃ”។

បើតាម​អ្នក​អប់រំ​ខាងលើ បាន​ណែ​នាំ​ថា យើងម្នាក់ៗគួរ​ព្យាយាម​សង្កេត និង​ព្យាយាម​រស់ក្នុង​ជីវិត​ជាក់ស្តែង​ឱ្យបាន​ច្រើន ហើយ​គួរ​ព្យាយាម​ចេះ​បង្វឹក​ស្មារតី​ពិចារណា​ឱ្យបាន​ច្រើន​ដើម្បី​ចៀសវាង​កុំឱ្យ​ឆាប់​ជឿ​គេ​លើ​រឿង​ណាមួយ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលដែល​យើង​ទម្លាប់ដដែលៗក្នុង​ការជឿ​លើ​រឿង​ណាមួយ​ដែល​យើង​បានឃើញ នោះ​យើង​នឹង​ចាប់ផ្តើម​ក្លាយជា​មនុស្ស​ត្រចៀកស្រាល ចិត្ត​ស្រាលឆាប់​រំភើប ឆាប់​ខឹង ឬ​ឆាប់​មានប្រតិកម្ម​ដោយសារតែ​រឿងរ៉ាវ​នានា​ដែល​យើង​បានឃើញ​ជា​រៀងរាល់ថ្ងៃ។

នោះ​ពេល​យើង​ផ្តេកផ្តួល​លើ​រឿង​ខាងក្រៅ​ច្រើនពេក យើង​នឹង​ក្លាយជា​មនុស្ស​ដែល​បាត់បង់​សមត្ថភាព​ក្នុងការ​ពិចារណា ឬ​បាត់បង់​ទំនុកចិត្ត​លើ​ខ្លួនឯង​បន្តិចម្តង។ បញ្ហា​នេះ​អាច​នឹង​ជះ​ផល​អវិជ្ជមានច្រើនឡើងៗប្រសិនបើ​យើង​ចាប់ផ្តើម​បន្តធ្វើ​ជា​អ្នក​បញ្ចេញមតិ​លើ​រឿងរ៉ាវ​មួយ​ដែល​មិន​យើង​បានឃើញ​នោះ ឬ​បន្ថែមបន្ថយ​ដោយ​អារម្មណ៍ស្រាលៗរបស់​យើង​ទៅកាន់​អ្នកដទៃ​ជាច្រើន​នាក់​ផ្សេងទៀត។

គួរបញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា ដើម្បី​ធានាថា​ព័ត៌មាន​ដែល​យើង​ទទួលបាន​នោះ​ជា​ព័ត៌មាន​ដែលមាន​គុណភាព អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​ព័ត៌មាន​ភាគច្រើន​ណែនាំឱ្យ​អ្នកអាន ឬ​អ្នកទស្សនា​មើល​ឱ្យបាន​ច្បាស់​ជាមុនសិន​ពី​ប្រភព​របស់​អ្នក​ផ្សាយ​ព័ត៌មាន។ អ្នក​អាច​ចាំបាច់​ត្រូវ​ដឹងថា​តើ​ស្ថាប័ន​ដែល​បានចេញ​ផ្សាយ​នោះ​ជា​ស្ថាប័ន​ផ្លូវការ ឬ​គ្រាន់តែ​ជា​បុគ្គល​ឯកជន។

បន្ទាប់មកទៀត ក៏​គួរតែ​ផ្ទៀ​ង​ផ្ទាត់​ផងដែរ​ពី​ប្រភព​ដែល​បាន​បញ្ចេញមតិ​ក្នុង​ព័ត៌មាន​នោះ​ថា​ជា​អ្នកជំនាញ ជា​អាជ្ញាធរ ឬ​គ្រាន់តែ​ជា​បុគ្គល​ឯកជន​ដែល​បាន​បញ្ចេញមតិ​លើ​រឿង​ណាមួយ​ដែល​ខ្លួន​បាន​ជួប។ បន្ថែម​ពីលើ​នេះ អ្នកទទួល​ព័ត៌មាន​ក៏​គួរតែ​ព្យាយាម​ក្នុងការ​ថ្លឹងថ្លែង​ពី​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ និង​ពិចារណា​ពី​លទ្ធភាព​ដែល​អាចទៅរួច​នៃ​មតិយោបល់​ទាំងអស់នោះ​បន្ថែម ដើម្បី​ធានាថា​តើ​អ្វី​ដែលជា​ការលើកឡើង​នោះ​អាចមាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ការរស់នៅ ឬ​វា​គ្រាន់តែ​ជា​រឿង​ស្រមើស្រមៃ៕

បច្ចុប្បន្ននេះ កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​ដែលមាន​ដី​ទំនេរ​ច្រើន​ជាពិសេស​នៅ​តំបន់​ជនបទ ហើយ​ស្រប​ជាមួយគ្នានេះដែរ យើង​ឃើញថា​តំបន់​ទាំងអស់នោះ​ពេលខ្លះ​ជា​តំបន់​ដែលមាន​សក្តានុពល​ទេសចរណ៍​ គ្រាន់តែ​ប្រជាជន​មិនទាន់មាន​សមត្ថភាព​ក្នុងការ​កែច្នៃ​តំបន់​នោះ​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ស្រស់ស្អាត និង​ទាញ​ប្រយោជន៍​បានយូរ​អង្វែង​តែប៉ុណ្ណោះ។

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​នេះ ឯកឧត្តមថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងទេសចរណ៍ បាន​លើកឡើងថា ​កម្ពុជាជា​ប្រទេស​​ដែលមាន​សក្តានុពល​ផ្នែក​ទេសចរណ៍ ទាំង​ទេសចរណ៍វប្បធម៌ និង​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ។

នៅ​ទូទាំងប្រទេស មាន​តំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍​ជាច្រើន​ដែល​អាច​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​ឱ្យ​ចាប់អារម្មណ៍​ ព្រោះ​យើង​មាន​តំបន់​ជាច្រើន​ដែលមាន​លក្ខណៈ​អស្ចារ្យ​ពី​ធម្មជាតិ ដូច​ជាមាន​តំបន់​អភិរក្ស​សត្វ​ស្លាប តំបន់ភ្នំតំបន់​គម្រប​ព្រៃឈើ និង​តំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍​ជាច្រើន​ផ្សេងទៀត​ដែល​ស្ថិតនៅ​ពេញ​ផ្ទៃ​ប្រទេស តែ​អ្វី​ដែលជា​បញ្ហា​គឺ​តំបន់​ខ្លះ​មិនទាន់មាន​មនុស្ស​ទៅដល់ និង​កន្លែង​ខ្លះទៀត​មិនទាន់បាន​អភិវឌ្ឍ​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​នៅឡើយ។

ឯកឧត្តម ថោង ខុន បាន​មានប្រសាសន៍ថា៖“នៅ​ទូទាំងប្រទេស​យើង​មាន​តំបន់​ជាច្រើន​ដែល​អាច​កែច្នៃ​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍ ជាពិសេស​ទេសចរ​ណ៍ស​ហគ​មន៍ ដោយសារតែ​យើង​មិនទាន់មាន​ធនធាន​គ្រប់គ្រាន់ ឬ​មិនទាន់មាន​អ្នក​ផ្តួច​ផ្តើមគំនិត​ច្រើន​ដើម្បី​កែច្នៃ​តំបន់​នានា ឬ​សហគមន៍​របស់គាត់​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍។

ទោះជា​យ៉ាងនេះ​ក្តី ក្រសួងទេសចរណ៍ ក៏បាន​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ក្នុងការ​ជំរុញឱ្យមាន​កា​រ​បណ្តុះបណ្តាល ទាំង​ការបណ្តុះបណ្តាល​ក្នុង​គ្រឹះស្ថាន​អប់រំ និង​បណ្តុះបណ្តាល​នៅ​សហគមន៍​ផ្ទាល់​ដើម្បីឱ្យ​ពួកគេ​មានចំណេះដឹង​ក្នុងការ​រៀបចំ​តំបន់​របស់ខ្លួន​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍”។

ឯកឧត្តម​រដ្ឋមន្ត្រី​បាន​លើកឡើងថា ការកែច្នៃ​តំបន់​នានា​ឱ្យទៅជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​នៅតាម​ជនបទ ជា​វិធី​ល្អ​មួយ​ក្នុង​ការជំរុញឱ្យ​ប្រជាជន​ចេះ​ថែរក្សា​ធនធានធម្មជាតិ​ក្នុង​តំបន់​របស់ខ្លួន និង​ចេះ​ប្រើប្រាស់​ដី​ទំនេរ​របស់ខ្លួន​ដើម្បី​បម្រើឱ្យ​ផលប្រយោជន៍​ទេសចរណ៍។

មាន​តំបន់​ខ្លះ​គេ​បង្កើតជា​សួន​បន្លែ ខណៈ​កន្លែង​ខ្លះទៀត​គេ​ក៏បាន​បង្កើតជា​កសិដ្ឋាន​នានា​ដើម្បី​ប្រមូល​ផល​ផ្គត់ផ្គង់​ឱ្យ​ភ្ញៀវទេសចរ​ដែល​មក​កម្សាន្ត​នៅ​តំបន់​របស់​ពួកគាត់​ដែល​ធ្វើឱ្យ​គាត់​ទទួលបាន​ចំណូល​ជាប់​ជាប្រចាំ។

ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​នេះដែរ លោក ពត សុផល ស្ថាបនិក​អង្គការ​អភិវឌ្ឍ​មូលដ្ឋាន (OBT) បាន​លើកឡើងថា ទេសចរណ៍​ជា​ផ្នែក​យ៉ាងសំខាន់​ដែល​អាច​ជំរុញ​ឱ្យ​តំបន់​ជនបទ​អភិវឌ្ឍ​បាន​លឿន និង​ប្រកបដោយ​ភាពស្រស់ស្អាត។

នៅពេល​តំបន់ ឬ​សហគមន៍​មួយ​ត្រូវបាន​គេ​កែច្នៃ​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​ទេសចរណ៍ ប្រជាជន​នៅ​តំបន់​ទាំងអស់នោះ​នឹង​ទទួលផល​ទាំងអស់គ្នា ទាំង​ការអប់រំ បញ្ហា​ជីវភាព និង​ការ-ទំនាក់ទំនង​ជាដើម។

ប្រជាជន​ដែលមាន​ពេលទំនេរ​ច្រើន​ដោយសារតែ​ជីវភាព​ពឹងផ្អែក​ទាំងស្រុង​លើ​កសិកម្ម ក៏​ចាប់ផ្តើម​មាន​ភាព​មមាញឹក​ដោយសារតែ​គាត់​អាចធ្វើ​ការងារ​នៅក្នុង​តំបន់​របស់គាត់ ឬ​ប្រើប្រាស់​ធនធាន​ដែលមាន​ស្រាប់​ដើម្បី​ទទួលបាន​ផលប្រយោជន៍​ពី​ទេសចរណ៍​ផងដែរ។

លោក ពត សុផល បាន​និយាយថា៖ “នៅ​តំបន់​ជនបទ មាននៅ​សល់​ដី​ទំនេរ​ច្រើន ហេតុនេះ​ប្រសិនបើ​ប្រជាជន​ចាប់ផ្តើម​ប្រមូលផ្តុំ​គ្នា​កែច្នៃ​តំបន់​ទាំងអស់នោះ​ឱ្យទៅជា​តំបន់​ទេសចរណ៍ នោះ​យើង​នឹង​អាច​ទទួលបាន​ផល​យូរអង្វែង”។

លោក​សុផល បាន​បន្ថែមទៀតថា ថ្មីៗនេះ​មាន​គំរូល្អជា​ច្រើន​ដែល​បានចាប់ផ្តើម​បង្ហាញឱ្យឃើញ​ពី​សក្តានុពល​នៃ​ការកែច្នៃ​ដី​ទំនេរ​ឱ្យ​ក្លាយជា​តំបន់​កម្សាន្ត​នៅតាម​ខេត្ត​នានា​នៅ​ទូទាំងប្រទេស។

មាន​តំបន់​ខ្លះ​គេ​ប្រើប្រាស់​ដី​កសិកម្ម ឬ​ដី​ក្នុង​សហគមន៍​ដើម្បី​ដាំ​ផ្កា​សម្រាប់​លក់​ផង និង​ដាំ​សម្រាប់​តាំង​លម្អ​ផង​ដែល​អាចធ្វើឱ្យ​អ្នក​ខាងក្រៅ​ចាប់អារម្មណ៍ហើយ​ទៅ​កម្សាន្ត ស្រប​ពេលដែល​សហគម​ន៍​ខ្លះទៀត​គាត់​ចាប់ផ្តើម​បង្កើត​សួន​បន្លែ និង​រៀបចំ​តំបន់​ណាមួយ​ដែល​នៅ​ជិត​តំបន់​ទេសចរណ៍​ដើម្បី​ភ្ជាប់​ខ្សែ​ទស្សនកិច្ច​ទេសចរណ៍ ឬ​ភ្ជាប់​តំបន់​ទេសចរណ៍ធំៗមក​សហគមន៍​របស់​ខ្លួន។ ជា​ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើ​តំបន់​មួយ​មាន​ទឹកធ្លាក់ ឬ​មាន​ទេសចរណ៍ធំៗ

ណាមួយ​នៅក្នុង​ខេត្ត យើង​អាច​បង្កើតកូន​តំបន់​ទេសចរណ៍​ប្លែក​តូចមួយ​នៅក្នុង​សហគម​ន៍​ដែល​នៅក្បែរនោះ។ នៅពេល​ភ្ញៀវ​មកលេង​តំបន់​ទេសចរណ៍ធំៗ គេ​អាច​នឹង​ឆៀង​ចូល​ទទួលទាន​អាហារ ឬ​មក​ថតរូប​កម្សាន្ត​នៅ​សហគមន៍​របស់​យើង ដោយសារតែ​ចម្ងាយនៅ​ជិតគ្នា​ជាដើម។

គួរ​បញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះ អ្នក​ដែល​កំពុងធ្វើការ​ងារ ឬ​កំពុង​រស់នៅ​ទីក្រុង​កំពុងមាន​និន្នាការ​មួយ​ចង់​សម្រាក​កម្សាន្ត​ជាមួយ​តំបន់​ដែលមាន​បន្លែស្រស់​ល្អ គ្មាន​ជាតិគីមី ឬ​ចង់​មាន​ចម្ការ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ជាដើម តែ​មិនមាន​អ្នក​មើលថែ។

ហេតុនេះ​ការបង្កើត​សហគមន៍​ទេ​សចរណ៍ ដោយ​បន្ថែម​ចម្ការ​បន្លែ ឬ​ផ្គត់ផ្គង់​ផលិតផល​កសិកម្មល្អៗអាចនឹងទទួល​បានកា​រ​ចាប់អារម្មណ៍​កាន់តែច្រើន​ពី​ប្រជាជន​ដែល​កំពុងមាន​តម្រូវការ​ខ្ពស់​នូវ​បន្លែ​ធម្មជាតិ ស្របពេលដែល​ពួកគេ​កំពុង​ព្រួយបារម្ភ​ពី​បញ្ហា​អាហារ​គីមី៕