ថ្ងៃទី17 ខែមីនា ឆ្នាំ2020 នេះ ក្រសួងសុខាភិបាលបានប្រកាសឱ្យបិទការជួបជុំបែបសាសនាគ្រប់ប្រភេទទាំងអស់ជាបណ្តោះអាសន្ន រហូតដល់ពេលជំងឺកូដីដ19 បានធូរស្រាល។
ការបិទនេះគឺយោងតាមអនុសាសន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន ស៊ែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៕
អ្នកម្តាយថ្មោងថ្មីជាច្រើននាក់ ប្រហែលជាមានកង្វល់ច្រើនក្នុងរឿង “ការចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះម្តាយ” ព្រោះមានអ្នកម្តាយជាច្រើននាក់ ដែលប្រសូតបុត្ររួចហើយ ទឹកដោះមិនបានហូរចេញមកភ្លាមៗ ឯអ្នកម្តាយខ្លះទៀត ក៏អាចនឹងមានកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងរាងកាយ និងសុខភាពរបស់ខ្លួនឯងថា តើខ្លួនបានត្រៀមរួចរាល់ក្នុងការបំបៅទឹកដោះកូនហើយឬនៅ?ជាដើម ទើបកើតចេញជាសំណួរផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងការបំបៅដោះកូនថា តើការបំបៅទឹកដោះកូនបែបនេះអាចធ្វើបានឬទេ? ដូច្នេះយើងនាំគ្នាមកមើលថា តើសំណួរទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ?
1. បៅដោះម្តាយហើយ កូនក្អែ ក្អួតចេញមកវិញ នេះបញ្ជាក់ថា កូនមានប្រតិកម្មចាញ់ជាមួយទឹកដោះម្តាយឬទេ? និងត្រូវបញ្ឈប់ការបំបៅទឹកដោះកូនឬទេ?
រឿងនេះមិនអីទេ… បើកូនក្អែទឹកដោះចេញមកវិញ ចូរគិតមុនគេថា តើអ្នកម្តាយឱ្យកូនបៅទឹកដោះច្រើនពេកទេដឹង? និងដែលឃើញកូនស្រែកយំញឹកញាប់នោះ កូនអាចនឹងមិនបានឃ្លានមឹមទេ តែអាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុផ្សេងទៀត។ បើកូនស្រែកយំ ក៏គួរតែពដើរលេងខ្លះផង មិនមែនឃើញកូនស្រែកយំហើយ គិតតែពីលើកកូនមកបំបៅដោះតែម្យ៉ាងនោះទេ ព្រោះនេះមិនមែនជារឿងល្អប៉ុន្មានឡើយ។
2. ម្តាយកើតប្រតិកម្មចាញ់(អាលែកហ្ស៊ី) នៅលើរាងកាយ តើឱ្យកូនបៅទឹកដោះបានឬទេ?
អាចឱ្យកូនបៅទឹកដោះបានតាមប្រក្រតី… តែត្រូវកាត់បន្ថយអាហារណាដែលជំរុញឱ្យកើតប្រតិកម្ម ដូចជា សណ្តែក ផលិតផលធ្វើអំពីទឹកដោះ ស៊ុត អាហារសមុទ្រ និងម្សៅសាលីជាដើម។
3. មានកូនភ្លោះឱ្យកូនបៅទឹកដោះម្តាយ តើគ្រប់គ្រាន់ឬទេ?
បើអ្នកម្តាយមានគភ៌កូនភ្លោះនោះ រាងកាយនឹងទទួលដឹងបានដោយខ្លួនឯងតាមធម្មជាតិ ហើយរាងកាយនឹងផលិតទឹកដោះចេញមកឱ្យគ្រប់គ្រាន់ជាមួយតម្រូវការរបស់កូនទាំងពីរយ៉ាងពិតប្រាកដ។
4. ដោះខ្វាក់ ក្បាលដោះខ្លី តើបំបៅទឹកដោះកូនបានឬទេ?
បាន! នៅពេលពិនិត្យគភ៌ គ្រូពេទ្យនឹងបានដឹងរឿងទាំងនេះស្រេចទៅហើយ ហើយនិងណែនាំពីវិធីការបំបៅទឹកដោះកូនដែលត្រឹមត្រូវឱ្យអ្នកម្តាយយកទៅប្រតិបត្តិដោយខ្លួនឯង។ អ្នកម្តាយមិនចាំបាច់មានកង្វល់អំពីរឿងនេះទេ ព្រោះកូននឹងចេះរិះរកវិធីបឺតជញ្ជក់ទឹកដោះពីម្ដាយបានដោយខ្លួនឯង ហើយនឹងស៊ាំធ្លាប់ជាមួយដោះរបស់អ្នកម្តាយដោយឯកឯង។
5. កូនបៅទឹកដោះម្តាយហើយ បន្ទោបង់មិនប្រក្រតីមែនទេ?
មិនដែលមានករណីបែបហ្នឹងទេ… ព្រោះទឹកដោះម្តាយងាយរំលាយណាស់ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការបន្ទោបង់របស់កូនធ្វើការល្អ ក្រពះធ្វើការបានល្អ កូននឹងមិនឆ្អល់ពោះ ពោះមិនឡើងរឹងណែន មិនតឹងថប់ ឬក្អួតទេ តែកូននឹងគេងលក់ស្រួល និងបៅទឹកដោះស្រួលទៀតផង។
6. កូនខ្លួនឡើងពណ៌លឿង តើត្រូវតែបានទទួលទឹកដោះម្តាយភ្លាមឬ?
ទារកភាគច្រើន ខ្លួននឹងឡើងពណ៌លឿង បណ្តាលមកពីការធ្វើការរបស់ថ្លើម និងទឹកប្រមាត់ដែលធ្វើការមិនទាន់បានល្អ។ បើទឹកដោះរបស់អ្នកម្តាយនៅមិនទាន់មានក្នុងអំឡុងពេលដំបូងៗក៏មិនអីដែរ តែបើទឹកដោះចាប់ផ្តើមមានហើយ គួរឱ្យកូនបានបៅទឹកដោះម្តាយភ្លាមៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយអាការខ្លួនលឿងរបស់កូន។
7. ម្តាយមិនស្រួលខ្លួន កើតជំងឺផ្តាសាយ តើអាចបំបៅទឹកដោះកូនបានឬទេ?
អាចបំបៅកូនបានតាមប្រក្រតី… លើកលែងតែ ពេលអ្នកម្តាយគ្រុនក្តៅខ្លួនខ្លាំង ព្រោះអាការគ្រុនក្តៅបណ្ដាលពីមេរោគបាក់តេរី អាចធ្វើឱ្យកូនឈឺថ្កាត់បាន តែបើអ្នកម្តាយគ្រាន់តែក្អក ហៀរសំបោរ ឬឈឺកនោះ អាចបំបៅទឹកដោះកូនតូចបានតាមប្រក្រតី និងមិនគួរទិញថ្នាំមកលេបដោយខ្លួនឯងទេ ព្រោះថ្នាំខ្លះមានផលប៉ះពាល់ដល់ទារកដែលបៅទឹកដោះម្តាយ។ គួរទៅប្រឹក្សាជាមួយគ្រូពេទ្យ មុនពេលទិញថ្នាំជានិច្ច។
8. អ្នកម្តាយដែលធ្វើការវះកាត់បំប៉ោងសុដន់ តើអាចបំបៅទឹកដោះកូនបានឬទេ?
អាចបំបៅទឹកដោះកូនបានដូចប្រក្រតី… តែនៅក្នុងអំឡុងពេលដែលដោះស្ទះ នឹងមានអារម្មណ៍ថា ថប់ៗ និងតឹងណែនជាងប្រក្រតី តែនៅពេលកូនបៅបានមួយរយៈហើយនោះ សុដន់នឹងត្រឡប់មកជាប្រក្រតីវិញ និងមិនយារធ្លាក់នោះឡើយ។ ជំនឿទាំងឡាយពាក់ព័ន្ធនឹងការបំបៅទឹកដោះកូន ជារឿងដែលមនុស្សភាគច្រើននិយាយតៗគ្នាមក ទើបធ្វើឱ្យអ្នកម្តាយថ្មីថ្មោងមួយចំនួនកើតការសង្ស័យ និងអាចយល់ច្រឡំបានដូចគ្នា៕
ដោយសង្កេតឃើញពីការរីកដុះដាលនូវអាជីវកម្មតូច ធំជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី ០៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ កន្លងទៅនេះអង្គការផលិតភាពអាស៊ីហៅកាត់ថា APO (ASEAN Productivity Organization) និងមជ្ឈមណ្ឌលផលិតភាពជាតិនៃកម្ពុជានៃក្រសួងឧស្សាហកម្មនិងសិប្បកម្មដែលហៅកាត់ថា NPCC (National Productivity Centre of Cambodia) បានផ្តល់ជាជំនួយក្នុងការដាក់អោយដំណើរការនូវគម្រោងLEANក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
គម្រោងLEANគឺជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការងារសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន អាជីវកម្ម ឫសហគ្រាសតូច ធំដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយក្នុងការផលិត ដោយទន្ទឹមនឹងនេះទទួលបានប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មខ្ពស់។ គម្រោងនេះត្រូវបានដាក់អោយដំណើរការអនុវត្តក្នុងគោលបំណង៣ធំៗដូចជា:
១. បង្កើនផលិតផលដល់សហគ្រាសឫអាជីវកម្ម
២. កាត់បន្ថយការខូចខាតនិងចំណាយ
៣. ការគ្រប់គ្រងការងារអោយកាន់តែមានភាពល្អប្រសើរ
បច្ចុប្បន្ននេះគម្រោងLEANត្រូវបានដាក់អោយអនុវត្តរយៈពេល១ឆ្នាំទៅលើក្រុមហ៊ុនចំនួន៣ដូចជា ក្រុមហ៊ុនទឹកបរិសុទ្ធអេរ៉ូទិច ក្រុមហ៊ុនលីលីហ្វូត និងក្រុមហ៊ុនCam-Paint។ លើសពីនេះទៅទៀតបន្ទាប់ពីការអនុវត្តគម្រោងLEANទៅលើក្រុមហ៊ុនទាំង៣ទទួលបានជោគជ័យ គម្រោងនេះនឹងត្រូវបានអនុវត្តជាបន្តបន្ទាប់ទៀតទៅលើក្រុមហ៊ុនក៏ដូចជាអាជីវកម្មដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ៕
សូមទស្សនាវីឌីអូខាងក្រោម
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី(ADB)បានព្យាករថា ឥទ្ធិពលនៃមេរោគ COVID-19 នឹងអាចនាំឱ្យកម្ពុជាខាតបង់ថវិកាយ៉ាងតិចណាស់ជិត 350លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ2020 នេះ ហើយទំហំនៃការខូចខាតមកលើសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសមួយនេះ អាចនឹងមានទំហំកាន់តែធំថែមទៀតផង។
ធនាគារ ADB បានលើកឡើងបែបនេះនៅក្នុងរបាយការណ៍សង្ខេបរបស់ខ្លួន ដែលមានចំណងជើងថា “អ្វីជាផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបណ្ដាលមកពីការរីករាលដាលនៃ COVID-19 នៅអាស៊ី?” ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីសប្ដាហ៍មុន ដោយបានព្យាករពីផលប៉ះពាល់មកលើសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសទាំងអស់ក្នុងតំបន់អាស៊ីដែលបណ្ដាលពីមេរោគ COVID-19 ហើយការរីករាលដាលនៃមេរោគ COVID-19 នេះនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ក្នុងនោះរួមមានទាំងកម្ពុជាផងដែរ។
របាយការណ៍ បានលើកឡើងថា ការរីករាលដាលនៃ COVID-19 កំពុងប៉ះពាល់ដល់ចិន និងបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅអាស៊ី រួមមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវតម្រូវការក្នុងស្រុក ការថយចុះនៃសកម្មភាពទេសចរណ៍ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ព្រមទាំងបង្អាក់ការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម និងផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសាធារណៈ។
បើតាមរបាយការណ៍របស់ ADB បានបង្ហាញថា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)របស់កម្ពុជា អាចនឹងខាតបង់ប្រមាណជាង 1.40% ឬស្មើនឹងទឹកប្រាក់ប្រមាណជាង 345,7លានដុល្លារ ក្នុងករណីប្រសិនបើមានផលប៉ះពាល់ក្នុងកម្រិតតិចបំផុត។
របាយការណ៍បានប៉ាន់ប្រមាណទៀតថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាអាចនឹងខាតបង់កំណើនប្រមាណជិត 2% ឬស្មើនឹងជាង 473លានដុល្លារ ក្នុងករណីមានផលប៉ះពាល់ក្នុងកម្រិតមធ្យម ហើយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា អាចនឹងបាត់បង់ក្នុងរង្វង់ជិត 3.5% ក្នុងករណីផលប៉ះពាល់មានកម្រិតខ្ពស់។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ក៏បានកត់សម្គាល់ក្នុងសេចក្តីសង្ខេបរបស់ខ្លួនថា៖“របាយការណ៍នេះ គឺធ្វើឡើងក្នុងបំណងឱ្យអ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៃបណ្ដាប្រទេសនីមួយៗ ត្រៀមរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រនានាក្នុងការបង្ការហានិភ័យ និងឆ្លើយតបឱ្យបានទាន់ពេលវេលា”។
មន្ត្រីនៃក្រសួងការងារ បានទទួលស្គាល់ពីផលប៉ះពាល់មកលើវិស័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេររបស់កម្ពុជា ដែលបណ្ដាលមកពីការផ្ទុះឡើង និងការរីករាលដាលនៃមេរោគវីរុសកូរ៉ូណាថ្មី ដែលបានវាយប្រហារទៅលើចង្វាក់នៃការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសចិនកាលពីពេលកន្លងមក។ រោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងសរុប33 ហើយ បានស្នើសុំព្យួរកិច្ចសន្យាការងាររយៈពេល 2សប្ដាហ៍ (ថ្ងៃទី4 ខែមីនា ឆ្នាំ2020)។
ឯកឧត្តម ហេង សួរ អ្នកនាំពាក្យនៃក្រសួងការងារ និងបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ បានមានប្រសាសន៍ឱ្យដឹងថា កម្មករនិយោជិតចំនួន 17,096នាក់ នៃចំនួនកម្មករនិយោជិតបម្រើការងារ 62,087នាក់ ដែលធ្វើការនៅក្នុងរោងចក្រទាំង33 នោះ នឹងត្រូវផ្អាកការងារ ដោយសារតែកង្វះខាតវត្ថុធាតុដើមដែលនាំចូលពីប្រទេសចិន ជាទីដែលមេរោគវីរុសកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មីបានផ្ទុះឡើង និងរីករាលដាលទូទាំងពិភពលោកចាប់តាំងពីចុងឆ្នាំមុនមក។
ប៉ុន្តែ កាលពីដើមសប្ដាហ៍កន្លងទៅ លោក លូ គឹមឈុន អគ្គនាយកកំពង់ផែព្រះសីហនុ បានប្រាប់កាសែតក្នុងស្រុកមួយថា កាលពីថ្ងៃអង្គារ មាននាវាដឹកកុងតឺន័រចំនួន5 ដែលបានផ្ទុកដោយវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់រោងចក្រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានចូលចតនៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុហើយ។
ដោយឡែកសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងជាសាធារណៈកាលពីខែមុនថា ការឆ្លងរីករាលដាលនៃមេរោគវីរុសកូរ៉ូណាថ្មីនេះ កំពុងតែវាយប្រហារដោយផ្ទាល់ទៅលើវិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជា ដែលទទួលបានភ្ញៀវទេសចរចិនដល់ទៅជាង 30% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសសរុបចូលមកលេងកម្ពុជា។
តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដី សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានប្រកាសថា កាលពីថ្ងៃទី10 ខែមីនា កម្ពុជាបានត្រៀមថវិកាចន្លោះពី 800លានដុល្លារទៅ 2,000លានដុល្លារ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសុខភាពសាធារណៈ។
សម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ “យើងមានសេណារីយោទប់ទល់នឹងកូវីដ-19នេះហើយ។ បើកូរ៉ូណាអូសបន្លាយរយៈពេល 6ខែ យើងត្រៀម 800លានដុល្លារ ដើម្បីស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ច។ យើងក៏បានប៉ាន់ស្មានថា សេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់កំណើនប៉ុនណា ផលប៉ះពាល់ធំប៉ុនណា? បើវាកើតដល់1ឆ្នាំ យើងត្រូវប៉ះប៉ូវនូវទំហំទឹកប្រាក់ប៉ុនណា? អ៊ីចឹង វាស្ថិតនៅចន្លោះពី 800លានទៅ 2,000លានប៉ុណ្ណឹង បើវាអូសបន្លាយដល់ 1ឆ្នាំ។ ខ្ញុំគិតថា ពិភពលោកនឹងខិតខំដោះស្រាយបញ្ហានេះ”។
អ្នកស្រាវជ្រាវនៃស្ថាប័នរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាលោកបណ្ឌិត គី សេរីវឌ្ឍន៍ បានលើកឡើងថា បញ្ហាមេរោគកូវីដ-19 នេះ ជាបញ្ហារបស់សកលលោក ដែលទាមទារឱ្យប្រទេសទាំងអស់រួមគ្នាដោះស្រាយ។
លោកមានប្រសាសន៍ថា ជំងឺនេះបង្កឱ្យប៉ះពាល់ជំហានដំបូងដល់សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា “រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវរៀបចំខ្លួនឱ្យបានល្អ ចំពោះបញ្ហានេះ។ សំខាន់ រដ្ឋាភិបាលត្រូវប្រឈមនឹងការចំណាយខ្ពស់ដើម្បីទប់ទល់នឹងកូវីដ-19នេះ។ កម្ពុជាត្រូវធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនឱ្យទាន់ពេលវេលា និងឱ្យទាន់សភាពការណ៍”។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ADB ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងម៉ានីល ប្រទេសហ្វីលីពីន ក៏បានឱ្យដឹងដែរថា ទំហំនៃផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច នឹងអាស្រ័យលើរបៀបដែលការផ្ទុះឡើងនៃមេរោគ COVID-19 នៅតាមបណ្ដាប្រទេសនីមួយ។ ADB បានបង្ហាញថាការផ្ទុះ COVID-19 នាំឱ្យប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច ជាសកលមានទំហំពី 77ពាន់លានដុល្លារទៅ 347ពាន់លានដុល្លារ ឬស្មើនឹង 0.1% ទៅ 0.4% នៃទំហំសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីបានបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងការវិភាគដែលបានគូសបញ្ជាក់ពីសេណារីយោដែលល្អបំផុត និងអាក្រក់បំផុតថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសចិន អាចនឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយត្រឹម 0.3% ស្មើនឹង 1.7% និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅអាស៊ី ដោយមិនរាប់បញ្ចូលប្រទេសចិន អាចនឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយត្រឹម 0.2% ស្មើនឹង 0.5%។
លោកស្រី Kristalina Georgieva នាយកគ្រប់គ្រងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ IMF បានមានប្រសាសន៍នាពេលកន្លងមកថា៖“ការរីករាលដាលនៃវីរុសនេះ បានធ្វើឱ្យបាត់ក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែខ្លាំងនៅឆ្នាំនេះ ហើយនឹងធ្វើឱ្យទិន្នផលសកលលោកឆ្នាំ2020 ឈានដល់ល្បឿនយឺតបំផុត ចាប់តាំងពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ2008-2009 មក”។
ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី បានឱ្យដឹងទៀតថា ការផ្ទុះឡើងនៃវីរុសនេះ អាចនាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតម្រូវការក្នុងស្រុក ទេសចរណ៍ និងការធ្វើដំណើរការអាជីវកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងផលិតកម្ម ការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ ការធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កំណើននៅតំបន់អាស៊ីដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។
ធនាគារ ADB ក៏បានឱ្យដឹងទៀតដែរថា ខ្លួនកំពុងផ្តល់ថវិកាចំនួន 12ពាន់លានដុល្លារជាបន្ទាន់ដើម្បីជួយដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កែលម្អសេវាកម្មសុខភាព ការឃ្លាំមើលជំងឺ ការទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ និងដើមទុនសម្រាប់អាជីវកម្មជាដើម៕
ការមករដូវ គឺជារឿងធម្មតាសម្រាប់ស្ត្រី ប៉ុន្តែស្ត្រីមួយចំនួនអាចមានបញ្ហាមករដូវមិនប្រក្រតី ហើយមានស្ត្រីខ្លះឆាប់មករដូវ ខ្លះទៀតបាត់រដូវ រដូវមកមិនទៀងទាត់ ឬមករដូវយឺតជាដើម។ ស្ត្រីខ្លះអាចរាំងរដូវរហូតដល់គិតថា អ្នកមានផ្ទៃពោះម្តងទៀត ប៉ុន្តែបញ្ហានៃការមករដូវទាំងនេះ ក៏មានការកែតម្រូវបឋម អាចជួយពន្លឿនការមករដូវឡើងវិញបានទៅតាមសុខភាពរបស់ស្ត្រីយើង។ ថ្ងៃនេះទស្សនាវដ្តី ឡារ៉ែន សូមជម្រាបជូនពីវិធីមួយចំនួនក្នុងការពន្លឿនការមករដូវដូចតទៅ។
មូលហេតុដែលរដូវអ្នកមកយឺត
ជាធម្មតាវដ្តរដូវមានរយៈពេលពី21ថ្ងៃទៅ35ថ្ងៃ ក៏ប៉ុន្តែស្ត្រីមួយចំនួនអាចជួបបញ្ហានៃការរាំងរដូវ។ រាំងរដូវ ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាជំងឺរលាកអាមីណូ ប្រសិនបើស្ត្រីមានអាយុលើសពី15ឆ្នាំ ប៉ុន្តែរដូវដំបូងមិនទាន់មកទេ ឬស្ត្រីដែលមិនមានរដូវអស់រយៈពេលជាង3ខែជាប់គ្នា ក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា រាំងរដូវដែរ ដែលបណ្តាលឱ្យមានរដូវមកយឺត ឬការមករដូវមិនធម្មតា។ មានកត្តាជាច្រើនដែលបណ្ដាលឱ្យខ្វះរដូវដូចជា៖
វិធីពន្លឿនការមករដូវ
ប្រសិនបើរដូវរបស់អ្នកមានភាពយឺតយ៉ាវ ឬអ្នកត្រូវពន្លឿនការមករដូវឱ្យលឿនជាងធម្មតានោះ យើងមានវិធីណែនាំមួយចំនួន ដើម្បីបង្កើនរយៈពេលរដូវរបស់អ្នកឱ្យធ្លាក់លឿន ហើយងាយស្រួលអនុវត្តដូចខាងក្រោមនេះ៖
1.ទទួលទានវីតាមីន C
ស្ត្រីមួយចំនួនជឿថា វីតាមីន C ឬអាស៊ីត Ascorbic អាចជួយពន្លឿនការមករដូវ ព្រោះថា វីតាមីន vC នឹងបង្កើនអ័រម៉ូនអឺស្ត្រូសែន និងជួយរារាំងដំណើរកកើតអ័រម៉ូនប្រូសេស្តេរ៉ូន ដែលនឹងបណ្តាលឱ្យមានការកន្ត្រាក់ស្បូន ធ្វើឱ្យជញ្ជាំងស្បូនស្តើងជាងមុន។ អ្នកអាចទទួលទានវីតាមីន C ដោយការទទួលទានផ្លែឈើ និងបន្លែ ដូចជា ផ្លែក្រូចពណ៌ក្រហម ក្រូចឆ្មារ ផ្លែប៊័រ បន្លែខាត់ណា ស្ពៃពណ៌ប៉ៃតង ផ្លែត្របែក ផ្លែប៉េងប៉ោះ ម្ទេសបៃតង និងម្ទេសក្រហមជាដើម។ ក្នុងករណីដែលអ្នកទទួលទានវីតាមីន C ជាប្រភេទអាហារបំប៉ន សូមអ្នកប្រយ័ត្នកុំទទួលទានច្រើនពេក ព្រោះវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពរបស់អ្នកបាន។
2. ទទួលទានផ្លែម្នាស់
ផ្នែម្នាស់មានផ្ទុកនូវសារធាតុ Bromelain ដែលជាអង់ស៊ីមត្រូវបានគេដឹងថា មានឥទ្ធិពលលើអ័រម៉ូនស្ត្រី រួមទាំងអ័រម៉ូនអឺស្ត្រូសែនផងដែរ។ការសិក្សាមួយនៅក្នុងឆ្នាំ2007បានបង្ហាញថា សារធាតុ Bromelain អាចជួយកាត់បន្ថយការរលាក និងអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាមិនប្រក្រតីនៃការមករដូវ ដោយសារការរលាកបានផងដែរ។
3. ទទួលទានបន្លែជីវ៉ាន់ស៊ុយបារាំង
ជីវ៉ាន់ស៊ុយបារាំង គឺជាឱសថធម្មជាតិមួយប្រភេទ ដែលត្រូវបានគេនិយមប្រើនៅក្នុងបញ្ជីមុខម្ហូបបែបបស្ចិមប្រទេស។ វាសម្បូរទៅដោយវីតាមីន C និងសាធាតុ Apiol ដែលអាចជំរុញដល់ការកន្ត្រាក់ស្បូន។ អ្នកអាចប្រើស្លឹកជីវ៉ាន់ស៊ុយបារាំង ដើម្បីក្រឡុកជាមួយទឹកទទួលទានក៏បាន។ វិធីងាយៗគឺ គ្រាន់តែយកស្លឹកស្រស់របស់ជីវ៉ាន់ស៊ុយបារាំង 2-3សន្លឹក មកក្រឡុកជាមួយទឹកក្ដៅបន្ដិច ហើយទុកក្នុងទូរទឹកកក 4-5នាទី ទើបយកទទួលទាន។ យ៉ាងណាមិញ ប្រសិនបើស្ត្រីនៅក្នុងអំឡុងពេលបំបៅដោះកូន ឬស្ត្រីដែលមានបញ្ហាតម្រងនោម គួរតែប្រយ័ត្នក្នុងការទទួលទានជីវ៉ាន់ស៊ុយបារាំង។
4. សម្រាកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់
ពេលខ្លះបញ្ហារដូវមកយឺត ឬរាំងរដូវដែលអ្នកតែងជួបប្រទះ អាចជាលទ្ធផលនៃភាពតានតឹង ព្រោះនៅពេលអារម្មណ៍របស់អ្នកតានតឹង នោះរាងកាយរបស់អ្នកក៏នឹងបញ្ចេញនូវអ័រម៉ូនមួយចំនួនដូចជា Cortisol និងអ័រម៉ូន Epinephrine វាធ្វើឱ្យរដូវខ្វះ ឬរាំងតែម្ដង។ ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ អ្នកគួរតែរកពេលវេលាសម្រាកឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ឬបំបាត់ភាពតានតឹងខ្លះចោល ដោយការហាត់ប្រាណ ធ្វើយូហ្គា ចំណាយពេលជាមួយមិត្តភក្តិ ឬជាមួយក្រុមគ្រួសារ កុំធ្វើការច្រើនហួសកម្លាំង ហាត់សមាធិ ឬធ្វើសកម្មភាពបន្ធូរអារម្មណ៍ស្ត្រេស តាមរបៀបដែលអ្នកចូលចិត្ត។
5. លំហាត់ប្រាណ
ប្រសិនបើអ្នកហាត់ប្រាណខ្លាំងដូចជាអត្តពលិកអាជីព អ្នកប្រហែលជាត្រូវកាត់បន្ថយការហាត់ប្រាណខ្លះ ដោយសារតែការធ្វើលំហាត់ប្រាណធ្ងន់ពេក នឹងធ្វើឱ្យកម្រិតអ័រម៉ូនអឺស្ត្រូសែនធ្លាក់ចុះ រហូតដល់ការមករដូវមិនធម្មតា មកយឺត ឬមិនមកតែម្ដង។
6. គ្រប់គ្រងទម្ងន់
ទម្ងន់មិនថេរអាចប៉ះពាល់ដល់ការមករដូវ។ ប្រសិនបើអ្នកមានទម្ងន់ខ្លួនលើសគីឡូ វាអាចបណ្តាលឱ្យរាងកាយលើសជាតិខ្លាញ់ ដែលហុចផលដល់ការផលិតអ័រម៉ូនជាក់លាក់ទាក់ទងនឹងការមករដូវ។ ដូច្នេះវាបណ្តាលឱ្យអ្នកមានរដូវមិនទៀងខុសពីធម្មតា ហើយស្ត្រីមួយចំនួនដែលបានឈានដល់ដំណាក់កាលមិនមករដូវទាល់តែសោះពីមួយខែទៅមួយខែ។ ការគ្រប់គ្រងរបបអាហារជួបឱ្យអ្នករក្សាទម្ងន់ខ្លួនឱ្យនៅថេរ ឬធ្វើលំហាត់ប្រាណជាប្រចាំ ក៏ជួយឱ្យរដូវរបស់អ្នកមានភាពធម្មតាបានផងដែរ។
7. ថ្នាំពន្យារកំណើត
ថ្នាំពន្យារកំណើតអាចធ្វើឱ្យឈាមរដូវរបស់អ្នកមកតិចជាងមុន និងអាចធ្វើឱ្យបាត់មិនមករដូវនៅខែខ្លះទៀតផង ឬមិនមករដូវតែម្តងក៏មាន។ វាអាចធ្វើឱ្យអ្នកកើតជំងឺ Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) ដែលបង្អាក់អូវុលរបស់អ្នក ធ្វើឱ្យរដូវរបស់អ្នកមកមិនបានទៀងទាត់។ លើសពីនេះទៅទៀត វាក៏អាចធ្វើឱ្យអ្នកមិនអាចមានកូន និងមានហានិភ័យនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជំងឺបេះដូងថែមផងដែរ៕
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ បានចាត់ទុកថា ការលើកកម្ពស់ផលិតកម្មសត្វ គឺជារឿងចាំបាច់ ដែលត្រូវមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ដើម្បីលើកស្ទួយវិស័យកសិកម្មដែលកំពុងជួបបញ្ហាប្រឈម ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍន៍វិស័យសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វឆ្ពោះទៅជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រជាកសិករកម្ពុជាឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។
ការលើកឡើងពីសំណាក់ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ នាពេលនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងកាលពីក្នុងកិច្ចប្រជុំបូកសរុបលទ្ធផលការងារឆ្នាំ2019 និងទិសដៅអនុវត្តឆ្នាំ2020 នៅអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វកាលពីពេលកន្លងទៅថ្មីៗនេះ។
ថ្លែងក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម ឯកឧត្ដម វេង សាខុន បានលើកឡើងថា “ការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ទាំងការចិញ្ចឹម ការបង្កាត់ពូជ ការផ្សំចំណី សេចក្តីត្រូវការសាច់សត្វ ស៊ុត ទឹកដោះផលិតផលមានដើមកំណើតពីសត្វ កាន់តែកើនឡើងជាលំដាប់ ហើយការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារសត្វ និងសាច់កាន់តែមានខ្ពស់ឡើង”។
ផ្ទុយទៅវិញលោកបានថ្លែងថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកធ្វើឱ្យវិស័យសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វបាន និងកំពុងទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ ដូចជាការខ្វះខាតវត្ថុធាតុដើម បាត់បង់វាលស្មៅធម្មជាតិ និងប៉ះពាល់ដំណាំចំណីសត្វ ការកើតឡើងនូវជំងឺឆ្លងសត្វយ៉ាងស្រួចស្រាល់ (ជំងឺផ្តាសាយបក្សី និងជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក) ដែលមិនគ្រាន់តែគំរាមកំហែងដល់ផលិតកម្មសត្វប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែវាក៏ជាហានិភ័យដល់សុខភាពសាធារណៈផងដែរ។
ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្ត្រី បានបន្តថា ដូច្នេះទាំងកត្តាវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន វាទាមទារឱ្យគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសថ្នាក់ដឹកនាំអគ្គនាយកដ្ឋាន និងមន្ត្រីជំនាញក្រោមឱវាទគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ រួមទាំងមន្ទីរកសិកម្មរុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទរាជធានី-ខេត្តផង ត្រូវបង្កើនកិច្ចសហការកាន់តែទ្វេឡើង ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មឆ្នាំ2019-2023 ក្នុងការលើកកម្ពស់ផលិតភាពផលិតកម្មសត្វ សុខភាពសត្វ និងសុខភាពសាធារណ:។
ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះផងដែរ ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្ត្រី បានក្រើនរំឭកបន្ថែមទៀតនូវអនុសាសន៍សំខាន់ចំនួន 8ចំណុច ដើម្បីជាធាតុចូលជូនដល់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងមន្ត្រីគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់នៃអគ្គនាយកដ្ឋានទាំងអស់ក្នុងក្រសួងកសិកម្ម សម្រាប់ធ្វើជាមូលដ្ឋានយកទៅអនុវត្តបន្ត ដែលទាក់ទងនឹងការលើកកម្ពស់ផលិតកម្មសត្វ រួមមាន៖
1- ត្រូវបន្តពង្រឹងការងារគ្រប់គ្រង ដឹកនាំ និងអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួននូវសហលក្ខន្តិកៈមន្ត្រីរាជការ ពង្រីងសាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុង គោរពវិន័យ ក្រមសីលធម៌ និងវិជ្ជាជីវៈ ពង្រឹង និងពង្រីកសមត្ថភាពបន្ថែម។
2- ត្រូវបន្តពង្រឹងការងារស្រាវជ្រាវ បណ្តុះបណ្តាលផ្សព្វផ្សាយ ពង្រឹងសមត្ថភាព និងប្រសិទ្ធភាពមន្ទីរពិសោធន៍។
3- ត្រូវបន្តពង្រឹងការងារផ្សព្វផ្សាយ និងអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តក្រោមច្បាប់។
4- យកចិត្តទុកដាក់ជំរុញការងារផលិតកម្មសត្វ ជ្រើសរើស បង្កាត់ និងផ្លាស់ប្តូរពូជសត្វ ពិសេសសត្វគោ តាមរយ:ការបង្កាត់ពូជសប្បនិម្មិត។ បន្តចុះបញ្ជីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ និងត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពពេទ្យសត្វភូមិ។ ជំរុញផលិតកម្មចំណីសត្វ ដំណាំចំណីសត្វ ការចុះបញ្ជី និងពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពលើការគ្រប់គ្រងការធ្វើអាជីវកម្មចំណីសត្វ សារធាតុផ្សំបសុឱសថ និងវ៉ាក់សាំង។
5- លើកកម្ពស់សុខភាពសត្វ តាមរយ:ការចាក់ថ្នាំការពារជំងឺឆ្លង ការអនុវត្តជីវសុវត្ថិភាពនៅកសិដ្ឋាន និងនៅកន្លែងផ្ទុះជំងឺផ្ទាល់ រួមទាំងពង្រឹងការងារគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យសត្តឃាតដ្ឋាន ការត្រួតពិនិត្យអនាម័យសាច់ ផលិតផលសាច់ និងស៊ុត។
6- ពង្រឹងយន្តការត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រងចលនាសត្វ ផលិតផលមានដើមកំណើតពីសត្វ ស៊ុតចេញ- ចូល និងនាំឆ្លងកាត់ តាមដានព័ត៌មានស្តីពីស្ថានភាពជំងឺឆ្លងសត្វនៅប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសអនុវត្តអនុសាសន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែនដោយចាត់វិធានការទាំងផ្លូវច្បាប់ និងបច្ចេកទេសឱ្យខាងតែបាន និងទាន់ពេលវេលា មានប្រសិទ្ធភាពចំពោះការនាំចូលសត្វតាមព្រំដែនខុសច្បាប់។
7- លើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់សេវាសាធារណ: ទាន់ពេលវេលា និងតម្លាភាព គាំទ្រ និងលើកទឹកចិត្តដល់ការវិនិយោគ។
ទី8- ពង្រឹង និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពលើការអនុវត្តច្បាប់ និងបច្ចេកទេស និងកៀរគរជំនួយពីគ្រប់មជ្ឃដ្ឋានខាងក្រៅ។
បើតាមមន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោក ស្រី វុឌ្ឍី ធ្លាប់បានលើកឡើងក្នុងសន្និសីទស្តីពី “បច្ចុប្បន្នភាព និងវឌ្ឍនភាព របស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ”កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា នៅក្នុងឆ្នាំ2019 កន្លងទៅ ការចិញ្ចឹមសត្វគ្រប់ប្រភេទនៅកម្ពុជា មានការកើនឡើងជិត 3.47ភាគរយ បើធៀបនឹងឆ្នាំ2018 ដែលមានសត្វសរុបជិត 45.8លានក្បាលប៉ុណ្ណោះ។
ក្នុងឆ្នាំ2019 កន្លងទៅ លោកថា ការចិញ្ចឹមមាន់ និងទា នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ខណៈការចិញ្ចឹមជ្រូក និងគោ មានការ-ថយចុះមួយកម្រិត។ ជាក់ស្តែងលោកបញ្ជាក់ថា ការចិញ្ចឹមមាន់ ទា សរុបមានចំនួន 40.39លានក្បាល កើនឡើង 6ភាគរយ ខណៈដែលការចិញ្ចឹមគោ និងជ្រូកមានការថយចុះ ក្នុងនោះការចិញ្ចឹមគោមានចំនួន 2.77លានក្បាល ថយចុះ 5ភាគរយ ការចិញ្ចឹមជ្រូកមានចំនួន 2.18លានក្បាល ថយចុះ 20ភាគរយ។
យ៉ាងណាក្ដី តាមរយៈអនុសាសន៍សំខាន់ទាំង 8ចំណុចខាងលើនេះ ក្រសួងកសិកម្មរំពឹងថា នឹងឈានទៅធានាដល់ការលើកកម្ពស់ផលិតកម្មសត្វនៅកម្ពុជាកាន់ប្រសើរឡើងមិនខាន៕
ថ្ងៃទី17 ខែមីនា ឆ្នាំ2020 នេះ ក្រសួងសុខាភិបាលបានស្នើរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ និងអភិបាលរាជធានី-ខេត្តទាំងអស់ឱ្យបិទ KTV និងរោងភាពយន្តទាំងអស់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី17 ខែមីនា ឆ្នាំ2020 នេះតទៅ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល់ជំងឺកូវីដ19។
បើតាមលិខិតរបស់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល ផ្ញើទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ និងអភិបាលរាជធានី-ខេត្ត បានឱ្យដឹងថា ដោយបានគោលការណ៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ពី សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន សូមឱ្យបិទខារ៉ាអូខេ និងរោងភាពយន្តនៅទូទាំងប្រទេសចាប់ពីថ្ងៃ17 ខែមីនា រហូតដល់ពេលជម្ងឺបានធូរស្រាល៕
គិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី17 ខែមីនា ឆ្នាំ2020 ជំងឺកូវីដ19 បានកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាចំនួន 24នាក់ហើយ។ អ្នកទាំង24នាក់នោះរួមមាន៖
ទី1. បុរសជនជាតិចិន មកពីទីក្រុងវូហាន (ជាសះស្បើយ)
ទី2. បុរសជនជាតិខ្មែរ វ័យ38ឆ្នាំ នៅខេត្តសៀមរាប
ទី3. ស្រ្តីជនជាតិអង់គ្លេស វ័យ65ឆ្នាំ អ្នកដំណើរនាវា Viking Cruise Journey នៅខេត្តកំពង់ចាម
ទី4. បុរសជនជាតិអង់គ្លេស វ័យ73ឆ្នាំ អ្នកដំណើរនាវា Viking Cruise Journey នៅខេត្តកំពង់ចាម
ទី5. ស្រីជនជាតិអង់គ្លេស វ័យ69ឆ្នាំ អ្នកដំណើរនាវា Viking Cruise Journey នៅខេត្តកំពង់ចាម
ទី6. បុរសជនជាតិកាណាដា អាយុ49ឆ្នាំ នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ទី7. បុរសជនជាតិប៊ែលហ្សិក អាយុ33ឆ្នាំ នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ទី8. បុរសជនជាតិបារាំង អាយុ35ឆ្នាំ នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ទី9. ទារកជនជាតិបារាំង អាយុ4ខែ នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ទី10. បុរសជនជាតិខ្មែរ នៅរាជធានីភ្នំពេញ
ទី11. បុរសខ្មែរឥស្លាម នៅខេត្តព្រះវិហារ អាយុ35ឆ្នាំ នៅខេត្តព្រះវិហារ
ទី12. បុរសខ្មែរឥស្លាម អាយុ39ឆ្នាំ នៅខេត្តព្រះវិហារ។
ទី13. បុរសជនជាតិខ្មែរឥស្លាម នៅក្រុងសេរីសោភ័ណ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ទី14. បុរសជនជាតិខ្មែរ មកពីប្រទេសថៃ នៅភូមិព្រៃឫស្សី ក្រុងសេរីសោភ័ណ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ
ទី15 ទី16. បុរសខ្មែរឥស្លាម 2នាក់ (អាយុ 63ឆ្នាំ និង64ឆ្នាំ) នៅព្រែកប្រា
ទី17, 18, 19, 20. បុរសខ្មែរឥស្លាម (អាយុចន្លោះពី 38ឆ្នាំ ដល់ 45ឆ្នាំ) នៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង
ទី21. បុរសខ្មែរឥស្លាម អាយុ 30ឆ្នាំ នៅក្នុងខេត្តកំពត បច្ចុប្បន្នដាក់ព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខេត្តកែប
ទី22. បុរសខ្មែរឥស្លាម អាយុ 61ឆ្នាំ នៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ បច្ចុប្បន្នដាក់ក្នុងមន្ទីរពេទ្យខេត្តត្បូងឃ្មុំ
ទី23, 24. បុរសខ្មែរឥស្លាម អាយុ 75ឆ្នាំ និង 28ឆ្នាំ នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ត្រូវបានដាក់ឱ្យព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខេត្តកំពង់ឆ្នាំង៕
ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល កំពុងប្រើបច្ចេកវិទ្យាតាមដានភេរវជន ដើម្បីស្វែងរកទីតាំងមនុស្សដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដែលផ្ទុកវីរុសកូរ៉ូណាប្រភេទថ្មី ឬCOVID-19 នឹងត្រូវដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ នាពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ នេះបើយោងតាម នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលលោក Benjamin Netanyahu។
លោក Benjamin បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ “ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ យើងនឹងចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ដែលយើងធ្លាប់បានប្រើដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើភេវកម្ម។”
លោក ក៏បានស្នើសុំការអនុញ្ញាតពីក្រសួងយុត្តិធម៌ជាមុនសិនដែរ ព្រោះថា វិធីសាស្ត្រនេះអាចរំលោភសិទ្ធិឯកជនរបស់អ្នកជំងឺ។ លោកប្រធានាធិបតី មិនបានប្រាប់លម្អិតអំពីបច្ចេកវិទ្យានេះទេ ដោយបានត្រឹមតែបញ្ជាក់ថា វាស្រដៀងនឹងវិធីសាស្ត្រដែលតៃវ៉ាន់បានប្រើដែរ។
បច្ចេកវិទ្យានេះអាចមានបញ្ចូលកម្មវិធីការចាប់ទីតាំងទូរស័ព្ទភ្លាមៗ ដើម្បីឱ្យសមត្ថកិច្ចដឹងអំពីការរំលោភបំពានលើការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក ឬចាប់សញ្ញានៃទិន្នន័យដើម្បីកំណត់ការទំនាក់ទំនង និងការធ្វើដំណើររបស់អ្នកផ្ទុក COVID-19៕
Apple បានបញ្ចេញលិខិតមួយដែលឆ្លើយតបនឹងវីរុសកូវីដ-19 ដែលកំពុងរាតត្បាត កាលពីថ្ងៃសៅរ៍កន្លងទៅ។ ដើម្បីជាការប្រុងប្រយ័ត្នមួយ Apple តម្រូវឱ្យហាងលក់រាយផលិតផល Apple ទាំងអស់នៅក្រៅទឹកដីប្រទេសចិន នឹងត្រូវបិទជាបណ្ដោះអាសន្នរហូតដល់ថ្ងៃទី27 ខែមីនា។
Apple បានប្រាប់ឱ្យដឹងដែរថា ការបរិច្ចាគដល់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំង COVID-19 លើសកលលោកបានឈានដល់ទំហំទឹកប្រាក់ 15លានដុល្លារហើយនៅទូទាំងពិភពលោក។
Apple ក៏បានប្រកាសអំពីការផ្លាស់ប្ដូរនៃកម្មវិធី WWDC ឆ្នាំ2020 ជាទ្រង់ទ្រាយអនឡាញវិញ មិនប្រព្រឹត្តទៅ នៅលើឆាកដែលមានមនុស្សចូលរួមផ្ទាល់ដូចឆ្នាំមុនឡើយ។
សូមជម្រាបជូនផងដែរថា Apple បាននិយាយថា ការសម្អាតដោយយកចិត្តទុកដាក់នៅទីតាំងទាំងអស់របស់ខ្លួននឹងត្រូវបន្ត ហើយនៅគ្រប់ការិយាល័យទាំងអស់ នឹងមានបន្ថែមប្រព័ន្ធពិនិត្យសុខភាព និងពិនិត្យកម្ដៅរាងកាយថ្មី ចំណែកបុគ្គលិកធ្វើការគិតម៉ោងនឹងបន្តទទួលបានប្រាក់ចំណូលដដែល៕