Author: ធឿន មករា

គំនូរជីវចល​ដែលមានចំណងជើងថា «​គ្រួសាររីករាយ» ជាវីដេអូអប់រំកុមារពីរបៀប និងការផ្លាស់ប្តូរ​ឥរិយាបទសង្គមក្នុងពេលរីករាលដាលនៃជំងឺ Covid-19 ត្រូវបានផលិតដោយ​ក្រសួងអប់រំ និងអង្គការដៃគូដើម្បីចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍មួយចំនួននៅកម្ពុជារយៈពេលពេញមួយខែ។

គំនូរជីវចលនេះនឹងត្រូវចាក់ផ្សាយចាប់ពីថ្ងៃទី 23 ខែឧសភា ឆ្នាំ2020 តទៅ ដោយវាត្រូវបានសហការផលិតដោយ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អង្គការUNICEF និង Breakthrough-ACTION តាមរយៈ អង្គការ Save the Children។

ខ្សែវីដេអូភាគដែលមានលក្ខណៈសប្បាយក្នុងន័យអប់រំនេះ ផលិតឡើងសម្រាប់កុមារដែលមានអាយុចាប់ពី5 ដល់10ឆ្នាំ ហើយមានគ្រួសារទន្សាយជាតួអង្គ ។ ដំណើររឿង និងសារ មានដូចជាការលាងដៃ ការរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពសង្គម ស្វ័យសិក្សានៅផ្ទះ សុខមាលភាពផ្លូវចិត្ត និងផ្លូវកាយ និងការរើសអើង។ វគ្គនីមួយៗ គឺមានលក្ខណៈប្លែកៗពីគ្នា និងទាក់ទាញសម្រាប់ឪពុកម្តាយ និងអ្នកថែទាំកុមារផ្សេងទៀត ដែលនឹងរៀនជាមួយកូនៗផងដែរ ពីវិធីអនុវត្តវិធានការការពារពីជំងឺកូវីដ19។

លោកស្រី Elizabeth Pearce នាយិកាអង្គការ Save the Children ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា ភាពស៊ាំរបស់កុមារទៅនឹងជំងឺCovid-19 មិនទាន់រឹងមាំទេ ហើយកុមារអាចដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយកាត់បន្ថយការឆ្លងរាលដាល មិនត្រឹមតែក្នុងចំណោមពួកគេទេ ប៉ុន្តែផ្តល់ព័ត៌មានដល់ឪពុកម្តាយ និងកុមារតូចៗផងដែរ។ ជាទូទៅ ការឆ្លងជំងឺនេះ បានរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងចំណោមកុមារ ដែលមិនបានយល់ដឹងពីការអនាម័យខ្លួនប្រាណ។ យើងមិនសូវមានព័ត៌មានដែលអាចជឿជាក់ និងដែលមានលក្ខណៈកុមារមេត្រី ពីវិធានការការពារពីជំងឺCovid-19 សម្រាប់កុមារ អាយុពី5 ទៅ10ឆ្នាំ និងមិនសូវមានលំហូរព័ត៌មានពីការការពារពីជំងឺកូវីដ១៩ដល់ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះដូចជា លោកតា លោកយាយ ជាពិសេសលោកយាយ និងមីងដែលជាអ្នកមើលថែកុមារផ្ទាល់ ដោយសារសាលាត្រូវផ្អាកការសិក្សា។ វិធានការដែលសាមញ្ញ និងព័ត៌មានដែលសមស្របនឹងអាយុកុមារអាចជួយការពារកុមារពីការឆ្លងជំងឺCovid-19 បាន៕

ថ្មីៗនេះមានប្រតិកម្មជាច្រើននៅក្នុងបណ្តាញសង្គម​ Facebook ចំពោះការឃើញរូបខ្លួនឯងនៅក្នុង Game ដែលសរសេរដោយ​ Status មិនសមរម្យ​ដែលប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គលជាដើម។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ នាយកដ្ឋានព័ត៌មានវិទ្យា នៃក្រសួងមហាផ្ទៃបានបញ្ជាក់ថា នៅពេលថ្មីៗនេះមាន Game មួយប្រភេទដែលជា Instant Game ឈ្មោះ Jumpy Jumpy និងGame ផ្សេងៗមួយចំនួនទៀត បានកំពុងអុកឡុកអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម Facebook មួយចំនួនធំនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលអាចទាយរករូប Profile របស់គណនី Facebook មកបង្ហាញលើអត្ថបទGame និងមានកាចែករំលែកបន្ត ដោយអ្នកលេងGameនេះដោយប្រើពាក្យអសីលធម៌លើចំណងជើងអត្ថបទ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានការយល់ច្រលំថាបុគ្គលនោះយករូបខ្លួនទៅផុស និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសអ្នកប្រើប្រាស់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

Gameនេះបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងសម្រាប់បងប្អូនដែលមានគណនី Facebook លេងកំសាន្ត ហើយអ្នកបង្កើតGameប្រភេទ Instant Game ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលតាមរយ:ការទិញ Items ឬបានមកពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ។

ដើម្បីរក្សាបាននូវសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ សីលធម៌សង្គម អ្នកលេងGameទាំងអស់ គួរបញ្ឈប់នូវសកម្មភាពខាងលើ ជាបន្ទាន់ ។ ប្រសិនបងប្អូនអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជួបនូវបញ្ហាដូចរៀបរាប់ខាងលើ អាចធ្វើការ Report អត្ថបទGameនេះបាន ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រ ដូចខាងក្រោម៖

– នៅផ្នែកខាងស្តាំលើអត្ថបទ ចុចលើសញ្ញា “…”
– ជ្រើសរើសយក “Find Support or Report Post”
– ជ្រើសរើសយក “Spam” -> “Next” -> “Done”

បើអ្នកបានលេងGameនេះ អាចចូលទៅលុបវាបាន តាមរយ:៖
– ក្នុងគណនី Facebook ជ្រើសរើសយក Settings -> Instant Games
– ធ្វើការ Remove ប្រភេទGameដូចរៀបរាប់ខាងលើ (ឧទាហរណ៍៖ Jumpy Jumpy ជាដើម)៕

នៅក្នុងពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ដោយសារតែការរីករាលដាល​នៃជំងឺ Covid-19 បានធ្វើឱ្យកុមារប្រមាណ 42 ទៅ66លាននាក់ ត្រូវធ្លាក់ជ្រៅទៅក្នុង​ភាពក្រី ខណៈកុមារជាច្រើនផ្សេងទៀតកំពុងជួបបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំពោះបញ្ហាអំពើហិង្សាទាំងក្នុង និងក្រៅប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណិត។

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះអង្គការ World Vision បានបញ្ជាក់ថា អាណាព្យាបាល ឬមនុស្សធំអាចជួយកុមារក្នុងការរក្សាសុវត្ថិភាពពួកគេបានដោយវិធីជាច្រើន។ ក្នុងនោះចំណុចសំខាន់ទី1 គឺយើងអាចជួយកុមារក្នុងការមើល ឬទាញយកខ្លឹមសារអប់រំ​ពីប្រភពផ្លូវការដូចជា Facebook Page របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ឬសាលារបស់កុមារ។ បន្ថែមពីលើនេះអាណាព្យាបាលគួរបង្កើនវិន័យសម្រាប់កុមារក្នុងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធិណិត ដូចជាការកំណត់ពេលវេលា និងគោលបំណងជាដើម។

ប្រសិនបើកុមារចូលចិត្តលេងហ្គេម អាណាព្យាបាលគួរកំណត់ព័ត៌មានឯកជនភាពឱ្យបានតឹងរឹងក្នុងកម្មវិធី ឬហ្គេម ទូរស័ព្ទ ឬ Tablet ដែលកុមារប្រើប្រាស់។ បន្ថែំពីលើនេះគួរបិទកាមេរ៉ាកុំព្យូទ័រ ទូរសព្ទ ឬ Tablet ពេលមិនត្រូវការប្រើប្រាស់ ព្រំទាំងអស់ “SafeSearch Filter” ក្នុង Google Search Setting ដើម្បីបិទបាំងពីខ្លឹមសារអាសអាភាសក្នុងករណីកុមារចូលទៅដោយចៃដន្យ។

អាណាព្យាបាលក៏គួរប្រាប់កុមារ​កុំឱ្យចែករំលែក​ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនទៅមនុស្សមិនស្គាល់ក្នុងអ៊ីនធើណិត និង​រំឮកពួកគេឱ្យជជែកជាមួយឪពុកម្តាយ​ក្នុងករណីមានបញ្ហាមិនប្រក្រតីក្នុងអ៊ីនធើណិត៕

សហរដ្ឋអាមេរិក​ផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន​ឥតសំណង​ចំនួន 7.5លានដុល្លារដល់កម្ពុជា​ ដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញបន្ទាប់ពីរងផលប៉ះពាល់​ពីជំងឺ Covid-19 ចំពោះសេដ្ឋកិច្ច និងដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនផ្សេងទៀតលើវិស័យសុខភាពនៅកម្ពុជា។

ឯកឧត្តម Patrick Murphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកនឹងផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន​ឥតសំណងមានទឹកប្រាក់សរុបចំនួន 7.5លានដុល្លារអាមេរិក ដែលក្នុងនោះថវិកាចំនួន 5លានដុល្លារ សម្រាប់ការស្តារសម្បទា​សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឡើងវិញបន្ទាប់ពីរងផលប៉ះពាល់​ដោយសារជំងឺ Covid-19 និង​ថវិកាចំនួន​ 2.5លានដុល្លារអាមេរិកទៀតជាហិរញ្ញប្បទាន​បន្ថែមសម្រាប់ការឆ្លើយតបនឹង​ការការពារ​សុខមាលភាពប្រឆាំងនឹងជំងឺ Covid-19 នៅកម្ពុជា។

ចំពោះការប្រើប្រាស់ហិរញ្ញប្បទាន​ឥតសំណងនេះ ក្នុងរយៈពេលខ្លី​នឹងត្រូវប្រើប្រាស់ក្នុងការជួយលើកកម្ពស់​ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលរងផលប៉ះពាល់​ខ្លាំងពីជំងឺ​រាតត្បាត​នេះ ហើយដោយឡែក​ក្នុងរយៈពេលមធ្យម​នឹងជួយរៀបចំការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញការងារឡើងវិញ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះក្នុងវិស័យឯកជន៕

ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលបាន​ចេញប្រកាសថ្មីមួយស្តីពីការដាក់ឱ្យអនុវត្តផែនការអនុគ្រោះ និងលើកទឹកចិត្ត​ចំពោះការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីរបស់វិស័យឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្ម ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ2020។

នៅក្នុងប្រកាសដែលចុះហេត្ថលេខាដោយឯកឧត្តម ស៊ុយ សែម រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានបញ្ជាក់ថា ផែនការអនុគ្រោះ និងលើកទឹកចិត្តចំពោះការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី​របស់វិស័យឧស្សាហកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្ម មានគោលដៅ​សម្រួលការបង់ថ្លៃ​ប្រើប្រាស់​អគ្គិសនី ដែលទីតាំងឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្ម ប្រើប្រាស់ចាប់ពីខែមិថុនា ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ2020 ដើម្បីជួយសម្រួល​ការលំបាកក្នុងការបង់ថ្លៃអគ្គិសនីរបស់ទីតាំងដែល​បានព្យូរ ឬបន្ថយសកម្មភាពផលិតកម្ម ឬអាជីវកម្ម និងជួយលើកទឹកចិត្ត​​ចំពោះការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី​របស់ទីតាំងដែលមានបរិយាកាសអំណោយផល អាចបង្កើនសកម្មភាពផលិតកម្ម ឬអាជីវកម្ម​ក្នុងរយៈពេលអនុវត្តការណែនាំរបស់​រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការចូលរួម​ទប់ស្កាត់មេរោគ Covid-19។

ផែនការនេះ​នឹងផ្តល់ការអនុគ្រោះលើកលែងការបង់ថ្លៃអគ្គិសនី​តាមលក្ខខណ្ឌអប្បបរមា និងលើកលែងការបង់ថ្លៃ​តាមលក្ខខណ្ឌអានុភាព រួចអនុញ្ញាតឱ្យបង់ថ្លៃ​អគ្គិសនីត្រឹមតែចំនួន​គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង ដែល​បានប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង​តាមអត្រាថ្លៃ​មធ្យម ចំពោះទីតាំងឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្មណាដែលរងគ្រោះដោយការព្យួរ​ ឬបន្ថយសកម្មភាពផលិតកម្ម​ ឬអាជីវកម្ម ទោះជាទីតាំងនោះប្រើអគ្គិសនីដែលផ្គត់ផ្គង់ដោយអគ្គិសនីកម្ពុជា ឬក៏​ផ្គត់ផ្គង់​ដោយអ្នកផ្គង់ផ្គង់ឯកជន​ដែលទិញប្រភព​អគ្គិសនី ពីអគ្គិសនីកម្ពុជាក៏ដោយ។

ផែនការនេះក៏​ផ្តល់ការលើកទឹកចិត្ត​ដោយបន្ថយថ្លៃ​អគ្គិសនីចំនួន 25% លើការបង់ថ្លៃអគ្គិសនីដែលបានប្រើប្រាស់លើសពីចំនួនប្រើប្រាស់ប្រចាំខែមធ្យមក្នុងរយៈពេល 3ខែ ដើមឆ្នាំ (ពីខែមករា ដល់ខែមីនា) ចំពោះទីតាំងឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្មណា ដែលបរិយាកាស​អំណោយផលអាច​បង្កើនសកម្មភាព​ផលិតកម្ម ឬអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន​ជួយទប់ការថយចុះនៃសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងរយៈពេល​អនុវត្តការណែនាំ​របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគ Covid-19៕