ការស្ថិតក្នុងវ័យជំទង់ គឺជាពេលវេលាមួយដែលពិបាកណាស់ទៅហើយ ហើយជំងឺកូវីដ-19 បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពនេះ កាន់តែពិបាកថែមឡើងទៀត។ ដោយសារការបិទសាលារៀន និងការលុបចោលព្រឹត្តិការណ៍នានា ក្មេងជំទង់ជាច្រើនកំពុងខកខានឱកាសធំៗមួយចំនួននៅក្នុងជីវិតយុវវ័យរបស់ពួកគេ ទាំងកិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ការជជែកកម្សាន្តជាមួយមិត្តភក្តិ និងការចូលរួមសកម្មភាពនានានៅក្នុងថ្នាក់រៀនជាដើម។
សម្រាប់ក្មេងជំទង់ ដែលជួបប្រទះការប្រែប្រួលក្នុងជីវិត ដោយសារតែការផ្ទុះជំងឺដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះឡើង ហើយដែលកំពុងមានអារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែង ឯកា និងមិនសប្បាយចិត្តនោះ សូមចងចាំថា អ្នកមិនមែនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះតែម្នាក់ឯងនោះទេ។
យើងបាននិយាយជាមួយនឹងលោកស្រីបណ្ឌិត Lisa Damour ដែលជាអ្នកឯកទេសខាងចិត្តសាស្រ្តក្មេងជំទង់ ជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅដែលលក់ដាច់បំផុត និងជាអ្នកសរសេរអត្ថបទបញ្ចេញមតិ (columnist) ប្រចាំខែឱ្យសារព័ត៌មាន New York Times អំពីអ្វីដែលអ្នកអាចធ្វើបាន ដើម្បីថែទាំខ្លួន និងថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់អ្នក។
ខាងក្រោមនេះជាយុទ្ធសាស្រ្តចំនួន 6 សម្រាប់ក្មេងជំទង់ដែលកំពុងជួបប្រទះនឹងស្ថានភាពធម្មតាបែបថ្មី (ជាបណ្ដោះអាសន្ន)៖
1. ត្រូវដឹងថា អារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែងរបស់អ្នក គឺជាអារម្មណ៍ធម្មតាសុទ្ធសាធ
ប្រសិនបើការបិទទ្វារសាលារៀន និងចំណងជើងព័ត៌មាននៅក្នុងកាសែតនានាធ្វើឱ្យអ្នកព្រួយបារម្ភ ធ្វើឱ្យអ្នកអន្ទះអន្ទែង ចូរគិតថា អ្នកមិនមែនជាមនុស្សតែម្នាក់គត់ ដែលមានអារម្មណ៍បែបនេះទេ។ ជាការពិត នេះគឺជាអារម្មណ៍ដែលអ្នកត្រូវតែមាន។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា “អ្នកជំនាញខាងចិត្តសាស្រ្តបានដឹងជាយូរមកហើយថា អារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែង គឺជាអារម្មណ៍ធម្មតា និងជាមុខងារមួយដ៏ល្អ សម្រាប់ពញ្ញាក់អារម្មណ៍របស់យើងឱ្យដឹងពីការគំរាមកំហែង និងជួយយើងឱ្យចេះចាត់វិធានការការពារខ្លួនឯង។ អារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែងរបស់អ្នក នឹងជួយឱ្យអ្នកចេះធ្វើការសម្រេចចិត្ត ដែលអ្នកត្រូវធ្វើនៅពេលនេះ ពោលគឺមិនចាំបាច់ចំណាយពេលច្រើនជាមួយនឹងមនុស្សផ្សេងទៀត ឬក្នុងក្រុមដែលមានមនុស្សច្រើននោះទេ តែអ្នកត្រូវលាងសម្អាតដៃ និងមិនត្រូវយកដៃមកប៉ះមុខរបស់អ្នកឡើយ”។
អារម្មណ៍ទាំងនេះមិនត្រឹមតែអាចរក្សាសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាសុវត្ថិភាពរបស់អ្នកដទៃទៀតផងដែរ។
នេះក៏ជា “របៀបដែលយើងអាចជួយថែទាំសមាជិកសហគមន៍របស់យើង ព្រោះយើងក៏ត្រូវគិតគូរពីមនុស្សដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើងផងដែរ” ខណៈពេលដែលការមានអារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែងជុំវិញជំងឺកូវីដ-19 គឺជាអារម្មណ៍ដែលអាចយល់បាន អ្នកត្រូវធានាថា អ្នកកំពុងប្រើប្រាស់ “ប្រភពព័ត៌មានដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន [ដូចជា គេហទំព័ររបស់យូនីសេហ្វ និងអង្គការសុខភាពពិភពលោក ជាដើម] ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មាន ឬពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានដែលអ្នកអាចទទួលបាន តាមរយៈប្រភពដែលមិនសូវអាចជឿទុកចិត្តបាន” នេះបើតាមអនុសាសន៍ដែលផ្ដល់ដោយលោកស្រីបណ្ឌិត Damour។
ប្រសិនបើអ្នកមានការព្រួយបារម្ភថា អ្នកកំពុងមានរោគសញ្ញានៃជំងឺនោះ ជារឿងសំខាន់ណាស់ ដែលអ្នកត្រូវតែនិយាយប្រាប់ឪពុកម្ដាយរបស់អ្នកអំពីរឿងនេះ។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា “សូមចាំថា ជំងឺដែលកើតឡើងដោយសារការឆ្លងវីរុសកូវីដ-19 ជាទូទៅវាបង្ហាញអាការស្រាលៗ ជាពិសេស នៅលើកុមារ និងមនុស្សដែលនៅវ័យក្មេងនៅឡើយ”។
ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលត្រូវចងចាំនោះគឺ រោគសញ្ញាជាច្រើននៃជំងឺកូវីដ-19 គឺជារោគសញ្ញាដែលអាចព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយបាន។ លោកស្រីបានផ្ដល់ជាអនុសាសន៍ថា អ្នកគួរប្រាប់ឪពុកម្ដាយរបស់អ្នក ឬមនុស្សពេញវ័យណាម្នាក់ដែលអ្នកជឿទុកចិត្ត ដើម្បីឱ្យគេដឹងថា អ្នកមិនស្រួលខ្លួន ឬអ្នកកំពុងព្រួយបារម្ភអំពីវីរុសនេះ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចជួយអ្នកបាន។ លើសពីនេះ សូមចងចាំថា៖ “មានវិធីសាស្រ្តដ៏មានប្រសិទ្ធភាពជាច្រើន ដែលអ្នកអាចធ្វើបាន ដើម្បីថែរក្សាខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃទៀតឱ្យមានសុវត្ថិភាព និងអាចគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍របស់យើងឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង ដូចជា ឧស្សាហ៍លាងសម្អាតដៃ មិនត្រូវយកដៃមកប៉ះផ្ទៃមុខ ឬអនុវត្តវិធានការរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពជាដើម។
2. រកអ្វីធ្វើ ដើម្បីឱ្យបង្វែរអារម្មណ៍របស់ខ្លួន
លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “អ្វីដែលអ្នកជំនាញខាងចិត្តសាស្ត្រដឹងនោះ គឺថា នៅពេលដែលយើងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាករ៉ាំរ៉ៃ រឿងដែលមានប្រយោជន៍បំផុត គឺត្រូវបែងចែកបញ្ហានេះជា 2រឿង៖ 1. គិតថា តើអ្វីខ្លះដែលខ្ញុំអាចធ្វើបានជុំវិញបញ្ហានេះ និងទី2. តើអ្វីខ្លះដែលខ្ញុំមិនអាចធ្វើបាន”។
បច្ចុប្បន្ននេះ មានរឿងច្រើនណាស់ដែលស្ថិតនៅក្នុងរឿងទី2 ។ ហើយវាមិនមែនជារឿងទាស់ខុសអ្វីនោះឡើយ ប៉ុន្តែរឿងមួយដែលជួយយើងឱ្យអាចទប់ទល់នឹងស្ថានការណ៍នេះបាន គឺរកអ្វីធ្វើ ដើម្បីឱ្យបង្វែរអារម្មណ៍របស់អ្នក។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour បានផ្ដល់ដំបូន្មានមួយចំនួន ដូចជា ឱ្យយើងធ្វើកិច្ចការងារផ្ទះ មើលខ្សែភាពយន្តដែលយើងចូលចិត្ត ឬគេងអានសៀវភៅប្រលោមលោក ដើម្បីឱ្យបានធូរស្រាលក្នុងចិត្ត និងរក្សាអារម្មណ៍ឱ្យនឹងនរក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
3. ស្វែងរកវិធីថ្មីៗ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងមិត្តភក្តិរបស់អ្នក
ប្រសិនបើអ្នកចង់ចំណាយពេលជាមួយមិត្តភក្តិ ពេលដែលអ្នកកំពុងអនុវត្តវិធានការរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពនោះ បណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គម គឺជាមធ្យោបាយដ៏ល្អមួយ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា។
សូមមានភាពច្នៃប្រឌិត៖ សូមចូលរួមនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងតាម Tik-Tok ដូចជា #safehands ជាដើម។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “ខ្ញុំមិនដែលមើលស្រាលភាពច្នៃប្រឌិតរបស់ក្មេងៗវ័យជំទង់ឡើយ។ ខ្ញុំជឿថា ពួកគេនឹងអាចរិះរកវិធី ដើម្បី [ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង] ជាមួយគ្នាតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ តាមបែបផ្សេងខុសពីអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់បានធ្វើកន្លងមក”។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍បន្ថែមថា៖ “[ប៉ុន្តែ] វាមិនមែនជាគំនិតដ៏ល្អនោះឡើយ ដែលអ្នកអាចមើលអេក្រង់ទូរស័ព្ទ និង/ឬលេងបណ្ដាញទំនាក់ទំនងសង្គម ដោយពុំមានការត្រួតពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវនោះ។ ការធ្វើបែបនេះមិនមែនជារឿងល្អ មិនមែនជារឿងវៃឆ្លាតនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាអាចបង្កើនអារម្មណ៍អន្ទះអន្ទែងរបស់អ្នកទៅវិញទេ” ។ លោកស្រី បានផ្ដល់អនុសាសន៍ឱ្យអ្នករៀបចំកាលវិភាគមើលអេក្រង់ជាមួយនឹងឪពុកម្ដាយរបស់ខ្លួន។
4. ផ្ដោតលើខ្លួនឯង តើអ្នកធ្លាប់ចង់រៀនធ្វើអ្វីមួយថ្មី ចាប់ផ្ដើមអានសៀវភៅថ្មីៗ ឬចំណាយពេលហ្វឹកហាត់លេងឧបករណ៍តន្ត្រីដែរឬទេ?
នេះ គឺជាពេលវេលាដែលអ្នកត្រូវធ្វើរឿងទាំងអស់នេះ។ សូមផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់លើខ្លួនឯង និងរិះរកវិធីប្រើប្រាស់ពេលវេលាថ្មីៗ ដែលអ្នកទើបមានទាំងអស់នេះឱ្យមានប្រយោជន៍ ដើម្បីមើលថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ខ្លួនឯង។ លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “ខ្ញុំបានរៀបចំបញ្ជីសៀវភៅទាំងអស់ដែលខ្ញុំចង់អាន និងអ្វីដែលខ្ញុំចង់ធ្វើជាយូរមកហើយ…នៅពេលដែលមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ ផ្លូវចេញតែមួយគត់ គឺត្រូវឆ្លងកាត់អារម្មណ៍បែបនេះ”។
5. ដាក់ចិត្តដាក់កាយនៅក្នុងអារម្មណ៍របស់អ្នក
លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “ការខកខានព្រឹត្តិការណ៍នានាជាមួយនឹងមិត្តភក្តិ ការលេងកម្សាន្ត ឬការប្រកួតកីឡា ពិតជាធ្វើឱ្យអ្នកមិនសប្បាយចិត្ត។ ទាំងអស់នេះគឺជាការបាត់បង់ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ ការបាត់បង់ទាំងនេះពិតជាធ្វើឱ្យអ្នកមិនសប្បាយចិត្ត ជាពិសេសសម្រាប់ក្មេងជំទង់តែម្ដង”។ អ្វីទៅដែលជាវិធីសាស្រ្តល្អបំផុត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាមិនសប្បាយចិត្តបែបនេះ? និងបណ្ដោយឱ្យខ្លួនអ្នកទទួលអារម្មណ៍បែបនេះ?។
នៅពេលដែលមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ ផ្លូវចេញតែមួយគត់ គឺត្រូវឆ្លងកាត់អារម្មណ៍បែបនេះ។ សូមបណ្ដោយឱ្យខ្លួនអ្នកមានអារម្មណ៍សោកសៅចុះ ហើយប្រសិនបើអ្នកអាចឱ្យខ្លួនឯងមានអារម្មណ៍សោកសៅ អ្នកនឹងចាប់ផ្ដើមមានអារម្មណ៍ធូរស្បើយមកវិញកាន់តែឆាប់រហ័ស” ។ របៀបឆ្លងកាត់អារម្មណ៍នេះ មានលក្ខណៈខុសៗគ្នា ទៅតាមមនុស្សម្នាក់ៗ។
លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “កុមារមួយចំនួនចង់ផលិតវត្ថុសិល្បៈ កុមារមួយចំនួនចង់និយាយទៅកាន់មិត្តភក្តិរបស់ពួកគេ និងប្រើអារម្មណ៍សោកសៅដែលពួកគេមានដូចគ្នា ជាវិធីដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា នៅពេលដែលពួកគេមិនអាចនៅជាមួយគ្នាដោយផ្ទាល់ ហើយកុមារមួយចំនួនចង់រកវិធី ដើម្បីយកអាហារទៅផ្គត់ផ្គង់នៅធនាគារអាហារ (សម្រាប់ចែកឱ្យអ្នកខ្វះខាត)”…តែអ្វីដែលសំខាន់គឺ អ្នកត្រូវធ្វើអ្វី ដែលអ្នកគិតថា វាត្រឹមត្រូវសម្រាប់ខ្លួនឯង។
6. សូមមានសេចក្តីសប្បុរសចំពោះខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ
ក្មេងជំទង់មួយចំនួនជួបប្រទះនឹងការរករឿងរំខាន និងការបំពារបំពាននៅសាលារៀន ដោយសារតែមេរោគវីរុសកូរ៉ូណា។
លោកស្រីបណ្ឌិត Damour មានប្រសាសន៍ថា៖ “ការសុំជំនួយពីអ្នកមើលឃើញហេតុការណ៍ទាំងនេះ គឺជាវិធីដ៏ល្អបំផុត ដើម្បីឆ្លើយតបចំពោះការរករឿងរំខានប្រភេទនេះ។ កុមារ និងក្មេងជំទង់ ដែលក្លាយជាមុខសញ្ញានៃការរករឿងរំខាន មិនគួរតតាំងជាមួយនឹងអ្នកដែលរករឿងរំខានអ្នកនោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញយើងគួរលើកទឹកចិត្តឱ្យពួកគេរកមិត្តភក្តិ ឬមនុស្សពេញវ័យឱ្យជួយ និងផ្ដល់ការគាំទ្រដល់ពួកគេ។
ប្រសិនបើអ្នកឃើញមិត្តភក្តិណាម្នាក់ទទួលរងការរករឿងរំខាន សូមទៅជួបពួកគេ និងព្យាយាមផ្ដល់ការគាំទ្រដល់ពួកគេ។ ការមិនធ្វើអ្វីសោះ អាចធ្វើឱ្យពួកគេគិតថាគ្រប់គ្នាកំពុងធ្វើអ្វីមួយប្រឆាំងនឹងពួកគេ ហើយពុំមាននរណាម្នាក់ខ្វល់ខ្វាយចំពោះពួកគេ។ ចូរកុំភ្លេចថា ពាក្យសម្ដីរបស់អ្នកអាចនាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានបាន។
លើសពីនេះ សូមចាំថា៖ នេះគឺជាពេលសំខាន់ជាងពេលណាៗទាំងអស់ ដែលយើងត្រូវចេះគិតពិចារណា អំពីអ្វីដែលយើងគួរចែករំលែក ឬគួរនិយាយ ព្រោះវាអាចធ្វើឱ្យអ្នកដទៃទទួលរងការឈឺចាប់ និងរីករាយបាន។
